سؤال (511) در صورتى كه زوجه به خاطر ابتلاء به مريضى خاصى نياز به غذاى متفاوتى دارد، آيا بر شوهر تهيهى اين غذا لازم است؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه توان تهيهى آن را داشته باشد، واجب است.
سؤال (512) اگر شوهر از پرداخت نفقهى واجبهى زن خوددارى كند، زن مىتواند از اموال او به مقدار نفقهى او بدون اجازه بردارد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه شوهر از پرداخت نفقه خود دارى كرده و زن هم نياز به نفقه داشته باشد، مىتواند به مقدار نفقه با اجازهى حاكم شرع از مال شوهر بردارد، والله العالم.
سؤال (513) زنى كه شوهر او فرارى بوده و اين زن نياز به نفقه و هزينهى زندگى دارد، آيا شخصى كه به شوهر اين زن بدهى دارد، مىتواند از بدهى خود به همسر مرد فرارى كمك كند؟
بسمه تعالى: ما به شخص بدهكار اجازه مىدهيم كه به مقدار نفقهى لازم زن، از بدهى خود به زن و بچههاى او كمك كند، والله العالم.
سؤال (514) در صورتى كه شوهر در تصرفات مالى خود سفيهانه عمل نموده، به شكلى كه در اول ماه حقوق خود را خرج امور غير ضرورى و يا قرض دادن به اشخاص متعدد كرده و در آخر ماه ديگر چيزى براى رفع نياز زن و بچه خود ندارد، در اين صورت زن مىتواند از اموال شوهر بدون اجازهاش برداشته و در آخر ماه جهت رفع نياز خود و بچههايش و اصلاح امور خانواده مصرف نمايد؟
بسمه تعالى: خرج حقوق در موارد غير ضرورى كه در سؤال گفته شده، موجب انطباق شرعى سفى بر شوهر نمىشود و در فرض ذكر شده، اگر زن مىتواند مقدارى از حقوق او را با اجازهى او گرفته و براى آخر ماه نگه
دارد، مىتواند اين كار از انجام دهد. در غير اين صورت اگر زن به خاطر مخارج غير ضرورى شوهر در آخر ماه به حرج و مشقت و سختى مىافتد، مىتواند مقدارى از حقوق يا مال ديگر شوهر را برداشته، ولى اگر مىخواهد در آخر ماه تصرف در آن مال كند، بايد از شوهر اجازه بگيرد، والله العالم.
مسكن زوجه و همسر
سؤال (515) آيا در اين زمان زن حق داشتن مسكن مستقل را داشته، به شكلى كه از زندگى كردن با مادر شوهر و يا پدر شوهر به شكل مشترك خوددارى كند؟
بسمه تعالى: زن استحقاق داشتن منزلى را كه در عرف جامعه براى هر زنى تهيه مىشود دارد، والله العالم.
سؤال (516) در صورتى كه شوهر جهت زندگى با همسرش منزل نسبتاً وسيعى را كه با برادرش در آن شريك است تهيه نموده، ولى همسر از زندگى در آن خوددارى مىكند و مىگويد بايد براى من مسكن مستقل قرار دهى، با توجه به اينكه شوهر از اول به همسر خود در ضمن عقد گفته است كه منزل مسكونى من مشترك مىباشد؟
بسمه تعالى: زن حق امتناع از زندگى در منزل ذكر شده را ندارد، مگر در صورتى كه در ضمن عقد ازدواج شرط سكنى و منزل مستقل نموده باشد، ولى در صورتى كه در ضمن عقد شرط نكرده و مسكن ذكر شده هم هر چند شراكتى باشد، ولى مناسب حال زوجه باشد، حق خوددارى از زندگى در آن را ندارد، والله العالم.
سؤال (517) مردى كه با خانمى ازدواج نموده و با همسرش شرط كرده كه با او و به همراه پدر و مادر او زندگى نمايد و زن هم قبول نموده است، ولى بعد از مدتى از ازدواج منزل شوهر را ترك كرده و به شوهر مىگويد كه من توان زندگى با پدر و مادر تو را نداشته و بايد براى من منزل مستقلى تهيه كنى، ولى شوهر توان تهيهى مسكن مستقل را نداشته و به همسرش گفته، اگر به خانه برنگردى تو را طلاق مىدهم، آيا در اين فرض زن حق مطالبهى مسكن مستقل را دارد؟ اگر طلاق واقع شود، آيا زن مستحق تمام مهريه مىباشد با توجه به اينكه زن موافق با طلاق نمىباشد؟
بسمه تعالى: اگر زندگى زن با خانوادهى شوهر براى او حرجى و مشقت ساز باشد مىتواند از همسر مطالبهى منزل مستقل كند و در غير اين صورت بايد به خانهى شوهرش برگشته و در صورتى كه طلاق واقع شود، زن مستحق تمام مهريه مىباشد، والله العالم.
