تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَناً قَلِيلًا وَمَن لَمْ يَحْكُم بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ)[1].
«ما تورات را نازل كرديم در حالى كه در آن، هدايت و نور بود؛ وپيامبران، كه در برابر فرمان خدا تسليم بودند، با آن براى يهود حكم مىكردند؛ و (همچنين) علما و دانشمندان به اين كتاب كه به آنها سپرده شده و بر آن گواه بودند، داورى مىنمودند. بنابراين، (بخاطر داورى برطبق آيات الهى،) از مردم نهراسيد، و از من بترسيد؛ و آيات مرا به بهاى ناچيزى نفروشيد. و آنها كه به احكامى كه خدا نازل كرده حكم نمىكنند، كافرند.»
3-(حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا للَّهِ قَانِتِينَ)[2].
«در انجام همه نمازها و (بخصوص) نماز وسطى [/ نماز ظهر] كوشا باشيد؛ و از روى خضوع و اطاعت، براى خدا بپاخيزيد.»
4-(لَايُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا عَقَّدتُّمُ الْأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِن أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَن لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ذلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ)[3].
«خداوند شما را بخاطر سوگندهاى بيهوده (و خالى از اراده،) مؤاخذه نمىكند؛ ولى در برابر سوگندهايى كه (از روى اراده) محكم كردهايد،
[1]- سوره مائده، آيه 44.
[2]- سوره بقره، آيه 238.
[3]- سوره مائده، آيه 89.
مؤاخذه مىنمايد. كفّاره اين گونه قسمها، اطعام ده نفر مستمند، از غذاهاى معمولى است كه به خانواده خود مىدهيد؛ يا لباس پوشاندن بر آن ده نفر؛ و يا آزاد كردن يك برده، و كسى كه هيچ كدام از اينها را نيابد، سه روز روزه مىگيرد؛ اين، كفّاره سوگندهاى شماست به هنگامى كه سوگند ياد مىكنيد (و مخالفت مىنماييد). و سوگندهاى خود را حفظ كنيد (و نشكنيد.) خداوند آيات خود را اين چنين براى شما بيان مىكند، شايد شكر او را بجا آوريد.»
5-(إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيراً وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْراً عَظِيماً)[1].
«بيقين، مردان مسلمان و زنان مسلمان، مردان با ايمان و زنان با ايمان، مردان مطيع فرمان خدا و زنان مطيع فرمان خدا، مردان راستگو و زنان راستگو، مردان صابر و شكيبا و زنان صابر و شكيبا، مردان با خشوع وزنان با خشوع، مردان انفاق كننده و زنان انفاق كننده، مردان روزهدار و زنان روزهدار، مردان پاكدامن و زنان پاكدامن و مردانى كه بسيار به ياد خدا هستند و زنانى كه بسيار ياد خدا مىكنند، خداوند براى همه آنان مغفرت و پاداش عظيمى فراهم ساخته است.»
6-(الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِن أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللَّاتِيْ تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَ
[1]- سوره احزاب، آيه 35.
فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغَوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيّاً كَبِيراً)[1].
«مردان، سرپرست و نگهبان زنانند، بخاطر برتريهايى كه خداوند (از نظر نظام اجتماع) براى بعضى نسبت به بعضى ديگر قرار داده است، و بخاطر انفاقهايى كه از اموالشان (در مورد زنان) مىكنند. و زنان صالح، زنانى هستند كه متواضعند، و در غياب (همسر خود،) اسرار و حقوق او را، در مقابل حقوقى كه خدا براى آنان قرار داده، حفظ مىكنند. و (امّا) آن دسته از زنان را كه از سركشى و مخالفتشان بيم داريد، پند و اندرز دهيد؛ و (اگر مؤثّر واقع نشده،) در بستر از آنها دورى نماييد؛ و (اگر هيچ راهى جز شدّت عمل، براى وادار كردن آنها به انجام وظايفشان نبود،) آنها را تنبيه كنيد. و اگر از شما پيروى كردند، راهى براى تعدّى بر آنها نجوييد. (بدانيد) خداوند، بلند مرتبه و بزرگ است. (و قدرت او، بالاترين قدرتهاست.)»
رهيافت وحى:
براى پايبند ماندن به حقوق، بايد از صاحبان حقوق محافظت كنيم. از همين رو اگر بگذاريم گرد فراموشى، محفوظاتمان از كتاب الهى را دربرگيرد، يا در برابر نگاههاى پنهانى به حريم خانه و خانواده خود بىتفاوت باشيم، نه تنها آنچه را كه پاس داشتش واجب است پاس نداشتهايم، بلكه تباهش نيز ساختهايم.
[1]- سوره نساء، آيه 34.
از اين رهگذر مىتوان گفت: حفاظت و پاس داشت، ارزشى است پيوند خورده با ديگر حقوقى كه ايمان آنها را واجب ساخته.
در واقع مؤمنان مىبايست كتاب الهى و درونمايههاى آن شامل احكام و مرزها را پاس دارند و از خطوط قرمزى كه در آن تعيين شده پا فراتر ننهند.
مىتوان نماز، آنچه به روابط ميان همسران پيوند مىخورد، سوگند خوردن و امانتها را از جمله اين احكام و مرزها دانست.
احكام:
1- براى اقامه حق و حاكم ساختن صلح و آرامش و فراهم آوردن ارزشهاى عدالت و امنيّت مىبايست هركسى مسؤوليّت حفاظت از حرمتهاى خود را خود به گردن گيرد.
2- از سويى كتاب خداوند به علما و دانشمندان (فقيهان عادل) سپرده شده، از همين رو جايز نيست ايشان از ترس مردم و يا به طمع بهاى ناچيزى، آن را تباه سازند.
3- مجاهدان حقيقى را خدا حافظان مرزهاى الهى هستند، كه بايد نقش پاس دارنده خود را در حفظ دين خدا و دفاع از آن، به خوبى ايفا كنند.
4- همچنين مردم مىبايست در انجام نمازهاى خود، بويژه نماز ظهر، و بجا آوردن آنها در اوّل وقت كوشا باشند، و همچنين بايد سوگندها را پاس دارند.
5- زنان صالح و شايسته نيز مىبايست در غياب همسرانشان از حقوق
ايشان محافظت كنند.
6- همچنين مردان و زنان مؤمن بايد از عورتهاى خود مگر در آنچه خداوند سبحان حلال كرده، به درستى محافظت كنند.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
فصل دوّم: احكام روزى و معاش از ديدگاه فقه
احكام خوردنيها و آشاميدنيها
درآمد:
دستيابى به صلح و آرامش يكى از اهداف بلند جامعه اسلامى است، و فراهم آوردن روزى حلال يكى از برجستهترين پايههاى آن است، كه خود نيز بر خوردنيها و آشاميدنيها و مسكن و بهداشت و آموزش تكيه دارد. تغذيه، نخستين نياز انسان به شمار مىرود، از همين جهت، تغذيه ديگران يكى از اساسىترين وظايف هركس محسوب مىشود. از سويى تمام خوردنيها براى انسان حلال است، مگر آن تعداد كمى كه خداوند آنرا حرام كرده است. ولى بهر حال انسان بايد پاكيزهترين خوراك را براى خوردن برگزيند. غذا انرژى مورد نياز انسان را كه بايد در راه پرهيزگارى و نيكوكارى مصرف شود، توليد مىكند. از سويى بر هر انسانى واجب است كه اندازه را در خوردن و آشاميدن حفظ كند و در واقع در خوردن زيادهروى نكند.