(بسمه تعالى): بنابر اقوى خون حيض ممكن است با باردارى جمع شود؛ يعنى ممكن است زن باردار هم، خون حيض را ببيند.
سؤال (29) خانم باردارى در ايام عادت ماهيانهى خود خون مىبيند، ولى خون ديده شده مشخصات خون حيض را ندارد، در اين حال پزشكان مىگويند. منشأ اين خون، خونريزى در مشيمهاى است كه اطراف جنين را احاطه كرده، خانم مذكور بعد از حمل، شصت روز است كه خونى نديده است، مستدعى است. مسئلهى مذكور را طبق نظر مرحوم آيةالله العظمى خوئى جواب داده، لازم به تذكر است اين خانم توانايى تشخيص بوسيلهى گذاشتن پنبه را، به جهت منع پزشكان ندارد.
(بسمه تعالى): در صورتى كه خون در ايام عادت ماهيانهى سابق شخص مذكور بوده است و تا سه روز استمرار دارد، حيض محسوب مىشود. در غير اين صورت استحاضه مىباشد و داخل نمودن پنبه داخل فرج لازم نبوده، بلكه به همين مقدار كه پنبه را بر روى فرج قرار دهد به شكلى كه درصورت خروج خون، پنبه با خون ملاصق باشد، كافى بوده و مقدار استحاضه معلوم مىگردد، والله العالم.
3- استفاده از داروى ضد باردارى
سؤال (30) آيا استفاده از داروى ضد باردارى جايز است؟
(بسمه تعالى): استفاده از داروهاى ذكر شده، در صورتى كه موجب ضرر قابل توجهى به شخص نباشد، جايز است، والله العالم.
سؤال (31) در صورتى كه پزشكان از استعمال دارويى كه از عادت ماهيانه جلوگيرى مىكند، منع نموده و خوردن قرصهاى ضد عادت ماهيانه را تجويز نمىكنند، آيا استفاده از اين داروها شرعاً جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه در استفاده از داروهاى ذكر شده، ضرر قابل توجهى به مكلف برسد، استفاده جايز نمىباشد و اين مسئله در زنها مختلف بوده، يعنى در بعضى باعث ضرر و در بعض ديگر ممكن است، ضرر نداشته باشد.
سؤال (32) آيا خوردن قرصهاى ضد عادت ماهيانه در شبهاى ماه مبارك رمضان جهت جلوگيرى از حيض و گرفتن روزهى اين ماه، جايز است.
(بسمه تعالى): اشكال ندارد، والله العالم.
سؤال (33) خانمهايى كه قرص استفاده مىكنند، گاهى موارد در ايام عادت ماهيانه به مدت يك يا دو روز خون مىبينند و گاهى اوقات بعد از گذشتن هفت روز از ايام عادت، دوباره يك يا دو روز خون مىبينند. آيا احكام حيض در حق آنها جارى است؟
خوئى (قدس سرّه): در فرض مسئله اگر خونى را كه در ايام عادت مىبينند، به سه روز نرسد و كمتر از آن باشد، حيض حساب نمىشود. ولى در صورتى كه خونريزى به سه روز رسيده و در اثناء روز قطع شود، محكوم به حيض مىباشد.