سؤال (518) مردى كه در منطقهاى كار مىكند، ولى همسرش در منطقهى ديگرى است، اكنون مرد مىخواهد در منطقهى محل كار، همسر ديگرى انتخاب نمايد در اين بين همسر اول مىگويد، اگر ازدواج مجدد نمودى، بايد محل زندگى مرا به محل كارت منتقل نمايى، آيا حق چنين مطالبهاى را دارد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه مسكن همسر اول مناسب او نبوده و براى او حرجى و مشقت ساز باشد، حق مطالبهى منزل در منطقهى كار شوهر را دارد، والله العالم.
سؤال (519) در صورتى كه زن و فرزندانش با شوهر در منطقهى كارى شوهر ساكن مىباشند، ولى شوهر مىخواهد آنان را به زادگاه خويش منتقل نموده و آنجا را براى زندگى آنان مناسب مىداند، آيا زن مىتواند از اين
خواستهى شوهر اطاعت نكرده و در خواست زندگى با شوهرش در منطقهى كارى همسر را داشته باشد؟
بسمه تعالى: اگر زندگى زن و فرزندان در محل ديگر موجب حرج و سختى براى زن باشد، شوهر حق اجبار او را در انتقال مسكن ندارد، والله العالم.
سؤال (520) يكى از حقوق زن بر مرد تهيهى مسكن براى زن مىباشد. اگر مرد براى زن اتاقى را در يك خانهى اشتراكى تهيه نمايد، اين حق اداء شده با توجه به اينكه در اين زمان تهيهى مسكن مستقل براى زن متعارف مىباشد؟
بسمه تعالى: اگر شوهر منزل مستقلى نداشته، سزاوار است كه زن مؤمنهى او در اين مورد صبر نموده و مشكلات را تحمل كند، خداوند در قرآن كريم مىفرمايد: (و من قدر عليه رزقه فلينفق مما آتاه الله)، والله العالم.
نفقهى خويشاوندان
سؤال (521) آيا نفقهى مادر بر دخترى كه داراى مال مىباشد، واجب است؟ با توجه به اينكه مادر فرزند پسر هم دارد، ولى به خاطر مسافرت، فعلًا فرزند پسر در نزد مادر نبوده و توان پرداخت نفقه را ندارد، آيا نفقهى واجب شامل مخارج پرستار و كسى كه مادر را به دستشويى و حمام مىبرد، هم مىشود؟
بسمه تعالى: انفاق بر مادر در صورتى كه مادر داراى مال و ثروتى كه بتواند با آن زندگى كند نمىباشد، واجب است و اگر فرزند پسر اقدام به انفاق نكند، اين امر به دختر واجب مىشود و در صورتى كه مادر بدون پرستار در زحمت و مشقت و حرج مىافتد، هزينه و حقوق پرستار هم جزء
نفقهى واجب محسوب مىگردد، والله العالم.
سؤال (522) آيا نفقه دادن بر پدر بزرگ و مادربزرگ واجب است؟ آيا در صورتى كه پدر و مادر قدرت بر كسب و تحصيل مال داشته باشند، هم وجوب انفاق ثابت است؟
بسمه تعالى: در صورتى كه داراى نفقه نباشند، در صورت امكان بر فرزند واجب است كه نفقهى آنها را بدهد و بنابر احتياط در صورتى كه قدرت بر اكتساب و تحصيل مال هم داشته، ولى فعلًا مالى ندارند هم وجوب انفاق ثابت است.
سؤال (523) آيا نفقهى زوجه مقدم بر نفقهى پدر و مادر است؟ كسى كه عمداً نفقهى زوجهى خود را بر نفقهى پدر و مادر مقدم مىسازد، چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: نفقهى زوجه و همسر مقدم بر نفقهى پدر و مادر مىباشد و اگر نفقهى پدر و مادر را مقدم كرد بر نفقهى زوجهى خود، نفقه را به او بدهكار مىشود، والله العالم.
سؤال (524) مردى كه همسرش را طلاق داده و داراى يك دختر از آن زن مىباشد، محكمهى قضايى حكم نموده كه بايد نفقهى بچه را به مادر بچه پرداخت نمايد و هر ماه 20 دينار جهت نفقه تعيين گرديده، ولى هر وقت مرد نفقهى بچه را مىفرستد زن از قبول آن ممانعت كرده و آن را رد مىكند، ولى فعلًا به محكمه مراجعه كرده و مىگويد شوهرش به مدت دو سال است كه نفقهى بچه را پرداخت ننموده است. آيا واجب است كه نفقه اين دو سال را به مادر بچه بدهد يا آنكه آن را نگه داشته و بعد از بزرگ شدن دختر آن را پرداخت كند؟
بسمه تعالى: اگر پدر به مادر امر نموده كه نفقهى دختر را بدهد، آنچه كه مادر در نفقهى دختر خرج كرده، شوهر به آن مبلغ ضامن است، ولى اگر نفقهاى كه مادر براى بچه داده، بدون درخواست شوهر بوده و زن هم از قبول نفقه خوددارى نموده و خودش نفقه را داده است، در اين مورد شوهر ضمانى نسبت به نفقهى دو سال گذشته نداشته و بايد نفقهى فعلى بچه را پرداخت نمايد، والله العالم.
