مقصد نوزدهم: احكام دانشگاههاى پزشكى
سؤال (497) آيا پزشكى كه در دانشگاه علوم پزشكى رشتهى دندانپزشكى تحصيل مىكند، مىتواند در رشتهى پزشكى احكام زنان و زايمان هم تحصيل نموده و اطلاعاتى به دست آورد؛ زيرا گاهى موارد نياز مىشود، آيا دانشجويان رشتهى چشم پزشكى مىتوانند در اين رشته تحصيلاتى داشته باشد، با توجه به اينكه تحصيل اين رشته براى آنها ضرورى نبوده و فقط براى به دست آوردن اطلاعاتى كه در هنگام ضرورت مفيد مىباشد، اقدام به تحصيل اين رشته مىكنند؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه دانشجو بداند كه در تحصيل اين رشته مصلحت عمومى براى جامعه وجود دارد، تحصيل اين رشته مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (498) من پزشكى هستم كه سعى دارم در رشتهى تخصصى جراحى اقدام به تحصيل كنم. براى من سؤالى مطرح شده كه از شما مىخواهم، جواب آن را بفرماييد؟
پزشكى كه عمل جراحى زيبا سازى انجام مىدهد؛ يعنى مردان و زنانى كه در بدنشان داراى ناهنجارى جسمى مانند زيادى چربى در شكم و يا در رانها و يا در سينهها هستند و مىخواهند با كمك عمل جراحى اين نقاط زايد را از بين برده و ظاهر بدن را به شكلى مناسب و متوازن زيبا سازند.
اين عمل مستلزم اين است كه مرد و يا زن بدن خود را به پزشك به شكل برهنه نشان دهند و گاهى اوقات اين عمل مستلزم نظر و لمس بدن نامحرم مىباشد با توجه به اينكه خانمها نوعاً اين عمل را به خاطر ايجاد علاقه به شوهرانشان و يا براى بدست آوردن خواستگار مناسبتر انجام مىدهند. آيا اين عمل جراحى زيباسازى جايز مىباشد؟ آيا طريقى براى رفع اشكال از اين عمل وجود دارد؟ آيا مالى كه از اين راه به دست پزشك مىرسد، مباح و حلال است؟ آيا مىتوان با اين پول حج بجا آورد و يا در محلى كه با اين پول به دست آمده، نماز خواند؟ آيا فرقى بين عمل جراحى براى زيباسازى تنها و بين عمل جراحى در موارد سوختگى وجود دارد؟
(بسمه تعالى): عمل جراحى زيباسازى در صورتى كه مستلزم كشف بدن در مقابل نامحرم باشد و يا مستلزم لمس بدن نامحرم باشد، جايز نمىباشد، ولى خانمها اگر اين عمل را در نزد پزشك زن انجام دهند، مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل اول: مسايل اختلاط و نگاه به نامحرمان
سؤال (499) بعضى از خانمهاى مؤمنه كه در دانشگاه مشغول تحصيل مىباشند، برخى موارد در كلاس درس هنگامى كه استاد مطلبى را توضيح
و تشريح مىكند شاگردان ناگزيرند كه به صورت استاد خود نگاه كنند و اين نظر بدون انگيزهى شهوانى بوده و فقط از روى ناچارى و جهت يادگيرى مطالبى كه استاد تشريح مىكند، مىباشد با توجه به آنچه گفته شد، حكم اين گونه نگاه و نظر به نامحرم را بفرماييد؟
(بسمه تعالى): مجرد نگاه كردن به صورت مرد بدون لذت مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (500) الف- در دانشگاه پزشكى گاهى اوقات يادگيرى مسايل متوقف بر آن است كه دانشجو در نزد پزشك حاذق و متخصص حاضر شده و گاهى در اتاق عمل جراحى در نزد پزشك متخصص باشد، در اين موارد گاهى اوقات مجبور مىشود كه بدن نامحرم را لمس و يا نگاه كند و اين لازمهى تحصيل و فراگيرى مسايل پزشكى مىباشد، آيا تحصيل در اين رشته و آنچه گفته شد، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه دانشجو به آنچه گفته شده، اضطرار داشته باشد، مانعى ندارد و مراد از اضطرار اين است كه جامعه و مردم مسلمان به تحصيل او در اين رشته نياز داشته باشد، والله العالم.
