روز كمتر نباشد، در اين صورت حيض مىباشد، ولى اگر قبل از سه روز قطع شد، حكم استحاضه را دارد، والله العالم.
ب- در صورتى كه در مسايل سابقه حكم شد كه خون مذكور استحاضه است و اين خانم به وظيفهى مستحاضه عمل نموده و بعد از ديدن خون معلوم گرديده كه خون ديده شده، حيض بوده است. حكم اعمال سابقهى اين زن مانند نيت احرام و طواف و همچنين اعمال آيندهى او چه حكمى دارد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه خون را قبل از احرام در ميقات ديده و وقت هم به اندازهى كافى دارد تا طواف و ساير اعمال عمره را تكرار نمايد. بايد اعمال را تكرار نموده، سپس براى حج احرام ببندد، ولى در صورتى كه خون قطع نمىشود، به نيت حج افراد رفته و بعد از اتمام اعمال حج افرادى، عمرهاى را با احرام از خارج حرم به جا آورده، در اين صورت حج و عمره او از حَجة الاسلام مجزى است و در صورتى كه بعد از رسيدن به حرم حائض گرديده، مىتواند آنچه را كه گفته شد، انجام داده و مىتواند بعد از تمام شدن اعمال عمره در حج تمتع از مكه محرم گردد. سپس بعد از پاك شدن و قبل از طواف حج، نماز طواف را قضا كند، بلكه بنابر احتياط مستحب سعى را هم اعاده نمايد، والله العالم.
سؤال (34) در بعضى از موارد ديده مىشود، خانمى كه دارو مصرف نموده تا عادت ماهانهاش تأخير افتد، خون كمى را با فاصله مىبيند، ولى اين خون تا سه روز يا كمتر ادامه دارد.
حكم اين خون در صورتى كه به شكل منفصل تا بيشتر از سه روز استمرار داشته و همچنين در صورتى كه كمتر از سه روز باشد، چيست؟ همچنين اگر خون سه ساعت قطع شد، آيا اين مدت زمان صدق انقطاع مىكند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه خون تا سه روز استمرار داشته باشد، هر چند استمرار آن در داخل فرج بوده، به شكلى كه اگر پنبهاى را داخل فرج نمايد، پنبه آلوده مىشود. در اين فرض اگر خون در ايام عادت هميشگىاش بوده و يا اينكه خصوصيات حيض را دارد، حيض محسوب مىگردد و در صورتى كه استمرار نداشته باشد و همچنين اگر استمرار داشته، ولى خصوصيات حيض را نداشته باشد. مثل اينكه زرد رنگ باشد، استحاضه مىباشد و در صورتى كه خون سه ساعت، بلكه اگر كمتر از اين مدت قطع شود، در صورتى كه در باطن فرج خونى نباشد، انقطاع محسوب مىگردد.
مقصد سوم: تيمم
* فصل اول: موارد جواز تيمم
1- قدرت نداشتن بر وضو
سؤال (35) شخصى كه جراحات زيادى در دست و پايش دارد و اين جراحات را پزشكان بستهاند. اين شخص توانايى باز كردن آنها را ندارد. چگونه وضو، غسل و تطهير بدن را انجام دهد و همچنين در نماز چه وظيفهاى دارد. با توجه به اينكه اين شخص در اغلب اوقات كسى را ندارد كه او را كمك نمايد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه بتواند وضوى جبيره نمايد، وظيفهى او وضو مىباشد و در صورت عدم امكان به اندازهى توانايى خود بايد براى تيمم سعى كند و احكام و مسايلش را از اهل علم سؤال نمايد، تا وظيفهاش را در هر شرايطى برايش بيان نموده و اعمالش هدر نرود، والله العالم.
