از طلاق مرد مىتواند نسبت به نصف اجرت تعليم سوره به زن مطلّقه رجوع نمايد و در صورتى كه قبل از طلاق سوره را به زن نياموخته باشد، بايد نصف سوره را به او تعليم دهد، والله العالم.
سؤال (754) آيا زنى كه شوهرش مىخواهد او را طلاق دهد مىتواند از او مهر المثل زنان هم نوع خود را در زمان طلاق مطالبه كند با توجه به اينكه مهرى كه در هنگام ازدواج قبلًا مشخص شده بوده، با گذشت زمان كم ارزش شده و اكنون چندان قيمتى ندارد؟
بسمه تعالى: اين عمل جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (755) در بعضى از مناطق، شوهر هنگام عقد ازدواج علاوه بر تعيين مهر و برپايى مجلس عقد مقدارى طلا به همسرش تقديم مىكند، اكنون بعد از گذشت مدتى از مجلس عقد و تقديم هدايا مىخواهد زن را طلاق دهد. آيا مىتواند طلاهايى را كه به زن تقديم نموده، مطالبه نمايد. آيا مىتواند مخارجى را كه در برپايى مجلس عقد و يا عروسى متحمل شده، از خانوادهى زن مطالبه كند؟
بسمه تعالى: در صورتى كه طلاها را به اين شرط داده كه زوجيت و همسرى باقى بماند و زندگى متعارف تشكيل شود و اكنون اين شرط حاصل نگشته، مىتواند آنچه را كه هديه نموده در صورتى كه آن هدايا باقى مانده است مطالبه نمايد ولى نسبت به مخارج مجلس عقد و يا عروسى حقى نداشته و نمىتواند از خانوادهى دختر مطالبه نمايد، والله العالم.
عدّهى زن در ازدواج موقت
سؤال (756) در صورتى كه زن در عادت ماهيانهى خود داراى عادت منظمى نبوده به اين شكل كه برخى موارد تا چند ماه خون نمىبيند و در بعضى از موارد
در يك ماه دوبار خون مىبيند، تكليف اين زن نسبت به عدّه در ازدواج موقت چيست؟
بسمه تعالى: در صورتى كه اين زن مضطربه باشد بايد به اندازهى گذشت دو حيض عدّه نگه دارد و در صورتى كه در بعضى از ماهها حيض ديده و در بعضى ديگر نمىبيند، بايد 45 روز عدّه نگه دارد، والله العالم.
سؤال (757) شخصى زنى را به مدت 15 دقيقه به عقد خود درآورده و بعد از گذشت 10 دقيقه به غرض خود از ازدواج رسيده است شخص ديگرى بلافاصله در پنج دقيقه بعد با اجراى عقد با اين زن نزديكى نموده است، اكنون با توجه به اينكه زن يائسه بوده، وظيفهى شخص دوم چيست؟
بسمه تعالى: در صورتى كه مرد اول پنج دقيقه بعدى را به زن بخشيده باشد عقد دوم مانعى ندارد ولى در صورتى كه باقى مدت را نبخشيده باشد، عقد دوم باطل بوده و در صورت دخول و يا نزديكى مرد دوم با اين زن براى او حرام ابد مىشود، والله العالم.
سؤال (758) در صورتى كه مرد در ازدواج موقت دو ماه قبل از آنكه مدت ازدواج تمام شود باقى مدت را به زن ببخشد و زن هم بعد از گذشت زمان تعيين شده در عقد موقت عدّه نگه داشته و دو مرتبه حيض ديده است، سپس بعد از دو حيض به عقد مرد ديگرى درآمده است. آيا اين ازدواج اخير صحيح مىباشد؟ با توجه به اينكه زن نمىدانسته كه مرد بقيهى مدت عقد موقت را نبخشيده و به همين علت بعد از اتمام مدت عقد عدّه نگه داشته و اقدام به ازدواج با مرد ديگرى نموده است؟
بسمه تعالى: طبق فرضى كه در مسئله ذكر شده، ازدواج اخير صحيح مىباشد، زيرا عدّهى وطى به شبهه كه از گذشت آخرين نزديكى شروع مىشود، تمام شده بوده است، والله العالم.
