احكام نظر به نامحرم و يا لمس آن
سؤال (913) بعضى از پزشكان روان شناس مدعى هستند كه در برخى موارد پزشك متخصص براى پيدا كردن بيمارى روحى و عصبى شخص بايد مدتى به صورت او خيره شود. آنان مىگويند بعضى از بيمارىهاى روحى به شكلى است كه اثرش در صورت شخص بيمار و در كيفيت نگاه او ظاهر مىشود در اين صورت پزشك معالج با اين نگاه مستقيم به صورت بيمار پى به نوع بيمارى او مىبرد. در اين فرض آيا زن مىتواند براى معالجه، صورت خود را در مقابل پزشك معالج ظاهر سازد؟
خوئى (قدس سرّه): كشف صورت به مقدارى كه معالجه متوقف بر آن است مانعى ندارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): در صورتى كه زن عرفاً مريض محسوب شده و پزشك مرد در درمان مريضى از پزشكان زن حاذقتر و زبدهتر باشد، والله العالم.
سؤال (914) در بعضى از بيمارستانها اشخاص مريض تحت پرستارى و مداواى پرستاران زن قرار مىگيرند. در اين دوره درمان پرستار زن نبض مريض مرد را گرفته و يا اينكه براى او سرم وصل مىكند و اين عمل مستلزم لمس بدن مرد نامحرم مىباشد.
الف- آيا بر مريض مرد واجب است كه از لمس پرستار نامحرم جلوگيرى نمايد؟
ب- در مواردى كه وجود پرستار مرد كم و دسترسى به او مشكل باشد، وظيفهى شرعى مريض مرد چيست؟
ج- در مواردى كه مريضى شامل اعضاى تناسلى مرد مىشود مثل مواردى كه پرستار بايد موضع مذكور را پماد مالى نموده و يا ضد عفونى كند. آيا
با نبود پرستار مرد اين عمل به شكل مباشرت جايز است؟
د- وظيفهى زن مريض در موارد ذكر شده در صورتى كه پرستار زن نباشد، چيست؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه مريض مىتواند پرستار نامحرم را مجبور كند كه دست خود را به وسيلهى دست كش و يا حائلى مانند آن بپوشاند بايد اين عمل را انجام دهد و در غير اين صورت در موردى كه پرستارى ضرورى بوده و مريض در حال اضطرار واقع شده باشد مانعى ندارد و در غير اين مورد جايز نبوده و حرام است و همچنين آنچه در مسئلهى لمس گفته شده، در مورد نگاه و نظر هم جارى است.
تبريزى (قدس سرّه): در مقام معالجه و پرستارى آنچه در سؤال ذكر شده در صورتى كه پرستار مرد نباشد مانعى ندارد و يا آنكه پرستار زن داراى تبحر و مهارت بيشترى باشد ولى پرستار زن و يا مرد بايد عورت شخص مريض را با دستكش و يا چيزى كه حائل باشد لمس كند چنانچه پرستار زن بايد در مواضع ديگر بدن مرد هم لمس را با دستكش و يا حائل انجام دهد.
سؤال (915) در بعضى از موارد سينهى زن مبتلا به مرض سرطان به آزمايشگاه آورده شده و طبيب براى تشخيص و آزمايش روى آن بدن به آن نگاه نموده و يا آن را لمس مىكند. آيا اين عمل شرعاً جايز است؟
بسمه تعالى: در صورتى كه معالجهى زن مبتلا به سرطان متوقف بر نظر و يا لمس آن باشد مانعى ندارد، همچنين در صورتى كه عضو از زن غير مسلمان باشد، والله العالم.
سؤال (916) آيا انسان مىتواند در مواردى كه مىخواهد از سلامت جسمى خود
مطمئن شود، عورتش را در مقابل پزشك ظاهر سازد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه معالجهى بيمارى متوقف بر كشف عورت باشد مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (917) در صورتى كه عمل جراحى در زن به خاطر ضرورت بوده و اين عمل مستلزم كشف عورت در نزد پزشك مىباشد. آيا با وجود پزشك زن در عمل جراحى و يا پرستار زن در انجام خدمات درمانى مىتوان به پزشك مرد و يا پرستار مرد مراجعه نمود؟
بسمه تعالى: در صورتى كه پزشك مرد در معالجهى مرض حاذقتر از پزشك زن نباشد، مراجعه به او در معالجه جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (918) آيا زنى كه بعد از گذشت چند سال از ازدواج بچهدار نشده، براى رفع اين مشكل مىتواند به پزشك زن يا مرد مراجعه نمايد، با توجه به اينكه اين عمل مستلزم كشف عورت در مقابل پزشك مىباشد؟
خوئى (قدس سرّه): جايز نمىباشد.
تبريزى (قدس سرّه): در صورتى كه اين زن به خاطر وجود مرض در رحمش ترسيده و براى اينكه مطمئن شود، حامله نشدن به خاطر مريضى در رحم نمىباشد به پزشك مراجعه كند و قصد او از اين مراجعه معالجهى مريضى احتمالى در رحم باشد مانعى ندارد.
