احكام:
1- مجاهدان در راه خدا بايد پيشاز هر اقدام جنگ افروزانهاى، درباره درستى و يا نادرستى آن به تحقيق بپردازند.
2- اين امر ضرورت سامان بخشيدن به يك سيستم اطّلاعات عمليّاتى در سپاه اسلام را براى مطمئن شدن از قصد جنگ افروزى دشمنان بيشازپيش نشانمىدهد، زيرا، بدون بهرهمندى از چنين سيستمى، امكان دارد مسلمانان در چنبره جنگى بر مبناى اطّلاعات دروغين گرفتار آيند.
3- هدف اساسى از جنگ در اسلام، همانا گسترش صلح و آرامى مىباشد، از همين رو اگر طرف مقابل، صلح را بپذيرد جايز نيست بخاطر جمع آورى غنايم و يا انتقامگيرى و مانند اينها، به جنگ ادامه داد.
2- آرامش در خانه و خانواده
قرآن كريم:
1-(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَاتَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ* فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فِيهَا أَحَداً فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّى يُؤْذَنَ لَكُمْ وَإِن قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكَى لَكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ)[1].
«اى كسانى كه ايمان آوردهايد! در خانههايى غير از خانه خود وارد نشويد
[1]- سوره نور، آيات 27 و 28.
تا اجازه بگيريد و بر اهل آن خانه سلام كنيد؛ اين براى شما بهتر است؛ شايد متذكّر شويد* و اگر كسى را در آن نيافتيد، وارد نشويد تا به شما اجازه داده شود؛ و اگر گفته شد: «بازگرديد!» بازگرديد؛ اين براى شما پاكيزهتر است، و خداوند به آنچه انجام مىدهيد آگاه است.»
2-(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُم مِنْكُمْ ثَلاثَ مَرّاتٍ مِن قَبْلِ صَلاةِ الفَجْرِ وَحينَ تَضَعُونَ ثِيابَكُمْ مِن الظَّهِيرَةِ وَمِن بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاءِ ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُم بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الآيَاتِ وَاللَّهُ عَليمٌ حَكِيمٌ* وَإِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِه وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ)[1].
«اى كسانى كه ايمان آوردهايد! بردگان شما، و همچنين كودكانتان كه به حد بلوغ نرسيدهاند، در سه وقت بايد از شما اجازه بگيرند: پيشاز نماز صبح، و نيمروز هنگامى كه لباسهاى (معمولى) خود را بيرون مىآوريد، و بعداز نماز عشا؛ اين سه وقت خصوصى براى شماست؛ امّا بعداز اين سه وقت، گناهى بر شما و بر آنان نيست (كه بدون اذن وارد شوند) و برگرد يكديگر بگرديد (و با صفا و صميميّت به يكديگر خدمت نماييد). اين گونه خداوند آيات را براى شما بيان مىكند، و خداوند دانا و حكيم است* و هنگامى كه اطفال شما به سنّ بلوغ رسند بايد اجازه بگيرند، همان گونه كه اشخاصى كه پيشاز آنان بودند اجازه مىگرفتند؛ اينچنين خداوند آياتش را براى شما بيان مىكند، و خدا دانا و حكيم است.»
[1]- سوره نور، آيات 58 و 59.
3-(... فَإِذَا دَخَلْتُم بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلَى أَنفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً...)[1].
«... و هنگامى كه داخل خانهاى شديد، بر خويشتن سلام كنيد، سلام و تحيتى از سوى خداوند، سلامى پر بركت و پاكيزه.»
4-(... وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَن تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِن ظُهُورِهَا وَلكِنَّ الْبِرِّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِن أَبْوَابِهِا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ)[2].
«و (آن چنان كه در جاهليّت مرسوم بود كه به هنگام حج، كه جامه احرام مىپوشيدند، از در خانه وارد نمىشدند، و از نقب پشت خانه وارد مىشدند، نكنيد.) كار نيك، آن نيست كه از پشت خانهها وارد شويد؛ بلكه نيكى اين است كه پرهيزگار باشيد. واز در خانهها وارد شويد و تقوا پيشه كنيد، تا رستگار گرديد.»