سؤال (759) زنى بعد از آنكه يك حيض از ازدواج موقت قبلى او گذشته، به عقد منقطع مرد ديگرى در آمده است او بعد از آنكه مسئلهى شرعى را فهميده، فوراً از مرد دوم جدا شده است او بعد از گذشت دو حيض از آخرين نزديكى با مرد دوم، دوباره به عقد منقطع شوهر قبلىاش درآمده است. آيا شوهر قبلى بعد از گذشت دو حيض مىتواند به همسرش رجوع كند يا اينكه زن بايد عدّهى وطى به شبهه را از نزديكى مرد دوم نگه دارد. آيا همسر اول مىتواند به اين زن به طريق شرعى رجوع كند؟
بسمه تعالى: طبق آنچه كه در مسئله ذكر شده، زن به هر دو مرد در صورتى كه هر دو عقد خوانده و با زن نزديكى كرده باشند، حرام ابدى مىشود. زيرا ازدواج مرد دوم در زمان عدّهى شوهر قبلى زن بوده و عقد شوهر قبلى هم در زمان عدّهى وطى به شبهه مرد دوم واقع گرديده است، والله العالم.
سؤال (760) آيا در صورتى كه در ازدواج موقت نزديكى با زن از عقب محقق شده باشد، عدّه بر زن واجب است؟
بسمه تعالى: بله زن بايد با ديدن دو حيض عدّه نگه دارد، والله العالم.
سؤال (761) در صورتى كه زنى را به عقد موقت خود درآورده ولى با او نزديكى نكردهام، نيازى به عدّه براى ازدواج مجدد زن با مرد ديگرى مىباشد؟
بسمه تعالى: در فرض مذكور اگر با زن هرچند به اندازه گردى سر آلت نزديكى نشده باشد، عدّه واجب نمىباشد، والله العالم.
سؤال (762) در صورتى كه مردى زن را به عقد موقت خود درآورده و بقيهى مدت را بعد از دخول به زن ببخشد، سپس دوباره زن را در عدّه به عقد خود درآورده و بدون آنكه به او دخول نموده باشد، بقيهى مدت را به او بخشيده است، در فرض مذكور، آيا زن بايد عدّهى اول را كامل نمايد و يا
آنكه بايد عدّه را از سر بگيرد؟
بسمه تعالى: در فرض مذكور زن بايد عدّهى اول را تكميل نمايد و قبل از تكميل آن نمىتواند با مرد ديگرى ازدواج نمايد، والله العالم.
سؤال (763) در صورتى كه زن را به عقد موقت به مدت يك سال به عقد خويش درآورد سپس بعد از نزديكى با زن، بعد از گذشت يك ماه از مدت ذكر شده او را به مدت دو ماه رها كرده، سپس بقيهى مدت را به او بخشيده است و قبل از آن يعنى در مدت دو ماه فقط با زن تماس تلفنى داشته است. آيا زن در فرض مذكور براى ازدواج مجدد بايد عدّه نگه دارد؟
بسمه تعالى: بعد از آنكه مرد بقيهى مدت را به او بخشيد، زن بايد عدّه نگه دارد، والله العالم.
سؤال (764) در صورتى كه با زنى ازدواج موقت نموده و با او نزديكى كرده است سپس بقيهى مدت را به او بخشيده و براى مرتبهى دوم بعد از آنكه حيض اول زن وقتش رسيده، زن را به عقد خود درآورده و بدون نزديكى با او بعد از حيض دوم بقيهى مدت را بخشيده است، آيا زن بعد از ازدواج موقت دوم بايد عدّه نگه دارد؟
بسمه تعالى: در فرض مسئله زن بايد عدّهى ازدواج اول را تمام كند و بعد از آن مىتواند ازدواج كند، والله العالم.
