كرد كه مردى از شيعيان علىبن ابىطالب7، در ميان قبيلهاى زندگى مىكرد كه زينت آنان به شمار مىآمد، او از همه امانتدارتر بود و حقوق را بيش از ديگران مراعات مىكرد. از همه راستگوتر بود؛ به گونهاى كه همگان وصايا و امانتهاى خود را به وى مىسپردند، [اگر] از همه مردم آن قبيله مىپرسيدى، مىگفتند:
«مَنْ مِثْلُ فُلان»؛ «چه كسى مثل فلانى است؟»
يعنى او از همه ما امانتدارتر و راستگوتر است.[1]
اين گونه رفتار و عمل با مخالفان و خوشرفتارى و سلوك اسلامى با ديگر مسلمانان، موجب ايجاد جاذبه براى تشيع بوده، آنان را به مذهب شيعه و اهلبيت عصمت و طهارت:علاقهمند مىكند. لذا تمامى زائران، بايد كاملًا مراقب رفتار و كردار خود باشند تا خشنودى امامان معصوم:را بر ديگر دستاوردهاى اين سفر معنوى بيافزايند.
48- ايجاد جاذبه
بسيارى از زائران مىپرسند: ما براى ايجاد جاذبه بيشتر نسبت به اهلبيت عصمت و طهارت و تشيع در مكانهاى زيارتى چگونه رفتار كنيم؟
[1]- كافى، ج 2، ص 636
پاسخ اين پرسش، در بيان امام صادق7آمده است:
«كُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ لِيَرَوْا مِنْكُمُ الْوَرَعَ وَ الاجْتِهَادَ وَ الصَّلاةَ وَ الْخَيْرَ فَإِنَّ ذَلِكَ دَاعِيَةٌ».[1]
«شما با غيرزبانتان (يعنى در عمل) مردم را (به اسلام و تشيع) دعوت كنيد، بايد از شما ورع، كوشش، نماز و كار خير ببينند، اينها دعوت كننده بوده (و جاذبه ايجاد مىكند).»
امام صادق7در حديث ديگرى فرمود:
«همانا ما هيچ مردى را مؤمن نمىشماريم، مگر آن كه از تمامى دستورات ما اطاعت و پيروى كند، آگاه باشيد يكى از نشانههاى پيروى از دستورات و ارادتورزى به ما، داشتن ورع است، پس خود را به آن بياراييد، خداوند بر شما رحمت آورد، دشمنانِ ما را با آن در تنگنا قرار دهيد، خداوند شما را رهايى بخشد.»[2]
[1]- كافى، ج 2، ص 78
[2]- همان.
پيام اين حديث و احاديث مشابه آن به شيعيان اين است كه آنان نبايد تنها به شيعه بودن دل خوش كرده قانع باشند، بلكه بايد در عمل، پيرو راستين اهل بيت:بوده، در همه جا الگوى رفتارى پيشوايان خود را پياده كنند و به نمايش بگذارند.
امام باقر7در روايتى، ويژگىهاى شيعيان خود را براى جابر بن عبداللَّه انصارى اين گونه بيان فرمودهاند:
اى جابر كسى كه خود را منتسب به ما مىدارد، آيا او را همين بس است كه گويد ما اهل بيت را دوست داريم؟
به خدا سوگند شيعه ما نيست جز كسى كه از خدا بترسد و فرمانبردار او باشد، اين گونه كسان شناخته نمىشوند جز با تواضع و خشوع، امانتدارى، كثرت ياد خدا، روزهدارى، اقامه نماز، نيكى به پدر و مادر، رسيدگى به حال همسايگان فقير و مسكين و بدهكار و رسيدگى به يتيمان، راستگويى، خواندن قرآن، كنترل زبان از (تعرض به) مردم مگر با خير و خوبى، و اين گونه كسان در ميان قوم خود، امين و مورد اعتماد مىباشند.
جابر گويد: عرض كردم: فرزند رسول خدا! من امروزه كسى را با اين خصوصيتها- كه بيان فرموديد- نمىشناسم!
امام7فرمود:
اى جابر! روشهاى گوناگون تو را به سوى خود نكشاند، كه فكر كنى براى مرد همين كافى است كه بگويد: من على7را دوست مىدارم و پيرو او هستم و سپس با اين گفته، عملى همراه نباشد. پس اگر گويد: من رسول خدا6را دوست دارم، اما از سيره پيامبر پيروى و به سنّت او عمل نكند، دوستى رسول خدا6هيچ سودى به او نرساند.
پس، از خدا بترسيد و براى دستيابى به آنچه نزد خدا است كار كنيد. ميان خدا و هيچ كس، خويشاوندى و قرابتى وجود ندارد، بهترين بندگان خدا و گرامىترين آنها نزد خداوند، با تقواترين و مطيعترين آنها است.
اى جابر! به خدا سوگند، به خداوند نمىتوان نزديك شد جز با اطاعت و فرمانبردارى ...
