مىتوان عضو اعطاء شده را مدتى در اماكن مخصوص حفظ نمود، تا در وقت نياز از آن استفاده شود؟
خوئى (قدس سرّه): جايز نمىباشد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): جايز نمىباشد، هر چند شخص به عمل مذكور وصيت كرده باشد.
سؤال (423) در صورتى كه متوفى وصيت به اعطاى عضوش نكرده، ولى ورثه و اولياء او صلاح مىدانند كه بعضى از اعضاى او را به مريض محتاجى پيوند بزنند، آيا گرفتن عضو از ميت مسلمان جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): در موردى كه حفظ جان مسلمان بر آن توقف داشته باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): اين عمل چنانچه در بعضى از مسايل قبلى گذشت، قابل اشكال مىباشد، والله العالم.
سؤال (424) در صورتى كه جواب مسئله در سابق جايز بودن عمل ذكر شده باشد، اگر در موردى جنازهى شخص را در بلاد مسلمين پيدا نموده ولكن مسلمان بودن شخص متوفى محرز نمىباشد، آيا در اين صورت مىتوان اعضاى او را پيوند زد؟
خوئى (قدس سرّه): مورد سؤال محكوم به اسلام مىباشد، والله العالم.
سؤال (425) در صورتى كه شخص وصيت به اعطاء اعضايش جهت مريضان محتاج نكرده، آيا ورثه و اولياء او مىتوانند اعضاى او را جهت
پيوند به بدن مريض محتاج ببخشند، بدون اينكه پول و يا وجهى دريافت كنند؟
خوئى (قدس سرّه): ولى حق تصرف در جسم متوفى را ندارد، والله العالم.
سؤال (426) اگر به انتقال بعضى از اعضاء خود به بيمار ديگرى وصيت كرد (مرگ مغزى)، آيا وصيت او نافذ است؟
(بسمه تعالى): در فرض سؤال وصيت باطل است.
سؤال (427) دليل جايز بودن قطع اعضاى ميت در صورتى كه وصيت به آن نموده باشد، چيست؟
خوئى (قدس سرّه): دليل حرمت قطع اعضاى ميت هتك و بىاحترامى به ميت مسلمان مىباشد و در صورتى كه خودش وصيت نموده، ديگر هتك نمىباشد.
تبريزى (قدس سرّه): پيوند اعضاى ميت مسلمان جايز نمىباشد، هر چند وصيت به آن نموده باشد و احترام جنازهى مسلمان مثل احترام زندهى اوست و وصيت به آن هم اعتبارى ندارد و در بعضى روايات از قطع ناخن و يا موى ميت نهى شده، با اين خصوصيت چگونه قطع اعضاى او جايز مىشود.
سؤال (428) در صورتى كه شخص مسلمان وصيت به پيوند اعضاى خويش ننموده، آيا پيوند آن بعد از مرگش به جنازهى مسلمان ديگرى
جايز است؟ با توجه به اينكه شرايط زمانى در بعضى موارد اجازه نمىدهد كه در همان زمان عمل پيوند انجام گيرد؟
(بسمه تعالى): قطع عضو و حفظ آن و پيوند به بدن ديگرى جايز نمىباشد، والله العالم.
* فصل سوم: خريد و فروش اعضاء
سؤال (429) آيا فروش كليه و جزء ديگرى از بدن جايز مىباشد؟
خوئى (قدس سرّه): فروش اعضايى كه رئيسى نمىباشد، اشكال ندارد؛ مانند قطعهاى از گوشت، اما اعضاى رئيسى مثل كليه، فروشش جايز نمىباشد.
تبريزى (قدس سرّه): فروش عضو باطل است، بلكه جواز اعطاء عضو محل اشكال است.
سؤال (430) در بعضى از كشورهاى بيگانه در حال حاضر براى فروش اعضاى انسان بانكهايى تشكيل شده كه اعضاى انسان در اين بانكها نگهدارى مىشوند، مانند بانك قرنيه. آيا مسلمان مىتواند، بعضى از اين اعضاء را در حال احتياج از اين بانكها خريدارى كند و آيا مسلمان مىتواند بعضى از اين اعضاء را از كافر بخرد، در صورتى كه محتاج به آن است؟
خوئى (قدس سرّه): بله جايز است، در صورتى كه مشترى مسلمان از اقتنا و به دست آوردن آن نفعى مىبرد، ولى پرداخت پول نبايد به عنوان
قصد خريد و فروش باشد، بلكه دفع آن فقط براى استيلا بر آن عضو باشد.
تبريزى (قدس سرّه): خريدن عضو جايز نمىباشد، ولى پرداخت پول به خاطر استيلا و دسترسى به آن عضو مانعى ندارد، چنانچه استفاده از آن عضو در صورتى كه در داخل بدن باشد، مثل كليه مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل چهارم: حكم پزشك در پيوند اعضاء
سؤال (431) آيا براى پزشك جايز است كه اعضاى بدن كسى را به بدن شخص ديگر پيوند بزند؛ مثل پيوند كليه در صورتى كه پزشك مىداند، شخصى كه كليه را داده، در مقابل اعطاء آن درخواست پول نموده است؟
(بسمه تعالى): اگر اعطاء كليه براى شخص جايز باشد؛ مثل مواردى كه مضطر به دادن كليه باشد و يا اينكه شخصى كه كليه را مىدهد كافر باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (432) در صورتى كه شخص مريض نياز به كليه دارد و در آستانهى مرگ مىباشد و شخص ديگرى هم از دنيا رفته، آيا مىتوان عضوى از اعضاى ميت مانند كليه و يا قلب او را به بدن مريض مسلمان كه محتاج است، پيوند زد؟
(بسمه تعالى): عمل مذكور جايز نمىباشد، مگر در صورتى كه ميت غير مسلمان باشد، والله العالم.