سؤال (765) الف- زنى كه به عقد موقت مردى درآمده و بعد از گذشت مدت عقد عدّه نگه داشته و در روز پنجم حيض دوم، در حالى كه عادت او 7 روز بوده، اقدام به ازدواج موقت ديگرى نموده است و بعد از گذشت مدت عقد دوم و بعد از تحقق نزديكى براى مرتبهى دوم عدّه نگه داشته است. او بعد از آنكه دو حيض كامل را پشت سر گذاشته، اقدام به ازدواج
دايم با مرد سومى نموده است. آيا ازدواج سوم شرعاً صحيح مىباشد؟
بسمه تعالى: اين زن بر مرد دوم كه در عدّهى ازدواج موقت اقدام به عقد بر زن نموده، حرام ابدى مىشود و همچنين بر مرد سوم به خاطر ايجاد عقد در زمان عدّهى وطى به شبهه حرام ابدى مىشود و در اين مسئله فرق بين علم و يا جهل زن به مسئلهى شرعى نمىباشد، والله العالم.
ب- در صورتى كه شوهر دوم به زن بگويد كه دو ماه قبل از اتمام مدت ازدواج موقت او، بقيهى مدت را به زن بخشيده است و زن هم بعد از اتمام زمان به دو حيض كامل عدّه نگه داشته است سپس با مرد سومى در ماه چهارم عقد خوانده و با او ازدواج نموده است. آيا اين ازدواج سوم صحيح مىباشد؟
بسمه تعالى: طبق آنچه كه در مسئله فرض شده ازدواج او با مرد سوم صحيح مىباشد زيرا عدّهى وطى به شبهه كه بعد از آخرين نزديكى محقق شده پايان يافته است، والله العالم.
سؤال (766) اگر زنى را به مدت يك سال به ازدواج موقت خود درآورد سپس بعد از اولين نزديكى او را به مدت دو ماه ترك نمايد، سپس باقى مدت را به او بخشيده باشد آيا زن بايد عدّه نگه دارد؟
بسمه تعالى: بعد از بخشيده شدن باقى مدت، زن بايد عدّه نگه دارد، والله العالم.
عدّهى وطى به شبهه
سؤال (767) زنى كه اقدام به ازدواج موقت نموده، در حالى كه اين ازدواج باطل و فاقد شرايط صحت بوده است، زن با جهل به مسئله شرعى در 17 ماه رمضان با مرد عمل نزديكى داشته و در روز 10 شوال متوجهى باطل بودن
عقد موقت خود گشته و از مرد مذكور جدا شده است، اين زن دقيقاً در زمانى كه از مرد جدا شده، مبتلا به حيض بوده و از آن زمان پاك شده و در روز 10 ذى القعده براى مرتبهى ديگر حيض ديده و پاك شده و براى مرتبهى ديگر در 10 ذى الحجه حيض شده و از آن پاك گرديده است او در روز 29 ذى الحجه با مرد ديگرى ازدواج نموده و عمل نزديكى محقق گرديده است. آيا اين ازدواج اخير شرعاً صحيح مىباشد؟
بسمه تعالى: ابتداى زمان عدّهى وطى به شبهه از آخرين نزديكى و وطى به شبهه محسوب مىگردد واگر زن بعد از آخرين نزديكى سه مرتبه پاكى و طهارت از حيض را درك نموده است چنانچه در سؤال ذكر شده است عدّهى او تمام گرديده و عقدى كه بعد از اتمام آن خوانده، صحيح مىباشد، والله العالم.
سؤال (768) آيا در عدّهى وطى به شبهه كه عدّهى آن همان عدّهى طلاق مىباشد بايد مانند طلاق، ابتداى عدّه در طهر و پاكى باشد كه در آن نزديكى صورت نگرفته است يا اينكه عدّه از آخرين نزديكى شروع مىشود هرچند بعد از آن زن مبتلا به حيض شده و مدت كمى از طهارت و پاكى اول را درك مىكند؟
بسمه تعالى: پاكى كه در آن نزديكى صورت نگرفته باشد در صحت طلاق معتبر مىباشد اما عدّه، مقدار آن گذشت سه مرتبه پاكى مىباشد بنابراين وطى به شبهه اگر در زمان طهر و پاكى واقع شود به منزلهى طلاق بوده و طهر ذكر شده يكى از سه طهر و پاكى محسوب مىشود و اگر نزديكى در زمان حيض بوده است عدّهى او سه پاكى بعد از تمام شدن حيض مىباشد، والله العالم.