سؤال (525) در صورتى كه فرزند بالغ شود، چند احتمال تصور مىشود؟ پدر اين فرزند يا ثروتمند بوده و يا از جهت مالى متوسط است يا فقير و همچنين فرزند يا ثروتمند است يا متوسط يا فقير. آيا در صورتى كه فرزند نياز به ازدواج داشته و توان تأمين هزينهى آن را نداشته باشد، بر پدر واجب است هزينهى ازدواج را پرداخت كند؟
بسمه تعالى: در صورتى كه فرزند نياز به ازدواج دارد و توان تأمين مخارج آن را نداشته و فقير مىباشد، سزاوار است كه پدر براى جلوگيرى او از حرام براى او اسباب ازدواج را تهيه نمايد، ولى خرج ازدواج فرزند از نفقهى واجبه بر پدر نمىباشد، والله العالم.
ازدواج مرد زناكار با زنى كه با او زنا كرده
سؤال (526) الف- مرد و زنى كه بدون عقد شرعى با هم نزديكى كرده و داراى فرزند شدهاند، ولى اكنون توبه نموده و مىخواهند صيغهى عقد بخوانند، آيا اين عقد از جهت شرعى صحيح مىباشد؟
بسمه تعالى: بله مىتواند آن زن را به عقد خود در آورد، ولى بنابر احتياط قبل از عقد زن يك بار حيض ببيند و بعد از پاكى از آن، زن را عقد كند، والله العالم.
ب- در صورتى كه زن جاهل به مسايل شرعى باشد، آيا واجب است كه به او بگويد، زن بايد عدّه نگه دارد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه زن به حكم شرعى جاهل باشد و نداند كه در صورت دخول بايد عدّه نگه دارد و عدّه او دو حيض كامل مىباشد، لازم است در صورت دخول به او، مسئله را به او بگويد، والله العالم.
سؤال (527) آيا زنى كه زنا داده، بر مرد زانى حرام مىشود؟ آيا مرد زناكار مىتواند با دختر زنى كه زنا داده، ازدواج نمايد و در اين حكم آيا زناى با محارم فرقى دارد؟
بسمه تعالى: ازدواج مرد زناكار با زنى كه زنا داده، مانعى ندارد، ولى در صورتى كه زنى كه زنا داده شوهر دار باشد، بنابر احتياط واجب نبايد با او ازدواج كند و بنابر احتياط مستحب با دختر او هم ازدواج ننمايد و در اين مسئله فرقى بين غريبه و فاميل و خويشان نمىباشد. ولى در صورتى كه با خالهاش زنا كرده، نمىتواند دخترش را عقد كند و همچنين اگر اين عمل را با عمهاش انجام داده است، بنابر احتياط واجب نمىتواند دختر او را به ازدواج خود در آورد، والله العالم.
ازدواج با زنى كه مشهور به زنا مىباشد
سؤال (528) آيا ازدواج با زنى كه از زنا باردار شده، جايز است؟ در صورتى كه حمل از مرد ديگرى باشد؟
بسمه تعالى: ازدواج با اين زن براى غير مردى كه با او زنا كرده، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (529) آيا ازدواج موقت با زنى كه مشهوره به زنا مىباشد، جايز است؟
بسمه تعالى: بنابر احتياط از ازدواج با زنى كه مشهوره به زنا مىباشد، اجتناب شود، والله العالم.
سؤال (530) در بعضى از مسافرتهاى خارجى مجبور مىشويم كه در هتلها و يا مسافرخانهها سكنى گزيده و مستقر شويم. در اين اماكن برخى اوقات زنهايى به ساكنين هتل رجوع نموده و خود را به آنان عرضه مىكنند. آيا ازدواج موقت با اين زنان جايز است؟ با توجه اينكه، اين زنها بعضى مسلمان و بعضى ديگر اهل كتاب مىباشند؟
بسمه تعالى: عقد موقت در زنى كه مشهورهى به زنا مىباشد، چه مسلمان و چه اهل كتاب، مورد اشكال مىباشد و در غير اهل كتاب، ازدواج هرچند به شكل موقت باشد بلا اشكال جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (531) آيا زنى كه براى خود دوستى انتخاب نموده و به مدت چند سال با او ارتباط جنسى حرام دارد، مشهوره به زنا محسوب مىشود؟
بسمه تعالى: اگر به مدت چند سال عادت به زنا با يك نفر داشته و اين ارتباط معروف و شايع شده، مشهوره به زنا محسوب مىشود، والله العالم.
شرايط عقد
اشتراط صيغه در ازدواج
* نكاح و ازدواج معاطاتى
سؤال (532) در زمان ما در بعضى از محافل راجع به ازدواج معاطاتى (ازدواج بدون خواندن عقد و صيغه) كه به آن ازدواج مدنى مىگويند، صحبت مىشود. نظر مبارك را راجع به اين نوع ازدواج بيان فرموده و در صورت