الف- بعضى از بانوان نوعى دارو مصرف مىكنند كه مصرف آن باعث جلوگيرى از عادت ماهيانه شده و يا اينكه مدت آن را به تاخير مىاندازد، ولى گاهى اوقات با توجه به مصرف اينگونه داروها خونى مىبينند كه نمىدانند، حيض است يا استحاضه. و بنابراين فرض كه خون را در ايام عادتش ببيند و يا غير آن، و يا اينكه عادت منظمى داشته باشد و يا نداشته باشد. براى اين خانم امكان انتظار كشيدن سه روز نمىباشد تا معلوم شود، حيض است يا استحاضه. همچنين امكان تحقيق از رنگ آن هم نمىباشد؛ چون در روز اول، اگرچه رنگ خون حيض را دارد، ولى با سوزش بيرون نمىآيد و رنگش در بعضى اوقات شبيه خون استحاضه مىباشد. وظيفهى اين زن در اين فروض چيست؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه خون را در ايام عادت ماهيانهاش ديده و قطع شدن خون قبل از سه روز هم معلوم نباشد، حيض محسوب مىگردد. و در صورتى كه خون را در غير ايام عادت ماهيانه ديده باشد. اگر خون ديده شده، خصوصيات خون حيض را دارد و از سه
روز كمتر نباشد، در اين صورت حيض مىباشد، ولى اگر قبل از سه روز قطع شد، حكم استحاضه را دارد، والله العالم.
ب- در صورتى كه در مسايل سابقه حكم شد كه خون مذكور استحاضه است و اين خانم به وظيفهى مستحاضه عمل نموده و بعد از ديدن خون معلوم گرديده كه خون ديده شده، حيض بوده است. حكم اعمال سابقهى اين زن مانند نيت احرام و طواف و همچنين اعمال آيندهى او چه حكمى دارد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه خون را قبل از احرام در ميقات ديده و وقت هم به اندازهى كافى دارد تا طواف و ساير اعمال عمره را تكرار نمايد. بايد اعمال را تكرار نموده، سپس براى حج احرام ببندد، ولى در صورتى كه خون قطع نمىشود، به نيت حج افراد رفته و بعد از اتمام اعمال حج افرادى، عمرهاى را با احرام از خارج حرم به جا آورده، در اين صورت حج و عمره او از حَجة الاسلام مجزى است و در صورتى كه بعد از رسيدن به حرم حائض گرديده، مىتواند آنچه را كه گفته شد، انجام داده و مىتواند بعد از تمام شدن اعمال عمره در حج تمتع از مكه محرم گردد. سپس بعد از پاك شدن و قبل از طواف حج، نماز طواف را قضا كند، بلكه بنابر احتياط مستحب سعى را هم اعاده نمايد، والله العالم.
سؤال (34) در بعضى از موارد ديده مىشود، خانمى كه دارو مصرف نموده تا عادت ماهانهاش تأخير افتد، خون كمى را با فاصله مىبيند، ولى اين خون تا سه روز يا كمتر ادامه دارد.
حكم اين خون در صورتى كه به شكل منفصل تا بيشتر از سه روز استمرار داشته و همچنين در صورتى كه كمتر از سه روز باشد، چيست؟ همچنين اگر خون سه ساعت قطع شد، آيا اين مدت زمان صدق انقطاع مىكند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه خون تا سه روز استمرار داشته باشد، هر چند استمرار آن در داخل فرج بوده، به شكلى كه اگر پنبهاى را داخل فرج نمايد، پنبه آلوده مىشود. در اين فرض اگر خون در ايام عادت هميشگىاش بوده و يا اينكه خصوصيات حيض را دارد، حيض محسوب مىگردد و در صورتى كه استمرار نداشته باشد و همچنين اگر استمرار داشته، ولى خصوصيات حيض را نداشته باشد. مثل اينكه زرد رنگ باشد، استحاضه مىباشد و در صورتى كه خون سه ساعت، بلكه اگر كمتر از اين مدت قطع شود، در صورتى كه در باطن فرج خونى نباشد، انقطاع محسوب مىگردد.
مقصد سوم: تيمم
* فصل اول: موارد جواز تيمم
1- قدرت نداشتن بر وضو
سؤال (35) شخصى كه جراحات زيادى در دست و پايش دارد و اين جراحات را پزشكان بستهاند. اين شخص توانايى باز كردن آنها را ندارد. چگونه وضو، غسل و تطهير بدن را انجام دهد و همچنين در نماز چه وظيفهاى دارد. با توجه به اينكه اين شخص در اغلب اوقات كسى را ندارد كه او را كمك نمايد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه بتواند وضوى جبيره نمايد، وظيفهى او وضو مىباشد و در صورت عدم امكان به اندازهى توانايى خود بايد براى تيمم سعى كند و احكام و مسايلش را از اهل علم سؤال نمايد، تا وظيفهاش را در هر شرايطى برايش بيان نموده و اعمالش هدر نرود، والله العالم.
