كه يا از دريچهى قلب خوك براى او استفاده كنند ويا از حيوان پاكى، ولى دريچهى قلب خوك داراى دوام بيشترى مىباشد به شكلى كه اگر دريچهى حيوان پاك 10 سال كار كند، دريچهى قلب خوك 20 سال دوام دارد، آيا مىتواند از دريچهى قلب خوك در بدن خود استفاده كند؟
(بسمه تعالى): استفاده از دريچهى قلب خوك در شخص بيمار اشكالى ندارد و چون در باطن بدن قرار مىگيرد، نجاست او ضررى ندارد، والله العالم.
سؤال (410) استفاده از مادّهى انسولين براى مبتلايان به بيماريهاى قندى با توجه به اينكه اين دارو از خون خوك تهيه شده و نوع ديگر آن از خون گاو تهيه مىشود، ولى انسولينى كه از خون خوك تهيه مىشود، داراى اثر و نفع بيشترى بوده و عوارض جانبى آن هم كمتر مىباشد، آيا استفاده از اين انسولين مانعى دارد؟
خوئى (قدس سرّه): استفاده و استعمال اين انسولين از هر حيوانى گرفته شده باشد، مانعى ندارد.
* فصل ششم: احكام جداكردن بعضى از اعضاء
1- جدا كردن اعضاى مهم بدن
سؤال (411) جدا نمودن اعضاى مهم بدن براى انسان جايز نمىباشد، اعضاى مهم بدن به چه اعضايى گفته مىشود و دليل حرمت جدا كردن اين اعضاء از بدن چيست؟ آيا در مسئله نص خاص وجود دارد؟
خوئى (قدس سرّه): حرمت قطع و جداسازى اعضاى مهم بدن از موارد متعددى كه از اين عمل منع شده، استفاده مىشود و همچنين از ترخيص و تجويزى كه نسبت به اين عمل در موارد ديگر مطرح گرديده است.
تبريزى (قدس سرّه): هرچه كه به عنوان ظلم بر نفس و جنايت بر آن محسوب گردد، جايز نمىباشد و در اين حكم فرقى بين اعضاى رئيسى و غير رئيسى وجود ندارد.
سؤال (412) مقصود از اجزاء رئيسى در بدن چيست؟
خوئى (قدس سرّه): اين كلمه در مقابل قطعهاى از گوشت و يا پوست ناچيز از بدن مىباشد.
2- مواردى كه حفظ جان منوط به قطع عضو باشد
سؤال (413) آيا در مواردى كه مكلف مبتلا به مرض قند بوده و اگر پاى او را قطع نكنند، اين مرض منجر به مرگ او مىشود، ولى او اجازهى قطع پا را نمىدهد، تكليف شرعى شخص مذكور چيست؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه حفظ جان او متوقف بر بريدن پا باشد، واجب است كه جان خود را حفظ نموده و اجازه دهد پا را قطع كنند و حق ممانعت ندارد، والله العالم.
مقصد دوازدهم: بخشيدن خون و يا اعضاى بدن به ديگران
* فصل اول: بخشيدن اعضاى بدن
سؤال (414) آيا انسان مىتواند چشم خود را به انسان زندهى ديگر ببخشد؟
خوئى (قدس سرّه): جايز نمىباشد.
سؤال (415) آيا انسان مىتواند يكى از دو چشم و يا يكى از دو كليهى خود را به برادر مؤمن خود ببخشد در حالى كه امكان بى نيازى از عضو بخشيده شده وجود دارد؟
خوئى (قدس سرّه): بخشيدن يكى از دو كليه و يا اعضاى ديگر بدن كه جزء اعضاى رئيسى نمىباشد، مانعى ندارد، ولى بخشيدن يكى از دو چشم جايز نمىباشد.
تبريزى (قدس سرّه): فرقى بين يكى از دو كليه و يا يكى از دو چشم در حرمت عمل مذكور نمىباشد و هر دوى آنها ظلم و جنايت بر نفس محسوب مىگردد.
سؤال (416) آيا جايز است كه انسان يكى از دو كليهى خود را براى پيوند زدن به بدن انسانى كه هر دو كليهى او مشكل دارد، ببخشد. با توجه به اينكه انسان با وجود يك كليه هم مىتواند به زندگى خود ادامه دهد و همچنين پدر و مادر مىتواند چشم و يا بعضى از اعضاى خود را به فرزندشان كه نياز مبرم به آن عضو دارد، اهدا كند. و بنابر جواز اين عمل معاوضه و معامله بر عضو جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): بعيد نيست كه عمل ذكر شده جايز باشد. چنانچه گرفتن پول اگر به عنوان هبه معوضه باشد، مانعى ندارد؛ يعنى صاحب پول مقدارى پول به شخص هديه كند مشروط به اينكه آن شخص هم يكى از كليههاى خود را به پرداخت كنندهى پول هديه نمايد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): جواب مسأله از جوابهاى سابق معلوم شد و گرفتن مال در مقابل عمل ذكر شده، هر چند به قيد هبه معوضه باشد، جايز نبوده واكل مال به باطل است.
سؤال (417) مؤمنى كه حيات و زندگى او متوقف بر پيوند يك كليه مىباشد و شخص ديگرى توانايى دادن يكى از كليههاى خود را به شخص مريض دارد، در فرض مذكور ديگر توانايى روزه گرفتن نخواهد داشت، آيا در اين صورت اقدام به اعطا كليه جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): عمل مذكور مانعى ندارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): در مواردى كه اعطاى عضو مستلزم جنايت و ظلم بر نفس باشد، جايز بودن آن محل اشكال است و فرقى بين توانايى شخص اعطا كننده بر روزه و عدم توانايى او نمىباشد. و همچنين در صورتى كه جان مسلمانى متوقف بر اعطاء عضو باشد، والله العالم.