ب- آيا مسايل ذكر شده نسبت به دانشجويان دختر، در سؤال سابق جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه زنان و بانوان جامعهى اسلامى به اينگونه تخصص نياز داشته باشند، تحصيل دانشجوى دختر و آنچه كه در سؤال ذكر شده، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (501) در دانشگاههاى پزشكى كه بين دانشجويان مرد و زن مشترك است، گاهى اوقات دانشجويان ناچارند جهت فراگيرى مسايل پزشكى به عورت مريض و يا مريضه نگاه نمايند، مانند مواردى كه پزشك در مسايل زنان و زايمان تحصيل نموده و مجبور به بررسى و معاينه از عورت مريضان مراجعه كننده مىباشند و گاهى اوقات اين دانشجويان بعد از اتمام تحصيل به مناطق محروم رهسپار شده كه پزشكان زن در آنجا نبوده و در برخى موارد ناچارند كه به بدن زنهاى مريض نگاه نموده و يا بدن آنها را لمس نمايند. و همچنين در هنگام وضع حمل ناچارند به بدن زن دست زده و در صورت استنكاف از اين عمل جان اين خانمها و يا بچههاى آنها به خطر مىافتد، آيا با توجه به آنچه كه ذكر شد، عمل پزشكان جايز است؟ آيا فراگيرى علم پزشكى با توجه به مقدمات ذكر شده جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه دانشجويان توانايى تحصيل و بدست آوردن تخصص در امور ذكر شده را داشته باشند و بتوانند با تخصص خود جان زن و يا نوزادى را از مرگ نجات دهند و اين تخصص
متوقف بر گرفتن مدرك تحصيلى از دانشگاه باشد، تحصيل در دانشگاه و آنچه كه در سؤال ذكر شده، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (502) آيا حضور در دانشگاه براى دختران با مراعات كامل حجاب اسلامى در صورتى كه فقط در آزمايشگاه ناچارند با نامحرمان در يك مكان باشند، اشكال دارد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه در رشتهاى تحصيل مىكند كه در آينده براى معالجهى زنهاى مريض در جامعه مفيد است و مىتوانند با تخصص خود آنها را مداوا نموده، به شكلى كه زنهاى جامعه براى معالجه، ديگر به پزشك مرد محتاج نشوند، مانعى ندارد و واجب است كه حجاب و عفاف خود را حفظ نمايند، والله العالم.
سؤال (503) در دانشگاههاى پزشكى لازم است كه دانشجويان در برخى موارد بدن مرد و يا زن نامحرم را معاينه نموده و در اين معاينه گاهى اوقات به عورت شخص مريض رسيده و دانشجو براى فراگيرى مسايل طبى ناچار است، به معاينهى عورت اقدام نمايد، آيا تحصيل در اين نوع رشتههاى پزشكى و اين گونه معاينات جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اين عمل به عنوان اولى جايز نمىباشد، ولى اگر حفظ جان انسانهاى كه جان آنها احترام دارد، متوقف بر آنچه كه در سؤال ذكر شده باشد، مانعى ندارد وهمچنين براى شخص طبيب و پزشك هم اين معاينات اشكالى ندارد.
تبريزى (قدس سرّه): آنچه كه ذكر شده، به عنوان اولى حرام است، ولى اگر حفظ جان انسانهاى كه داراى احترامند، متوقف بر اين اعمال باشد و يا اينكه استقلال و آبروى جامعه اسلامى به آن متوقف باشد، مانعى ندارد.
