(بسمه تعالى): در صورتى كه شركتهاى ذكر شده خصوصى مىباشد، تخلف از قوانين و مقررات آنها بر شخص جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (520) ما مجموعهاى داروخانه داريم و با بعضى از شركتهاى خصوصى و دولتى قرارداد بيمه براى كارمندان اين شركتها بستهايم و متعهد شديم در مقابل پولى كه از اين شركتها مىگيريم، هزينهى داروى كارمندان اين شركتها و افراد خانواده آنها را مجاناً محاسبه نموده و مبلغى دريافت نكنيم، البته اين قرار داد فقط نسبت به هزينهى دارو بوده و شامل اشياء و مواد ديگر نمىباشد، با توجه به آنچه ذكر شد، مستدعى است جواب سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد؟
1- در صورتى كه بعضى از كارمندان بخواهند قيمت دارويى را كه پزشك ذكر كرده، نقداً از داروخانه گرفته و يا آن را تبديل به اشياء غير دارويى مثل مسواك و يا روغن مو و شامپو نمايند و مطالبهى اشيايى را مىكنند كه جنبهى دارويى ندارد، آيا اين تبديل جايز است؟
2- بعضى از كارمندان اشياء دارويى نمىخواهد؛ زيرا اصولًا مريض نبوده و فقط به شكل صورى به پزشك مراجعه كرده و يك نسخه ضرورى گرفته و به داروخانه مراجعه كردهاند تا بتوانند هزينهى اشياء غير دارويى خود را مجاناً به دست آورد؟
3- پدرانى كه خود طرف قرارداد بيمه نبوده، بلكه به جهت كارمند بودن فرزندان خويش به داروخانه مراجعه مىكنند و مىخواهند نسخه را مانند مورد 2- 1 تبديل نمايند؟
4- اشخاصى كه داروهايى را به جهت عقد بيمه مجاناً از داروخانه تحويل گرفته و هم اكنون بعد از مدتى مىخواهند اين داروها را با اشياء غير دارويى تعويض نموده و يا مبلغ آنها را نقداً دريافت نمايند؟
5- عدهاى از كارمندان و يا پدرانشان نزد پزشك رفته و پزشك براى آنها داروهاى گران قيمت مىنويسد و آنها بجاى دارويى كه پزشك نوشته، مىخواهند داروى تقويت نيروى جنسى بگيرند كه البته داروهاى جنسى طرف قرار داد بيمه نمىباشد؟
6- آيا در تمام فرضهاى بالا، مانعى دارد كه به آنها تخفيف دهد تا به مراد خود برسند؟
(بسمه تعالى): تخلف از قرار دادى كه بين داروخانه و شركتها بسته شده، براى مسئولين داروخانه و اشخاصى كه نسخهى دارو در دست آنها بوده و به داروخانه مراجعه مىكنند، جايز نمىباشد، والله العالم.
مقصد بيست و يكم: احكام بيمارستانها
* فصل اول: احكام كارمندان بيمارستانها
سؤال (521) شخصى در بيمارستان مسئول صندوق امانات و اشيايى است كه بيماران جهت امانت در آنجا قرار مىدهند، البته اين امانات بعضى توسط خود شخص مريض تحويل مسئول داده شده و بعضى ديگر در حال بيهوشى و اغماء از مريض گرفته شده، مثل بيماران تصادفى، اكنون سؤال اين است، مقدارى از اين امانات در نزد شخص مسئول جمع شده و صاحبان اين امانات يا فوت شدهاند و يا سفر نموده و محل معينى ندارند و يا از اين امانات اعراض كردهاند، اكنون وظيفهى شخص مسئول چيست؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه ممكن باشد امانات ذكر شده را به ورثهى شخص فوت شده برسانند، بايد اين عمل را انجام دهند و در صورت عدم امكان اين اموال مجهول المالك بوده، بايد از طرف صاحبان آنها به فقرا صدقه داده شود. و همچنين در صورتى كه صاحبان اين امانات سفر نموده، در صورتى كه نتوان اموال را به آنها رساند. بايد از طرف صاحبان آنها صدقه داده شود و در صورتى كه احراز شود، صاحبان اموال از اموال ذكر شده اعراض و چشم پوشى كردهاند، هركس مىتواند آنها را براى خود برداشته و تملّك نمايد، والله العالم.
سؤال (522) كارمندى در بيمارستان وظيفه دارد، خبر تصادفاتى كه به بيمارستان انتقال مىيابد و جزئيات آن را به بخش ويژهى پليس راه خبر دهد. گاهى اوقات طرفين تصادف هر دو با هم سازش نموده و با هم كنار مىآيند. آيا لازم است در فرض مذكور گزارشات و اخبار ذكر شده را ابلاغ نمايد، اين در صورتى است كه اگر مراتب را ابلاغ نكند، مورد ايذا و اذيت قرار مىگيرند؟
خوئى (قدس سرّه): ابلاغ خبر در فرض مذكور به عنوان اولى جايز نمىباشد، ولى در صورتى كه از عدم ابلاغ ضررى به خود شخص وارد گردد، ابلاغ مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (523) كارمندى در بيمارستان در بخش زايمان بوده و متوجه مىشود كه خانمى از طريق غير مشروع حامله گرديده و وضع حمل نموده است. با توجه به اينكه طبق قوانين بيمارستان كارمند موظف است مراتب فوق را به مسئولين بيمارستان ابلاغ كند، آيا در اين فرض، در صورتى كه ابلاغ خبر موجب بىآبروى آن زن شود، ابلاغ خبر جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اين فرض هم مثل سؤال سابق دو صورت دارد كه طبق يكى جايز نبوده و بنابر ديگرى جايز مىباشد.