سؤال (418) در چه سنى انسان مىتواند كليهاش را به ديگرى عطاء نمايد و آيا شخص غير بالغ مىتواند كليهاش را با رضايت ولى شرعى خود اعطاء نمايد؟
(بسمه تعالى): عمل مذكور قابل اشكال است و بعيد نيست كه مطلقاً حرام باشد، والله العالم.
سؤال (419) آيا جايز است انسان زنده بعضى از اعضاى بدنش را كه قابل استفاده براى او نمىباشد، به انسانى كه نياز به آنها دارد، اعطاء نمايد؟ مثل شخص نابينايى كه قرنيه و شبكهى چشم او سالمند و مىخواهد آنها را به شخص ديگرى كه نياز به آنها دارد، اعطا كند. آيا مىتواند براى بعد از مرگش وصيت به اعطاء عضو نمايد و آيا اولياء شخص مذكور بعد از مرگ مجازند، به وصيت او عمل نمايند؟
(بسمه تعالى): اعطاء عضو در مواردى كه در سؤال ذكر گرديد، جايز نمىباشد و جنايت و ظلم بر نفس محسوب مىگردد.
سؤال (420) آيا گرفتن مال در مقابل اعطاء عضوى كه به غير بخشيده شده و يا به آن وصيت گرديده، تحت عنوان بيع و شرا جايز مىباشد و آيا ورثه مىتواند در مقابل اذن در عمل به وصيت ذكر شده، پولى دريافت كنند؟
(بسمه تعالى): چنانچه ذكر كرديم، اعطاء عضو جايز نبوده و همچنين خريد و فروش آن هم حرام است.
* فصل دوم: وصيت به بخشيدن عضو
سؤال (421) آيا در صورت اعطاء و بخشش عضوى از اعضاء، به كسى كه احتياج به آن دارد، آيا شخص وصيت كننده مستحق اجر و ثواب مىباشد؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه در وصيت ذكر شده و در عمل بخشش عضو قصد قربت داشته باشد؛ طبعاً مستحق ثواب مىباشد.
تبريزى (قدس سرّه): در مشروع بودن و نافذ بودن اين وصيت اشكال است، بله در صورتى كه ميت محكوم به كفر باشد، تشريح جسد او و بريدن آن و پيوند اعضاى او به بدن مريضى كه احتياج دارد، در صورتى كه جزء باطنى و داخلى بدن باشد، مانعى ندارد و در اين صورت فرقى بين وصيت كافر به اعطاء يا غير آن ندارد.
سؤال (422) اگر در حال حاضر مريض محتاجى كه عضو را به او پيوند بزنند، نباشد، ولى بعداً مريضانى محتاج به اين عضو يافت شوند. آيا
مىتوان عضو اعطاء شده را مدتى در اماكن مخصوص حفظ نمود، تا در وقت نياز از آن استفاده شود؟
خوئى (قدس سرّه): جايز نمىباشد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): جايز نمىباشد، هر چند شخص به عمل مذكور وصيت كرده باشد.
سؤال (423) در صورتى كه متوفى وصيت به اعطاى عضوش نكرده، ولى ورثه و اولياء او صلاح مىدانند كه بعضى از اعضاى او را به مريض محتاجى پيوند بزنند، آيا گرفتن عضو از ميت مسلمان جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): در موردى كه حفظ جان مسلمان بر آن توقف داشته باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): اين عمل چنانچه در بعضى از مسايل قبلى گذشت، قابل اشكال مىباشد، والله العالم.
سؤال (424) در صورتى كه جواب مسئله در سابق جايز بودن عمل ذكر شده باشد، اگر در موردى جنازهى شخص را در بلاد مسلمين پيدا نموده ولكن مسلمان بودن شخص متوفى محرز نمىباشد، آيا در اين صورت مىتوان اعضاى او را پيوند زد؟
خوئى (قدس سرّه): مورد سؤال محكوم به اسلام مىباشد، والله العالم.
سؤال (425) در صورتى كه شخص وصيت به اعطاء اعضايش جهت مريضان محتاج نكرده، آيا ورثه و اولياء او مىتوانند اعضاى او را جهت
پيوند به بدن مريض محتاج ببخشند، بدون اينكه پول و يا وجهى دريافت كنند؟
خوئى (قدس سرّه): ولى حق تصرف در جسم متوفى را ندارد، والله العالم.
سؤال (426) اگر به انتقال بعضى از اعضاء خود به بيمار ديگرى وصيت كرد (مرگ مغزى)، آيا وصيت او نافذ است؟
(بسمه تعالى): در فرض سؤال وصيت باطل است.
سؤال (427) دليل جايز بودن قطع اعضاى ميت در صورتى كه وصيت به آن نموده باشد، چيست؟
خوئى (قدس سرّه): دليل حرمت قطع اعضاى ميت هتك و بىاحترامى به ميت مسلمان مىباشد و در صورتى كه خودش وصيت نموده، ديگر هتك نمىباشد.
تبريزى (قدس سرّه): پيوند اعضاى ميت مسلمان جايز نمىباشد، هر چند وصيت به آن نموده باشد و احترام جنازهى مسلمان مثل احترام زندهى اوست و وصيت به آن هم اعتبارى ندارد و در بعضى روايات از قطع ناخن و يا موى ميت نهى شده، با اين خصوصيت چگونه قطع اعضاى او جايز مىشود.
سؤال (428) در صورتى كه شخص مسلمان وصيت به پيوند اعضاى خويش ننموده، آيا پيوند آن بعد از مرگش به جنازهى مسلمان ديگرى