حديث شريف:
1- در روايتى، ابو جارود از حضرت امام باقر عليه السلام اينگونه نقل مىكند:
«إذا دخل الرجل منكم بيته فإن كان فيه أحد يسلِّم عليهم، وإن لم يكن فيه أحد فليقل: السلام علينا من عند ربّنا، يقول اللَّه:
(تَحِيَّةً مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً)[3].»[4]
[1]- سوره نور، آيه 61.
[2]- سوره بقره، آيه 189.
[3]- سوره نور، آيه 61.
[4]- بحارالأنوار، ج 73، باب 97، افشاء السلام، ص 3، ح 3،.
«اگر مردى وارد خانه خود شود در صورتى كه كسانى در خانه باشند، بايد به آنها سلام كند، و اگر كسى در خانه نبود مىبايست بگويد: ي درود بر ما از سوى پروردگارمان ي خداوند فرموده است: (درودى مبارك و پاك از سوى خداوند بر شما).»
2- امام صادق عليه السلام مىفرمايند:
«السلام تحيّة لملّتنا، وأمان لذمّتنا»[1].
«سلام كردن درودى است براى ملّت ما، و تضمينى است براى امنيّت ما.»
3- آنحضرت همچنين فرمودهاند:
«يسلّم الرجل إذا دخل على أهله، وإذا دخل يضرب بنعليه ويتنحنح، يصنع ذلك حتّى يؤذنهم أنّه قد جاء، حتّى لا يرى شيئاً يكرهه»[2].
«مرد هنگامى كه بر خانوادهاش وارد مىشود مىبايست سلام كند، و وقتى داخل شد مىبايست با كفشهايش (به زمين) ضربه بزند و صداى سرفه ابراز دارد تا بدينوسيله به خانوادهاش ورود خود را اطّلاع دهد، تا با چيزنا خوشايندى روبرو نشود.»
رهيافت وحى:
خانه حريمى دارد كه بايد حرمت آن را نگاه داشت. حق صاحب خانه است كه در خانه خود احساس امنيّت كند، از متون و نصوص يادآورى شده
[1]- بحارالأنوار، ج 73، باب 97، ص 12.
[2]- بحارالأنوار، ج 73، باب 97، ص 11.
احكامى را در زمينه بزرگداشت و احترام به اين حقّ استنباط مىكنيم، كه عبارتاند از:
احكام:
1- جايز نيست سرزده، از پشت خانهها ويا از روى ديوار وارد خانهها شد، چراكه، صاحب خانه در خانه خود نيازمند احساس امنيّت و آرامش است كه نبايد اين احساس را از وى سلب كرد. چون، صاحب خانه معمولًا تنها مراقب درب خانه ويا محلّ ورودى متعارف خانه مىباشد، و نمىتواند تمام منفذهاى اطراف خانه را زير نظر بگيرد.
2- پيشاز داخل شدن به خانه خود و يا ديگران، بايد از اهل خانه اجازه گرفت، بگونهاى كه اهالى خانه دريابندكه چه كسى برايشان داخل مىشود. مىتوان اين كار را از راه كوبيدن درب و يا زنگ زدن و يا صدا كردن و يا تماس تلفنى و ديگر اعمالى از اين دست انجام داد، چه، امكان دارد آمادگى براى پذيرفتن كسى كه از بيرون مىآيد كمى براى صاحبان خانه زمان بر، باشد.
3- براى ورود به خانه بايد اجازه گرفت، كه يكى از مصاديق آن سلام كردن و درود فرستادن براهل خانه مىباشد. از همين رو اگر اهل خانه اجازه ورود را به كسى كه قصد داخل شدن دارد ندهند، آن شخص بايد بىدرنگ بازگردد.
4- يكى از آداب ورود به خانه درود فرستادن مىباشد، چه از طريق سلام كردن و چه از راههاى ديگرى كه بزرگداشت و تكريم اهل خانه را
دربرداشته باشد. حتّى اگر فردى كه داخل خانه مىشود نياز به اجازه گرفتن نداشته باشد، مثلًا خود از اهل خانه باشد بهتر است اين كار را انجام دهد.