سؤال (919) در صورتى كه شخص احتمال مىدهد كه عقيم باشد به همين جهت به پزشك مراجعه نموده و پزشك هم براى تشخيص اين موضوع گفته بايد مقدارى از منى شخص را گرفته و مورد آزمايش قرار دهد با توجه به اينكه اين مسئله مستلزم كشف عورت مىباشد، آيا شرعاً اين عمل جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): عمل ذكر شده جايز نمىباشد مگر در صورتى كه ترك آن
باعث حرج و مشقت فراوانى باشد كه در عرف عقلاء تحمل آن بسيار دشوار مىباشد، والله العالم.
سؤال (920) آيا زن مىتواند جهت رفع مشكل باردارى بدن خود را در معرض ديد پزشك مرد يا زن جهت آزمايشات پزشكى قرار دهد و آيا در اين مسئله فرقى بين حالت معالجه و غير آن وجود دارد در صورتى كه باردار نشدن زن به جهت مرضى در بدن او باشد، مىتواند بدن خود را در معرض ديد پزشك قرار دهد؟
خوئى (قدس سرّه): كشف عورت در معرض ديد پزشك جايز نمىباشد مگر در صورتى كه بخاطر معالجهى مرض باشد، والله العالم.
سؤال (921) بعضى از زنان باردار وقتى جهت وضع حمل به بيمارستان مىروند نمىدانند كه پزشك معالج آنان زن مىباشد يا مرد، آيا مىتوانند جهت وضع حمل به اين بيمارستانها رجوع كنند؟
بسمه تعالى: در صورتى كه در رفتن به اين بيمارستانها ناچار بوده و نتواند پزشك معالج را معين نموده و در تعيين آن اختيارى ندارد اشكال ندارد و در صورتى كه ناچار نباشد رفتن به اين بيمارستانها جايز نبوده مگر در صورتى كه مباشر براى وضع حمل پزشك زن باشد، والله العالم.
سؤال (922) در صورتى كه زن بداند كه در تعيين پزشك معالج در باردارى اختيارى نداشته و پزشك يا زن مىباشد يا مرد. آيا مىتواند به اين بيمارستان مراجعه نمايد. آيا در صورت مراجعهى زنان باردار، پزشك مرد مىتواند اين عمل را انجام دهد؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه زن در رفتن به اين بيمارستان ناچار بوده و نتواند پزشك هم جنس را انتخاب كند مىتواند به اين بيمارستان برود
ولى پزشك معالج در صورتى كه ناچار نبوده و يا پزشك زن براى انجام اين عمل باشد، نمىتواند متصدى اين عمل بشود.
سؤال (923) بعضى از مؤمنين هنگامى كه به بيمارستانها مراجعه مىكنند به پرستاران و يا پزشكان زن برخورد مىكنند و اين برخوردها در برخى موارد مستلزم اين است كه پرستار و يا پزشك به بدن و يا عورت آنان نگاه نمايند. آيا اين مراجعه با وجود پزشكان و يا پرستاران مرد مجاز است؟
بسمه تعالى: در جوابهاى قبلى معلوم شد كه بايد به پزشك هم جنس مراجعه نمايند، والله العالم.
سؤال (924) همچنين بعضى از زنان مؤمنه هنگام مراجعه به بيمارستان با پرستاران و يا پزشكان مرد برخورد مىكنند و اين مراجعه مستلزم كشف بدن و يا در بعضى از موارد كشف عورت در نزد آنان مىباشد. آيا اين مراجعه با وجود پزشك و يا پرستار زن جايز مىباشد؟
بسمه تعالى: جواب اين مسئله از جوابهاى قبلى معلوم مىشود، والله العالم.
سؤال (925) آيا نگاه به عورت زن در هنگام وضع حمل براى پزشك مرد و يا زن و يا پرستاران و دانشجويان پزشكى در حال تعليم جايز است؟
بسمه تعالى: اگر زن كافره باشد نگاه به عورت او بدون قصد التذاذ و شهوت مانعى ندارد.
بله در صورتى كه زن كافره براى اين موضوع يافت نگردد، نگاه فقط براى زنان جايز بوده و براى مردان حرام است.
سؤال (926) آيا زن مىتواند در يك بيمارستان دولتى كه پزشك زن وجود ندارد براى كشيدن دندان به پزشك مرد مراجعه نمايد با توجه به اينكه پزشك زن در بيمارستانهاى خصوصى بوده و مراجعه به اين بيمارستانها مستلزم
صرف هزينهى بيشترى مىباشد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه پزشك مرد در معالجهى مرض حاذقتر و ماهرتر از پزشك زن نباشد مراجعه به پزشك مرد جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (927) در صورتى كه پزشك مرد حاذقتر و ماهرتر از پزشك زن باشد. آيا مىتوان به او مراجعه كرده و آيا كشف و ظاهر نمودن بدن و يا عورت در نزد اين پزشك مرد جايز است؟
بسمه تعالى: در صورتى كه پزشك مرد حاذقتر و خبيرتر از پزشك زن باشد و اين امتياز پزشك مرد واضح و آشكار باشد، مىتوان به او مراجعه نمود، والله العالم.