سؤال (36) من زنى مىباشم كه مبتلا به سوختگى هستم و به گردنم نمازهاى زيادى از زمان سوختگى تا به حال مانده است كه مدت آنها از دو سال بيشتر مىباشد. همچنين يك عمل جراحى انجام دادهام و هم اكنون جراحتى در سر دارم كه با آن قادر به انجام شستن بدن نمىباشم و فقط براى نماز تيمم مىكنم و همچنين توانايى خواندن نماز با شكل و شرايط شرعى آن را ندارم؛ چون توانايى خم شدن براى ركوع و سجود را
ندارم. همچنين توانايى روزه گرفتن را ندارم و مجبورم دارو مصرف كنم. حكم شرعى من با توجه به آنچه گفته شد، چيست؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه براى نماز توانايى وضو نداريد، تيمم كافى است. و همچنين در نماز در صورت عدم امكان خم شدن براى ركوع وسجود با سر اشاره نمايد و جهت اشاره براى سجده، بايد سر را پايين تر بياوريد. اما روزه، در صورتى كه عذر شما تا رمضان آينده ادامه داشته باشد، قضا ندارد، بلكه واجب است كه براى هر روز يك مد گندم؛ يعنى هفتصد و پنجاه گرم و يا قيمت آن را به فقير متدين پرداخت نماييد. خداوند شما را عافيت عنايت فرمايد، والله العالم.
2- ضررى بودن استفاده از آب
سؤال (37) آيا جايز است كسى كه به مرض اكزيما در دستش مبتلا مىباشد براى مدت طولانى تيمم كند تا مرضش برطرف شود، با توجه به اينكه استفاده از آب مرض را تشديد مىكند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه از رسيدن آب به اعضاى وضو ضرر مىبيند، وظيفهى او تيمم مىباشد، والله العالم.
سؤال (38) خانمى به علت سوختگى تمام دست چپش تا انگشتان، باند پيچى شده است و همچنين تمام سر و پيشانى هم به همان كيفيت باند
پيچى شده است. با توجه به اينكه پزشكان اجازهى استفاده از آب را به او نمىدهند، در فرض مذكور چگونه اعضاى نجس شده را تطهير نمايد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه مىتواند مواضع نجس را، هر چند با كمك ديگران تطهير كند، بايد به وظيفهى تطهير عمل كند و چون استفاده از آب برايش ضرر دارد، بايد تيمم نموده، به اين كيفيت كه پيشانى خود را با دست راست مسح نموده. سپس روى دست راست را با كف دست چپ، هرچند از روى جبيره باشد مسح نمايد. سپس روى دست چپ را با كف دست راست مسح نمايد. اين تيمم براى او كفايت از غسل و وضو مىنمايد، والله العالم.
سؤال (39) شخصى مبتلا به نوعى مرض و بيمارى پوستى مىباشد كه پزشكان به او گفتهاند، نبايد آب به اعضاى بدنش برسد. همچنين دارويى براى او تجويز نمودهاند كه بايد آن را در اعضا استفاده نموده و اين دارو مانع از رسيدن آب به اعضاى وضو مىباشد، البته اين مريضى تمام اعضاى وضو را فراگرفته و بايد داروى مذكور را در تمام طول روز بر اعضاء قرار دهد، با توجه به آنچه گفته شد، وظيفهى اين شخص براى وضو هنگام نماز چيست؟ آيا وظيفهى اين شخص از وضو به تيمم منتقل مىشود؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه استفاده از آب براى شخص مذكور ضرر دارد. در صورتى كه دارو در مواضع تيمم باشد، وظيفهاش تيمم مىباشد.
3- ترسيدن از مصرف آب در وضو
(مسئله) يكى از موارد وجوب تيمم صورتى است كه استفاده از آب براى شخص مكلف منجر به حدوث مرض و يا زيادشدن آن و يا طولانى شدن زمان مداواى آن باشد. در اين مسئله فرقى نمىكند كه مرض تمام بدن را تهديد نمايد يا عضوى از اعضاى او را تهديد نمايد. و از همين قبيل مىباشد، عارضهاى كه در چشم پيدا مىشود و باعث زخمى شدن ظاهر چشم مىشود كه به آن رمد گفته مىشود و همچنين بيمارى پوستى كه باعث خشكى پوست بدن و زشتى پوست صورت شده، به شكلى كه تحمل آن براى نوع مردم دشوار است. در اين موارد اگر استفاده از آب منجر به ضرر يا ترس از مرض باشد، وظيفه تيمم مىباشد.