سؤال (504) آيا نگاه كردن پزشك يا پرستار به عورت زن هنگام زايمان جهت يادگيرى مسايل پزشكى جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه زن كافره باشد و نگاه هم به جهت لذت نباشد، مانعى ندارد و در صورتى كه زن كافره پيدا نشود، فقط دانشجويان و پرستاران زن مىتوانند عمل ذكر شده را انجام دهند، والله العالم.
* فصل دوم: لمس بدن نامحرم
سؤال (505) بعضى از دانشجويان پزشكى ناچارند كه اطلاعاتى دربارهى ماساژ بدن مريض تحصيل كنند كه داراى آثارى در درمان مريضان مىباشد، البته اين عمل مستلزم لمس بدن اجنبيه بوده و در بعضى از دانشگاهها مراعات ضوابط شرعى نمىشود و اگر دانشجويان مؤمن در اين درس شركت نكنند، از امتحانات محروم گشته و باعث گرفتار شدن و منصرف شدن آنها مىشود، آيا اين عمل جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اگر مىداند كه در آينده پزشك شده و امراض مريضان مؤمن و زنهاى مؤمنه را مداوا كرده و باعث حفظ آنها از مرگ و
خطرات ديگرى مىشود، آنچه كه ذكر شده، مانعى ندارد، البته لمس و نظر التذاذى حرام است.
* فصل سوم: لمس اعضاى جدا شده از بدن زن مريض
سؤال (506) الف- گاهى اوقات سينهى زن مبتلا به مرض سرطان قطع شده و به آزمايشگاه آورده مىشود، آيا پزشك مىتواند به آن نگاه كند و يا لمس نمايد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه زن مسلمان نبوده و يا در صورتى كه نگاه جهت معالجه و درمان باشد، اشكالى ندارد، والله العالم.
ب- آيا براى پزشك ديگر و يا دانشجويانى كه در دانشگاه تحصيل مىكند، نگاه به سينهى قطع شده و يا لمس آن، جهت كمك پزشك متخصص و يا جهت يادگيرى جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه جهت كمك به پزشك متخصص بوده و يا اينكه سينه متعلق به زن كافره باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل چهارم: نگاه به تصاوير و فيلمهاى مبتذل جهت تعليم مسايل پزشكى
سؤال (507) آيا مشاهدهى عكسها و تصاوير مبتذل كه در كتابهاى پزشكى و مجلههاى تخصصى وجود دارد، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه نگاه به خاطر تعليم و يا يادگرفتن باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (508) نظر مبارك را دربارهى دانشجويانى كه هنگام فراگيرى مسايل پزشكى، ناچارند به فيلمها و يا تصاوير مبتذل كه شامل بدن برهنهى زنان و مردان است نگاه نمايند، بيان فرماييد؟
(بسمه تعالى): در هنگام اضطرار مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (509) آيا نگاه كردن به فيلمهاى كه در آن عمل مقاربت جنسى و پيدايش جنين انسان وتولد او در آن نشان داده مىشود، جايز است؟
(بسمه تعالى): نگاه به صحنهاى كه نزديكى و مقاربت جنين را نشان مىدهد، جايز نمىباشد، ولى نظر كردن به چگونگى پيدايش جنين در رحم در هنگام فراگيرى مسايل پزشكى مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (510) آيا مشاهده به فيلمهايى كه جنبهى علمى و آموزشى داشته و براى فراگيرى مسايل پزشكى لازم است كه شامل تصاويرى از قبيل آلت تناسلى و يا كيفيت اختلاط و امتزاج تخمكها مىباشد، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه نگاه كردن با قصد شهوت و لذت بردن نباشد و فقط جهت تعلم و فراگيرى باشد و در فراگيرى آن هم ضرورت و اضطرارى باشد، نگاه به اينگونه فيلمها مانعى ندارد، والله العالم.