سؤال (36) من زنى مىباشم كه مبتلا به سوختگى هستم و به گردنم نمازهاى زيادى از زمان سوختگى تا به حال مانده است كه مدت آنها از دو سال بيشتر مىباشد. همچنين يك عمل جراحى انجام دادهام و هم اكنون جراحتى در سر دارم كه با آن قادر به انجام شستن بدن نمىباشم و فقط براى نماز تيمم مىكنم و همچنين توانايى خواندن نماز با شكل و شرايط شرعى آن را ندارم؛ چون توانايى خم شدن براى ركوع و سجود را
ندارم. همچنين توانايى روزه گرفتن را ندارم و مجبورم دارو مصرف كنم. حكم شرعى من با توجه به آنچه گفته شد، چيست؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه براى نماز توانايى وضو نداريد، تيمم كافى است. و همچنين در نماز در صورت عدم امكان خم شدن براى ركوع وسجود با سر اشاره نمايد و جهت اشاره براى سجده، بايد سر را پايين تر بياوريد. اما روزه، در صورتى كه عذر شما تا رمضان آينده ادامه داشته باشد، قضا ندارد، بلكه واجب است كه براى هر روز يك مد گندم؛ يعنى هفتصد و پنجاه گرم و يا قيمت آن را به فقير متدين پرداخت نماييد. خداوند شما را عافيت عنايت فرمايد، والله العالم.
2- ضررى بودن استفاده از آب
سؤال (37) آيا جايز است كسى كه به مرض اكزيما در دستش مبتلا مىباشد براى مدت طولانى تيمم كند تا مرضش برطرف شود، با توجه به اينكه استفاده از آب مرض را تشديد مىكند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه از رسيدن آب به اعضاى وضو ضرر مىبيند، وظيفهى او تيمم مىباشد، والله العالم.
سؤال (38) خانمى به علت سوختگى تمام دست چپش تا انگشتان، باند پيچى شده است و همچنين تمام سر و پيشانى هم به همان كيفيت باند
پيچى شده است. با توجه به اينكه پزشكان اجازهى استفاده از آب را به او نمىدهند، در فرض مذكور چگونه اعضاى نجس شده را تطهير نمايد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه مىتواند مواضع نجس را، هر چند با كمك ديگران تطهير كند، بايد به وظيفهى تطهير عمل كند و چون استفاده از آب برايش ضرر دارد، بايد تيمم نموده، به اين كيفيت كه پيشانى خود را با دست راست مسح نموده. سپس روى دست راست را با كف دست چپ، هرچند از روى جبيره باشد مسح نمايد. سپس روى دست چپ را با كف دست راست مسح نمايد. اين تيمم براى او كفايت از غسل و وضو مىنمايد، والله العالم.
سؤال (39) شخصى مبتلا به نوعى مرض و بيمارى پوستى مىباشد كه پزشكان به او گفتهاند، نبايد آب به اعضاى بدنش برسد. همچنين دارويى براى او تجويز نمودهاند كه بايد آن را در اعضا استفاده نموده و اين دارو مانع از رسيدن آب به اعضاى وضو مىباشد، البته اين مريضى تمام اعضاى وضو را فراگرفته و بايد داروى مذكور را در تمام طول روز بر اعضاء قرار دهد، با توجه به آنچه گفته شد، وظيفهى اين شخص براى وضو هنگام نماز چيست؟ آيا وظيفهى اين شخص از وضو به تيمم منتقل مىشود؟