«مَنْ كَانَ لِلَّهِ مُطِيعاً فَهُوَ لَنَا وَلِيٌّ، وَ مَنْ كَانَ لِلَّهِ عَاصِياً فَهُوَ لَنَا عَدُوٌّ، وَ مَا تُنَالُ وَلايَتُنَا إِلَّا بِالْعَمَلِ وَ الْوَرَعِ».[1]
«هر كه مطيع خدا است، او دوست ما است و هر كه خدا را نافرمانى كند، دشمن ما است، به ولايت ما نمىتوان رسيد جز با عمل و ورع.»
[1]- كافى ج 2، ص 74، ح 3
49- پوشش مناسب
از نكاتى كه لازم است زائران مراعات كنند، استفاده از لباس تميز و پوشش مناسب، به ويژه در مقابل ديدگان ديگر مسلمانها است.
امام صادق7فرمود:
«خداوند زيبايى و خودآرايى را دوست مىدارد و فقر و بيچارگى و نادار و تهىدست جلوه دادن را ناخوش دارد. همانا خداوند عزّوجلّ هرگاه به بندهاش نعمتى دهد، دوست دارد تا آثار آن نعمت را در او ببيند.»
گفته شد چگونه؟ حضرت فرمود:
«لباس خود را تميز كند (لباس تميز بپوشد) خود را خوشبو گرداند، خانهاش را گچ كارى كند و جلو در منزل خود را جارو نمايد.»[1]
روزى رسول خدا6به مردى با موهاى ژوليده و لباس كثيف و سر و وضع پريشان برخورد كرد و خطاب به وى فرمود:
«بهرهورى از نعمتهاى الهى و نماياندن
[1]- امالى طوسى، ص 275
نعمت، جزيى از دين است.»[1]
امام على7نيز فرمود:
«همچنان كه دوست داريد افراد ناآشنا شما را در بهترين حالت خود ببينند و در نتيجه خود را براى آنها مىآراييد، زمانى كه نزد برادر مسلمان خود مىرويد نيز، آراسته (با لباس و وضعيت مناسب) ظاهر شويد.»[2]
همچنين رسول خدا6در حديثى ديگر فرمود:
«همانا خداوند دوست دارد هنگامى كه بندهاش نزد برادران دينى خود مىرود، منظّم و آراسته باشد.»[3]
درباره وضعيت موهاى سر نيز فرمود:
«هر كس موى خود را بلند گزارد، بايد به آن برسد (و آن را مرتب كند) و گرنه آن را كوتاه نمايد.»[4]
[1]- فروع كافى ج 6، ص 439
[2]- خصال، ص 612
[3]- مكارم الأخلاق، ج 1، ص 85
[4]- وسائل الشيعه، ج 2، ص 129
50- عبادت عاشقانه
حرمهاى امامان، از بهترين مكانها براى عبادت خداوند در روى كره زمين است، عبادت نيز اگر با اخلاص همراه باشد، به يقين مورد پذيرش حضرت حق قرار مىگيرد. از اين رو زائران بايد فرصتها را غنيمت شمرده، از لحظه لحظه عمرشان در اين سفر توشه برگيرند و آن را ذخيره آخرت كنند. ليكن در عين حال به اين نكته توجه داشته باشند كه در انجام عبادات افراط ننموده و خود را آنچنان خسته نكنند كه هميشه با حال كسالت به عبادت مشغول شوند؛ زيرا عبادتى ارزشمند است كه انسان با عشق و شور كامل در پيشگاه خدا حاضر شود و قلبش از خوف خدا به تپش درآيد و اشك از ديدگانش جارى گردد و به گونهاى خدا را بخواند كه گويى خدا را مىبيند و مشاهده مىكند.
رسول خدا6فرمود:
«خدا را چنان عبادت كن كه گويى او را مىبينى ...»[1]
همچنين در حديث ديگرى فرمود:
[1]- كنز العمال، ح 5250
«برترين مردم كسى است كه عاشق عبادت بوده، آن را در آغوش گيرد و از صميم قلب آن را دوست بدارد و با بدن خود آن را لمس كند و خويشتن را براى آن از هر چيزى فارغ سازد، و بر او باكى نباشد كه دنيايش به سختى مىگذرد يا به آسانى.»[1]
امير مؤمنان على7در نامهاى به حارث همدانى اين گونه نوشت:
«نفس خود را در عبادت پروردگار فريب ده و با آن مدارا كن و به زور وادار به عبادتش مساز و در فراغت و خرّمىاش او را به طاعت و بندگى وادار، مگر در مواردى كه بر تو واجب است (مانند نمازهاى يوميه) كه از به جا آوردن آن در وقتش چارهاى نيست ....»[2]
امام سجاد7نيز اين گونه دعا مىكند:
«... أسْئَلُكَ مِنَ الشَّهادَةِ اقْسَطُها وَ مِنَ الْعِبادَةِ أَنْشَطُها.»[3]
[1]- كافى، ج 2، ص 83
[2]- نهج البلاغه، نامه 69
[3]- بحار الأنوار، ج 91، ص 155