سؤال (769) در موارد وطى به شبهه در صورتى كه مرد نزديكى كننده از دنيا رفته و بعد از مرگش معلوم شده كه وطى به شبهه بوده است، آيا زن بايد عدّهى وفات نگه دارد يا عدّهى طلاق؟
خوئى (قدس سرّه): در فرض مذكور عدّهى او عدّهى طلاق مىباشد و ابتداى آن بعد از آخرين نزديكى شروع مىشود، والله العالم.
سؤال (770) زنى كه او را طلاق رجعى دادهاند، او در عدّه با مرد ديگرى ازدواج نموده و بعد از آن توجه به باطل بودن عقد پيدا كرده و به وظيفهى عدّهى وطى به شبهه عمل كرده است. سپس بعد از اتمام عدّه و بعد از گذشت سه حيض دوباره با شوهر اولش عقد ازدواج بسته است با توجه به اينكه زن گمان مىكرده كه با گذشت 3 حيض عدّه تمام نشده و او مىتواند به عقد شوهر اولش درآيد. آيا اين ازدواج صحيح مىباشد و يا اينكه در زمان عدّهى وطى به شبهه واقع شده و باطل مىباشد، آيا دورهى پاكى كه در آن نزديكى صورت گرفته، در عدّه به شكل مستقل محسوب شده و يا دو طهر و پاكى ديگر مجموعاً سه طهر محقق شده و عدّهى او صحيح مىباشد يا آنكه دورهى پاكى كه در آن نزديكى صورت گرفته، فايدهاى نداشته و بعد از آن بايد زن سه طهر و پاكى كامل داشته باشد؟
بسمه تعالى: اگر در نزديكى اخير، زن در حال پاكى و طهر بوده اين دورهى پاكى كه يكى از طهرهاى سه گانه است در عدّه معتبر مىباشد و اگر زن حيض سوم را ديده، عدّهاش تمام و ازدواج با شوهر اول صحيح مىباشد ولى اگر نزديكى در حال حيض بوده است اتمام عدّه متوقف است بر آنكه زن حيض چهارم را ببيند و اگر شوهر اول قبل از پايان حيض چهارم عقدى خوانده، عقد باطل بوده و در صورت نزديكى با زن، زن بر شوهر اول حرام ابدى مىشود، والله العالم.
احكام عدّه
سؤال (771) طبق آنچه كه در شرع مقدّس مقرر گرديده، براى ازدواج دوم عدّهى زن بايد تمام شده باشد. در صورتى كه خانمى داراى رحم نبوده و يا آنكه يائسه باشد. آيا در اين دو فرض، زن بايد جهت صحت ازدواج دوّم عدّه نگه دارد؟
بسمه تعالى: عدّهى وفات چهار ماه و ده روز مىباشد كه همهى خانمها بايد آن مدت را قبل از ازدواج سپرى كنند و در اين حكم فرقى بين موارد نبوده و دو مورد ذكر شده، در سؤال را هم شامل مىشود، اما در عدّهى طلاق، در صورتى كه خانمى در سن زنهايى است كه حيض مىبيند ولى به خاطر موانعى حيض نمىبينند مثل صورتى كه رحمش را درآوردهاند. در اين صورت عدّهى او سه ماه مىباشد. چنانچه اين خانم بايد سه ماه قبل از طلاق صبر نموده و عمل نزديكى با او محقق نشود، سپس اقدام به طلاق نموده و بعد از آن به مدتى كه ذكر شد، عدّه نگه دارد، والله العالم.
سؤال (772) در صورتى كه خانمى دو ماه از شوهرش جدا بوده و بعد از گذشت مدت مذكور شوهر اقدام به طلاق نموده است. لطفاً بفرمائيد مدت عدّهى اين زن از چه زمانى شروع مىشود؟
بسمه تعالى: عدّهى او از هنگام طلاق شروع مىشود، والله العالم.
سؤال (773) آيا نگاه كردن به زن در زمان عدّهى ازدواج موقت براى مردى كه مىخواهد بعد از عدّه با او ازدواج كند جايز است. آيا خواستگارى از اين زن اشكال دارد؟
بسمه تعالى: در فرض مسئله، در صورتى كه نگاه كردن از روى شهوت نباشد مانعى ندارد و تنها خواستگارى از زنى كه در عدّهى طلاق رجعى باشد،