در اين بيمه نمايم در حالى كه واقعاً من متكفل خرج و مخارج آنها نمىباشم، ولى مىخواهم در نامهاى امضاء كنم كه من متكفل آن دو مىباشم تا بتوانم به اين وسيله به آنها خدمت نموده و در معالجهى آنها سهيم باشم، آيا اين عمل جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه معالجهى والدين شما ضرورى بوده و شما و كسانى كه متكفل آنها مىباشند، هزينهى درمان را نداريد مىتوانى بگويى كه من متكفل آنها هستم و از اين كلمه قصد كنى؛ يعنى در درمان و معالجهى آنها كمك كننده هستم، تا اينكه كلام شما دروغ نباشد و در غير اين صورت دروغ گفتن حرام بوده و گفته و يا نوشتهى شما دروغ محسوب مىگردد، والله العالم.
* فصل اول: حكم بعضى از نسخههاى پزشكى كه واقعيت ندارد
سؤال (515) آيا پزشك مىتواند براى كسى كه مريض نمىباشد، نسخهى درمان تجويز نموده تا غيبت او را در هنگام كار موجّه جلوه دهد، آيا صدور نسخه به عنوان مريض جايز است؟
(بسمه تعالى): دروغ حرام است، والله العالم.
سؤال (516) بعضى از كارگران و يا كارمندان ادارات نزد پزشكى رفته و براى اينكه غيبت خود را در روزهاى كارى موجه سازند، از پزشك
نسخهى مريضى گرفته و خود را به عنوان مريض جلوه مىدهند. آيا مراجعه به اين گونه پزشكان جايز بوده و آيا اجرتى را كه كارگران در مقابل ايامى كه غايب بودند، مىگيرند، حلال است؟
(بسمه تعالى): اين عمل دروغ است و حرام مىباشد و اجرتى را كه در مقابل ايامى كه به كار نرفته، مىگيرد، حرام است، والله العالم.
سؤال (517) بعضى از داروخانهها اقدام به دادن قبضهاى صورى به مشتريان خود مىكنند تا اين مشتريان اين قبوض را به مراكز بيمه برده و از حق بيمه خود استفاده نموده و در موارى كه اين مشتريان محتاج و نيازمند هستند، مبلغى را استفاده نموده تا خسارت نبينند. با توجه به اينكه داروخانه اين داروها را به مشتريان نفروخته و فقط قبض غير واقعى و صورى را به آنها داده است. آيا اين عمل از جانب مسئولان داروخانه مجاز است؟ در صورت حرمت اين عمل، آيا وجهى براى خروج از حرمت در اين موارد وجود دارد؟
(بسمه تعالى): اين عمل جايز نمىباشد؛ زيرا دروغ محسوب شده، هر چند موجب انتفاع و بهرهى بعضى از مشتريان باشد، والله العالم.
* فصل دوم: بكار بردن حيله و فريب در برخورد با شركتهاى بيمه
سؤال (518) آيا بدست آوردن مالى از بعضى شركتهاى دولتى مانند بيمه و غير آن به وسيله ارايهى نسخههاى ساختگى و غير واقعى با توجه به اينكه شخص اصلًا مريض نبوده و فقط قصدش بدست آوردن پول مىباشد و هيچگونه ضرر و خطرى به خود و ديگرى وارد نمىكند، جايز است؟
(بسمه تعالى): تزوير و خيانت و امثال اين كارها كه موجب وهن و سبكى شخص مؤمن باشد، جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (519) بعضى از مردم اقدام به قرارداد بيمهى پزشكى با بعضى از شركتها مىكنند، به اين طريق كه هر سال وجهى را به شركت داده و شركت در مقابل مبلغ دريافت شده، هزينهى دارو و معالجهى اين اشخاص را در هنگام مداوا و معالجه پرداخت مىكند، اكنون سؤال اين است كه اگر شخص به پزشك مراجعه كرده و پزشك هم براى او دارويى را تجويز نموده كه قيمت آن مثلًا 50 ريال مىباشد، آيا اين شخص مىتواند در داروخانه به جاى گرفتن دارو چيز ديگرى بگيرد؛ چون داروى پزشك را از قبل در خانه دارد، با توجه به اينكه متن قرارداد بيمه فقط تامين هزينهى دارو مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه شركتهاى ذكر شده خصوصى مىباشد، تخلف از قوانين و مقررات آنها بر شخص جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (520) ما مجموعهاى داروخانه داريم و با بعضى از شركتهاى خصوصى و دولتى قرارداد بيمه براى كارمندان اين شركتها بستهايم و متعهد شديم در مقابل پولى كه از اين شركتها مىگيريم، هزينهى داروى كارمندان اين شركتها و افراد خانواده آنها را مجاناً محاسبه نموده و مبلغى دريافت نكنيم، البته اين قرار داد فقط نسبت به هزينهى دارو بوده و شامل اشياء و مواد ديگر نمىباشد، با توجه به آنچه ذكر شد، مستدعى است جواب سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد؟
1- در صورتى كه بعضى از كارمندان بخواهند قيمت دارويى را كه پزشك ذكر كرده، نقداً از داروخانه گرفته و يا آن را تبديل به اشياء غير دارويى مثل مسواك و يا روغن مو و شامپو نمايند و مطالبهى اشيايى را مىكنند كه جنبهى دارويى ندارد، آيا اين تبديل جايز است؟
2- بعضى از كارمندان اشياء دارويى نمىخواهد؛ زيرا اصولًا مريض نبوده و فقط به شكل صورى به پزشك مراجعه كرده و يك نسخه ضرورى گرفته و به داروخانه مراجعه كردهاند تا بتوانند هزينهى اشياء غير دارويى خود را مجاناً به دست آورد؟
3- پدرانى كه خود طرف قرارداد بيمه نبوده، بلكه به جهت كارمند بودن فرزندان خويش به داروخانه مراجعه مىكنند و مىخواهند نسخه را مانند مورد 2- 1 تبديل نمايند؟
4- اشخاصى كه داروهايى را به جهت عقد بيمه مجاناً از داروخانه تحويل گرفته و هم اكنون بعد از مدتى مىخواهند اين داروها را با اشياء غير دارويى تعويض نموده و يا مبلغ آنها را نقداً دريافت نمايند؟
5- عدهاى از كارمندان و يا پدرانشان نزد پزشك رفته و پزشك براى آنها داروهاى گران قيمت مىنويسد و آنها بجاى دارويى كه پزشك نوشته، مىخواهند داروى تقويت نيروى جنسى بگيرند كه البته داروهاى جنسى طرف قرار داد بيمه نمىباشد؟
6- آيا در تمام فرضهاى بالا، مانعى دارد كه به آنها تخفيف دهد تا به مراد خود برسند؟
(بسمه تعالى): تخلف از قرار دادى كه بين داروخانه و شركتها بسته شده، براى مسئولين داروخانه و اشخاصى كه نسخهى دارو در دست آنها بوده و به داروخانه مراجعه مىكنند، جايز نمىباشد، والله العالم.