* فصل دوم: احكام تيمم
(مسئله) شخصى كه عاجز از تيمم مىباشد، بايد شخص ديگرى او را تيمم دهد. به اين شكل كه دو دست شخص عاجز را گرفته و او را تيمم داده و در صورتى كه اين نحوه هم ممكن نباشد، آن شخص با دو دست
خود به زمين زده و از طرف شخص عاجز مسح نموده و او راتيمم مىدهد.
سؤال (40) در صورتى كه شخصى عاجز از تيمم نمودن باشد، به صورتى كه شخص ديگر بايد او را تيمم دهد، كيفيت آن را بيان فرماييد؟ لازم به تذكر است در صورتى كه خود شخص تيمم مىنمايد، در حال مسح نمودن دست راست در جانب راست و دست چپ در جانب چپ تيمم كننده مىباشد و اين مطلب در صورتى كه ديگرى او را مسح مىدهد، تغيير مىكند يعنى طرف راست شخص عاجز سمت چپ تيمم دهنده و همچنين طرف چپ، سمت راست شخص تيمم دهنده مىباشد. آيا اين مسئله موجب اشكال در تيمم مىشود؟
خوئى (قدس سرّه): شخص عاجز تيمم داده مىشود، به هر شكلى كه مسح پيشانى و صورت و دو دست عاجز به وسيلهى تيمم دهنده محقق شود. اگرچه تيمم دهنده مقابل شخص عاجز نشسته باشد.
سؤال (41) آيا شخصى كه عاجز نيست، مىتواند تمام صورت را با يك دست مسح نمايد و كسى كه يك دست او به خاطر شكستگى به گردن آويزان است. آيا مىتواند تنها با يك دست پيشانى را مسح نمايد و در صورتى كه شك داشته باشد كه همهى پيشانى مسح شده، مىتواند مسح با يك دست را تكرار نمايد. و در صورتى كه بخواهد دست شكسته را مسح كند. آيا مىتواند از شخص ديگر كمك بطلبد و آيا شخص ديگر
مىتواند، دست مريض يا دست خود را به زمين زده و در مسح، او را كمك كند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه مكلف عاجز و يا مريض نباشد، بدون عذر نمىتواند پيشانى را با يك دست مسح نمايد. اما كسى كه معذور است، مثل موردى كه در سؤال ذكر شده، مىتواند با يك دست مسح نموده و تكرار مسح با يك دست براى اينكه يقين حاصل شود، مسح تمام پيشانى انجام شده است، مانعى ندارد و در صورتى كه بتواند ظاهر دو دست را مسح نمايد، نيازى به كمك گرفتن از ديگران ندارد، والله العالم.
سؤال (42) شخصى به علت بيمارى طرف چپ بدنش فلج گرديده و توانايى ايستادن و حتى نشستن را ندارد و هنگامى كه وقت نماز مىشود، به اين كيفيت تيمم مىكند كه روى يك دست خود را به زمين مىزند و سپس صورت را مسح مىنمايد، بعد با همان دست، دست چپ را مسح مىكند. سپس دست چپ خود را به زمين مىزند و به همين كيفيت هنگام نياز به تيمم، در حدث اكبر تيمم مىكند. سپس در مكان بلندى مقابل قبله نشسته و براى ركوع با چشمانش اشاره مىكند با توجه به اينكه در اين حال بدن و لباسش نجس است. آيا نماز شخص مذكور صحيح است؟
خوئى (قدس سرّه): اگر ممكن باشد كه از شخص ديگرى جهت تيمم كمك بطلبد و تيمم عادى و متعارف انجام دهد، بايد به شكل عادى و