سؤال (433) آيا قطع نمودن عضوى از اعضاى ميت مسلمان مانند چشم او و پيوند آن به بدن كسى كه به آن نياز دارد، جايز است. اگر كسانى كه اين عمل را انجام مىدهند، ديهى آن را پرداخت نمايند، تأثيرى در حكم دارد؟
(بسمه تعالى): اين عمل در نزد ما محل اشكال بوده و كسى كه عضو را قطع كند، بايد ديه پرداخت نمايد، والله العالم.
سؤال (434) آيا مىتوان عضوى از بدن ميت را گرفته و به بدن انسان زنده پيوند زد. در صورت جواز، آيا اين حكم منحصر به حفظ حيات كسى است يا مطلقاً جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه جهت حفظ حيات مسلمان اين عمل انجام شود، مانعى نداشته و شخصى كه عضو را قطع مىكند، بايد ديه پرداخت كند.
تبريزى (قدس سرّه): در صورتى كه زندگى كسى به اين عمل توقف داشته باشد، عمل مذكور محل اشكال مىباشد و در صورتى كه متوقف نباشد، حرام است.
* فصل پنجم: پيوند عضو بدن ديوانه و بچه با اجازهى ولى آنها
سؤال (435) آيا پدر مىتواند كليهى يكى از فرزندانش را به فرزند ديگرش پيوند بزند؟
(بسمه تعالى): جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (436) آيا پيوند كليهى انسان مجنون و ديوانه به بدن انسان عاقلى كه نياز به آن دارد، جايز است؟
(بسمه تعالى): جايز نمىباشد، والله العالم.
* فصل ششم: بخشيدن پوست بدن به ديگرى و احكام آن
سؤال (437) الف- حكم شرعى بخشيدن طبقهى روى پوست براى مريضانى كه مبتلا به سوختگى پوست شدهاند، در هنگام ضرورت و يا غير ضرورت چيست؟ با توجه به اين مطلب كه شخصى كه پوست خود را مىبخشد، هيچگونه ضررى از اين عمل متحمل نشده و پيوند پوست براى او خطرى نمىباشد؟
(بسمه تعالى): بخشيدن پوست بدن در صورتى كه جنايت بر نفس نباشد، مانعى ندارد، والله العالم.
ب- حكم شرعى وضو، غسل و تيمم در صورتى كه پوستى را كه پيوند زدهاند، جزء زندهاى بدن گردد، چيست و در صورتى كه به عنوان
يك عضو زنده محسوب نيامده، بلكه به شكل يك لايهى رويين بدن باشد، چه حكمى خواهد داشت؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه از خود بدن قطعهى پوستى قطع شده و به جاى ديگر بدن شخصى پيوند زده شود، آن پوست پاك مىباشد، ولى در صورتى كه پوست بدن ديگرى را قطع نموده و به بدن انسانى پيوند بزنند، پاكى و طهارت آن در نزد ما محل اشكال مىباشد. و بنابر احتياط واجب مكلف هنگام نماز بايد اول وضو گرفته و بعد از خشك شدن اعضاء در صورتى كه پوست پيوند زده شده، در اعضاى تيمم هم وجود دارد، بايد تيمم هم نمايد. و در آنچه كه ذكر شده، فرقى نمىكند، پوست داراى حس باشد و يا نباشد. بله، چون مسئله در نزد ما بنابر احتياط مىباشد، مكلف مىتواند به مجتهدى كه قايل به طهارت و پاكى اين پوست است، با مراعات شرايط رجوع، رجوع نمايد، والله العالم.
ج- بنابر دو فرض گذشته وظيفهى شخص در حال نماز چگونه است؟
(بسمه تعالى): حكم نمازگزار از جهت طهارت بدن گذشت، اما از جهت نماز، اگر كندن و رفع پوست حرجى و مشكل باشد، نماز خواندن با آن مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل هفتم: بخشيدن خون
(مسئله) بخشيدن خون براى بيمارانى كه احتياج به آن دارند، اشكالى ندارد و دهندهى خون مىتواند در مقابل خونى كه مىدهد عوض و قيمت آن را بگيرد.
سؤال (438) در صورتى كه حيات و زندگى كسى متوقف باشد، بر اينكه به او خون بدهند و يا اينكه جزيى از بدن كسى را به او پيوند بزنند. آيا پرداخت و يا اعطاء عضو در اين موارد واجب كفايى محسوب مىگردد؟
خوئى (قدس سرّه): دادن خون براى كسى كه خون دادن براى او ضرر نداشته باشد، وجوب كفايى داشته، اما اعطاء عضو وجوبى ندارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): بلكه اعطاء عضو در صورتى كه جنايت و ظلم بر بدن باشد، جايز نمىباشد.
سؤال (439) در مواردى كه حفظ سلامت و يا جان مريض متوقف است بر اين كه فوراً به او خون رسانده شود.
1- آيا بخشيدن خون براى حفظ جان انسان كافر جايز است؟
(بسمه تعالى): بله جايز است.
2- آيا دريافت مبلغى جهت قيمت خون از شخصى كه خون گرفته، جايز است؟