مقصد بيست و يكم: احكام بيمارستانها
* فصل اول: احكام كارمندان بيمارستانها
سؤال (521) شخصى در بيمارستان مسئول صندوق امانات و اشيايى است كه بيماران جهت امانت در آنجا قرار مىدهند، البته اين امانات بعضى توسط خود شخص مريض تحويل مسئول داده شده و بعضى ديگر در حال بيهوشى و اغماء از مريض گرفته شده، مثل بيماران تصادفى، اكنون سؤال اين است، مقدارى از اين امانات در نزد شخص مسئول جمع شده و صاحبان اين امانات يا فوت شدهاند و يا سفر نموده و محل معينى ندارند و يا از اين امانات اعراض كردهاند، اكنون وظيفهى شخص مسئول چيست؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه ممكن باشد امانات ذكر شده را به ورثهى شخص فوت شده برسانند، بايد اين عمل را انجام دهند و در صورت عدم امكان اين اموال مجهول المالك بوده، بايد از طرف صاحبان آنها به فقرا صدقه داده شود. و همچنين در صورتى كه صاحبان اين امانات سفر نموده، در صورتى كه نتوان اموال را به آنها رساند. بايد از طرف صاحبان آنها صدقه داده شود و در صورتى كه احراز شود، صاحبان اموال از اموال ذكر شده اعراض و چشم پوشى كردهاند، هركس مىتواند آنها را براى خود برداشته و تملّك نمايد، والله العالم.
سؤال (522) كارمندى در بيمارستان وظيفه دارد، خبر تصادفاتى كه به بيمارستان انتقال مىيابد و جزئيات آن را به بخش ويژهى پليس راه خبر دهد. گاهى اوقات طرفين تصادف هر دو با هم سازش نموده و با هم كنار مىآيند. آيا لازم است در فرض مذكور گزارشات و اخبار ذكر شده را ابلاغ نمايد، اين در صورتى است كه اگر مراتب را ابلاغ نكند، مورد ايذا و اذيت قرار مىگيرند؟
خوئى (قدس سرّه): ابلاغ خبر در فرض مذكور به عنوان اولى جايز نمىباشد، ولى در صورتى كه از عدم ابلاغ ضررى به خود شخص وارد گردد، ابلاغ مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (523) كارمندى در بيمارستان در بخش زايمان بوده و متوجه مىشود كه خانمى از طريق غير مشروع حامله گرديده و وضع حمل نموده است. با توجه به اينكه طبق قوانين بيمارستان كارمند موظف است مراتب فوق را به مسئولين بيمارستان ابلاغ كند، آيا در اين فرض، در صورتى كه ابلاغ خبر موجب بىآبروى آن زن شود، ابلاغ خبر جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اين فرض هم مثل سؤال سابق دو صورت دارد كه طبق يكى جايز نبوده و بنابر ديگرى جايز مىباشد.
* فصل دوم: دزدى و سرقت در بيمارستان
سؤال (524) شخصى از بيمارستانى، بعضى از لوازم پزشكى را از روى جهل برداشته است و اكنون كه متوجه حرمت اين عمل شده، همهى آن لوازم از بين رفته است. وظيفهى شخص مذكور چيست؟
(بسمه تعالى): اين عمل جايز نبوده و بايد به بيمارستان برگردانده شود و در صورت تلف شدن آنها، بايد قيمت آنها را در زمان از بين رفتن آنها محاسبه نموده و آنها را در صورتى كه بيمارستان خصوصى است، به مسئولين بيمارستان پرداخت كند.
سؤال (525) بعضى از اشخاص هر روز به بيمارستانها مراجعه كرده و با نسخهى پزشك و با حيلههاى ديگر مواد دارويى را با قيمت ناچيز گرفته و بعد از مدتى آنها را خارج بيمارستان با مبالغ بيشترى مىفروشند واين عمل در برخى موارد موجب محروم ماندن بيماران بسترى شده، در بيمارستان مىگردد.
الف- حكم شرعى اين عمل را بيان فرماييد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه احتياج به داروهاى ذكر شده ندارد، گرفتن دارو و فروش آن جايز نمىباشد.
ب- آيا عمل پزشكى كه نسخههاى اين اشخاص را مىنويسد، جايز است؟
(بسمه تعالى): دادن نسخه و سفارش دارو فقط براى مريض جايز مىباشد.