سؤال (928) بعضى از زنان مؤمنه مبتلا به ريزش شديد موى سر مىباشند و اين ريزش امرى طبيعى نبوده و احتمالًا به جهت وجود مرضى در بدنشان مىباشد. آيا اين گروه مىتوانند براى معالجه به پزشك مرد مراجعه كرده و موى سر را در مقابل پزشك مرد ظاهر سازند؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه تحمل اين بيمارى موجب حرج و سختى براى اينان مىباشد، مراجعه به پزشك مرد و كشف موى سر مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (929) در مواردى كه جنين به شكل طبيعى در رحم قرار نمىگيرد و اين مسئله در برخى موارد باعث خونريزى داخل و عوارض كليوى و در برخى موارد موجب فوت مادر مىگردد. آيا زنى كه حالت طبيعى داشته و دردى هم احساس نمىكند ولى به خاطر اينكه اطمينان نمايد كه فرزندش به شكل طبيعى در رحم قرار گرفته مىتواند جهت سونوگرافى به پزشك مرد مراجعه كند. آيا در صورتى كه دردهاى پى در پى در خود احساس
كرده و با مراجعه به پزشك به او تاكيد شده كه عمل سونوگرافى را انجام دهد. آيا با توجه به اينكه اين عمل مستلزم كشف عورت مىباشد. اين زن شرعاً مجاز به اين عمل مىباشد.
بسمه تعالى: در صورتى كه زن مريض باشد و احتمال بدهد كه منشاء اين مرض طبيعى نبودن وضع جنين در رحم باشد، مىتواند به آنچه كه در سؤال ذكر شده اقدام نمايد، والله العالم.
سؤال (930) در چه صورتى زن مىتواند بدن خود را در نزد پزشك ظاهر سازد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه مريض باشد و معالجه متوقف بر كشف بدن باشد، والله العالم.
سؤال (931) آيا برطرف نمودن نازائى، مرض و بيمارى محسوب مىشود تا اينكه پزشك مرد براى رفع آن بتواند به زن مبتلا به آن نگاه نمايد و بنابر فرض حرمت، آيا در صورتى كه باقى ماندن زن به اين حال موجب سختى و ناراحتى براى او باشد، حكم مسئله تغيير مىكند؟
بسمه تعالى: تجويز دارو و راهنمايى مريض به استفاده از دارو مانعى ندارد ولى زن نمىتواند در اين مورد بدن خود را به پزشك نشان دهد و كشف بدن و عورت در صورتى جايز است كه جهت معالجه مرض باشد و آنچه كه در سؤال گفته شده مرض نمىباشد ولى اگر نازائى به خاطر وجود مرضى در رحم زن باشد در صورت نبودن پزشك زن، مىتوان براى معالجهى آن مرض به پزشك مرد مراجعه نمود، والله العالم.
تنها بودن زن مريض با دكتر در مطب
سؤال (932) آيا زن بيمار مىتواند براى معالجه، تنهايى به پزشك مراجعه كند. آيا بودن
زن مريض در مطب دكتر به طور تنهايى مصداق خلوت با اجنبى مىباشد؟ با توجه به اينكه اين خانم مىتواند شوهر و يا برادرش را همراه خود ببرد. آيا واجب است زن از پزشك زن جستجو نموده و به او مراجعه كند؟
بسمه تعالى: در صورتى كه در مراجعه به پزشك مرد ناچار باشد و در محيط امنيت داشته باشد مىتواند به پزشك مرد مراجعه كند چنانچه در صورت ناچارى مىتواند بدون جستجو از پزشك زن به پزشك مرد مراجعه كند، والله العالم.
استمناء براى معالجهى مريضى
سؤال (933) آيا خارج كردن منى به طريق غير شرعى در موردى كه براى آزمايش به آن نياز باشد، مجاز مىباشد؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه مضطر و ناچار باشد، مانعى ندارد.
تبريزى (قدس سرّه): اين عمل جايز نمىباشد بلكه استمناء مطلقاً حرام بوده و اضطرار به آزمايش در نزد پزشك رفع تكليف نمىكند.
ضمان پزشك
سؤال (934) آيا سقط جنين در صورتى كه پزشك آن را براى زن مسلمان انجام دهد موجب ضمان براى طبيب مىباشد. در صورتى كه زن مسلمان نبوده و از اهل كتاب مىباشد، آيا اسقاط جنين او براى پزشك جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): ضامن نمىباشد مگر در صورتى كه پدر بچه مسلمان بوده و يا اينكه اسقاط جنين بعد از ولوج روح بوده و مادر هم اهل ذمه باشد.
تبريزى (قدس سرّه): مگر در صورتى كه پدر بچه مسلمان بوده و يا اينكه اسقاط جنين بعد از ولوج روح بوده و مادر هم اهل ذمه باشد.