* فصل دوم: دزدى و سرقت در بيمارستان
سؤال (524) شخصى از بيمارستانى، بعضى از لوازم پزشكى را از روى جهل برداشته است و اكنون كه متوجه حرمت اين عمل شده، همهى آن لوازم از بين رفته است. وظيفهى شخص مذكور چيست؟
(بسمه تعالى): اين عمل جايز نبوده و بايد به بيمارستان برگردانده شود و در صورت تلف شدن آنها، بايد قيمت آنها را در زمان از بين رفتن آنها محاسبه نموده و آنها را در صورتى كه بيمارستان خصوصى است، به مسئولين بيمارستان پرداخت كند.
سؤال (525) بعضى از اشخاص هر روز به بيمارستانها مراجعه كرده و با نسخهى پزشك و با حيلههاى ديگر مواد دارويى را با قيمت ناچيز گرفته و بعد از مدتى آنها را خارج بيمارستان با مبالغ بيشترى مىفروشند واين عمل در برخى موارد موجب محروم ماندن بيماران بسترى شده، در بيمارستان مىگردد.
الف- حكم شرعى اين عمل را بيان فرماييد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه احتياج به داروهاى ذكر شده ندارد، گرفتن دارو و فروش آن جايز نمىباشد.
ب- آيا عمل پزشكى كه نسخههاى اين اشخاص را مىنويسد، جايز است؟
(بسمه تعالى): دادن نسخه و سفارش دارو فقط براى مريض جايز مىباشد.
ج- حكم فروش اين داروها چيست؟
(بسمه تعالى): حرام است.
خاتمه: مسايل متفرقه
سؤال (526) دخترى كه 20 سال سن داشته و كرولال مىباشد. او در بعضى اوقات در عقايد خود شك نموده و نسبت به حقانيت مذهب شيعه دچار ترديد مىگردد، اين حالت گاهى اوقات منتهى به شك در معاد و يا توحيد و اصول اعتقادى ديگر مىگردد. وظيفهى اطرافيان اين دختر چيست؟
(بسمه تعالى): شكى كه براى اين دختر پيدا مى شود، با توجه به حالى كه او دارد، موجب ارتداد او نمىشود و شما و اطرافيان او، بايد با وسايل و راههايى كه در خور حال اين دختر مىباشد، او را مطلع ساخته و شك و ترديد او را زايل سازيد، والله العالم.
1- حكم طرد و جدا ساختن اولاد
سؤال (527) من پدر دوازده فرزند مىباشم كه آنها از دو مادر بوده و اكنون به خاطر كثرت عايله مبتلا به مشكلات فراوانى در زمينههاى متعدد گرديدم. با توجه به كثرت آنها سيطره و نفوذ يك پدر موفق را بر آنها نداشته و متاسفانه بعضى از آنها مبتلا به بيمارى جسمى و روحى
گرديدهاند. با توجه به اينكه خود من هم مريض شده و مدتها مشغول معالجه هستم، آيا مجاز هستم كه آنها را از خانه و زندگى خويش طرد كنم؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه طرد و بيرون نمودن آنها از منزل باعث واقع شدن آنها در مفاسد وانحرافات باشد و چنانچه نوعاً هم اينگونه فرزندان در صورت طرد خانواده مبتلا به انحراف مىشوند، طرد جايز نمىباشد و شما وظيفه داريد با نصيحت مداوم وپند دادن آنها را ارشاد نموده و در صورت عدم تاثير با تهديد به امرى كه در ارشاد آنها نافع باشد، آنها را متوجه به درستكارى و نيكوكارى نماييد و از خداوند هم كمك طلبيده و استمداد نماييد.
2- نيكى به پدر و مادر مريض
سؤال (528) بعضى از فرزندان مادرشان را كه مبتلا به اختلال حواس شده و در سنين بالا به سر مىبرد در سراى سالمندان كه مسيحيان ساختهاند و در آنجا سالمندان مسيحى نگهدارى مىشوند، برده و او را به اين مركز سپردهاند، آيا فرزندان ديگر وظيفهى شرعى دارند كه مادر را از مركز مذكور بيرون آورده، تا مادرشان در معرض ديد نامحرمان نباشد؟
(بسمه تعالى): اين عمل موجب هتك و بىاحترامى به زن مؤمنه است و جايز نيست، هرچند كه مادر اختلال حواس داشته باشد و بر
فرزندان اين مادر واجب است كه او را حفظ نموده و مراعات حال او را نمايند تا اينكه خداوند تقدير خودش را در حق اين مادر ظاهر سازد و فرزندان در اين عمل اجر و ثواب زيادى را تحصيل نموده و اين عمل مصداق بارز نيكى و احسان به مادر محسوب مىگردد، والله العالم.
3- حكم قمه زنى
سؤال (529) نظر مبارك شما راجع به قمه زنى چيست و آيا قمه زنى جزء شعائر حسينيه محسوب مىگردد؟
(بسمه تعالى): طبق آنچه از روايات معتبره استفاده مىشود، جزع بر حضرت سيدالشهداء (ع) مطلوب و مستحب مىباشد و اين استحباب شامل عزادارى و جزع بر اهل بيت آن حضرت، مثل حضرت ابى الفضل و خواهر بزرگش حضرت زينب (عليها السلام) و حضرت على اكبر و غير اين بزرگواران از اهل بيت آن حضرت مىگردد و همچنين گريه و عزادارى در مصايب ساير معصومين و امامان بزرگوار و وجود مقدّس صديقهى طاهره (عليها السلام) مطلوب و مستحب است و در صورتى كه عنوان جزع بر بعضى از مصاديق، هر چند در بعضى از بلاد صحيح باشد، در استحباب شرعى آن عمل كفايت مىكند، والله الهادى الى سواء السبيل.