5- يكى ديگر از آداب خانه اين است كه كسانى كه با اهل خانه در خانه حاضرند مىبايست پيشاز ورود به اتاقهايى كه اهل خانه لباسهاى خود را در آن اتاقها براى راحتى وآسايش از تن بيرون مىكنند (مانند اتاق خواب) در زمانهاى استراحت، اجازه بگيرند. هرچند اين حكم شامل كودكان ناآگاه به امور جنسى تا وقتى كه به بلوغ نرسيدهاند، نمىشود.
3- سلام، درود مؤمنان
قرآن كريم:
1-(وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنكُمْ سُوءاً بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِن بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ)[1].
«هرگاه كسانى كه به آيات ما ايمان دارند نزد تو آيند، به آنها بگو:" سلام بر شما! پروردگارتان، رحمت را بر خود فرض كرده؛ هركس از شما كار بدى از روى نادانى كند، سپس توبه و اصلاح (و جبران) نمايد، (مشمول رحمت خدا مىشود چرا كه) او آمرزنده مهربان است".»
2-(وَعِبَادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرضِ هَوْناً وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا
[1]- سوره انعام، آيه 54.
سَلَاماً)[1].
«بندگان (خاص خداوند) رحمان، كسانى هستند كه با آرامش و بىتكبّر بر زمين راه مىروند؛ و هنگامى كه جاهلان آنها را مخاطب سازند (و سخنان نابخردانه گويند)، به آنها سلام مىگويند (و با بىاعتنايى و بزرگوارى مىگذرند)؛»
3-(وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ لَا نَبْتَغِي الْجَاهِلِينَ)[2].
«و هرگاه سخن لغو و بيهوده بشنوند، از آن روى مىگردانند و مىگويند:
" اعمال ما از آن ماست و اعمال شما از آن خودتان؛ سلام بر شما (سلام وداع)، ما خواهان جاهلان نيستيم".»
حديث شريف:
1- انس از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله روايت مىكند كه آنحضرت فرمودند:
«يا أنس! سلّم على مَن لقيت، يزيد اللَّه في حسناتك، وسلّم في بيتك يزيد اللَّه في بركتك»[3].
«اى انس! بر هركسى كه رسيدى سلام كن، خداوند بر نيكوئيهايت مىافزايد، و در خانه خود سلام كن خداوند بر بركت تو مىافزايد.»
2- امام صادق عليه السلام فرمودهاند:
[1]- سوره فرقان، آيه 63.
[2]- سوره قصص، آيه 55.
[3]- بحارالأنوار، ج 73، ص 3، ح 5، باب 97.
«قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: إذا تلاقيتم فتلاقوا بالتسليم والتصافح، وإذا تفرّقتم فتفرّقوا بالاستغفار»[1].
«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده:" اگر باهم ديدار كرديد پس با سلام و دست دادن به هم، ديدار كنيد، و اگر از يكديگر جدا و پراكنده شديد، با استغفار و طلب آمرزش پراكنده شويد.".»
3- همچنين در حديثى ديگر امام صادق عليه السلام از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل مىكنند كه آنحضرت فرمودند:
«إذا قام الرجل من مجلسه فليودّع إخوانه بالسلام، فإن أفاضوا في خير كان شريكهم، وإن أفاضوا في باطل كان عليهم دونه»[2].
«اگر مردى از مجلسى برخاست پس برادرانش را با سلام و سلامت خواهى بدرود گويد، چه دراين صورت اگر در امر خيرى سخن گويند شريك ايشان خواهد بود، و اگر در امر باطلى به سخن پردازند بر غير آن خواهد بود.»
4- همچنين امام صادق عليه السلام مىفرمودهاند:
«إنّ من موجبات المغفرة؛ بذل السلام، وحسن الكلام»[3].
«همانا آنچه موجبات آمرزش و مغفرت را فراهم مىآورد؛ بخشش سلام و نيكو سخن گفتن مىباشد.»
[1]- بحارالأنوار، ج 73، ص 5، ح 4، باب 97.
[2]- همان، ص 9، ح 36.
[3]- همان، ص 11، ح 46.