عملى نبودن نذر
سؤال 131. گاه نذرهايى انجام مىشود كه قابل عمل نيست، مثلًا نذر كرده در عاشورا شربت دهد و الان زمستان است و اين امر ممكن نيست، آيا تغيير آن جايز است؟
جواب:آرى! مىتوان آن را مثلًا به شير گرم و مانند آن تغيير داد.
سؤال 132. اينجانب حدود بيست سال پيش در روز عاشورا دويست نان روغنى نذر كرده بودم و سال به سال افزايش داده و الان به حدود دوهزار و چهار صد نان روغنى و يك هزار و چهار صد كمپوت ميوه و اسباب بازى و لباس جهت اهدا به پرورشگاه كودكان بهزيستى و بيمارستانها و خانه سالمندان در روز عاشورا رسيده است. چندين سال است به علّت اينكه به بيماران ضرر مىرسد با اعتراض پزشكان روبهرو شدهام. آيا مىتوانم معادل همان مبلغ مورد نذر، در همان روز، خرج دارو و درمان و يا خرج عمل جراحى يكى دو بيمار كنم؟
جواب:اگر براى آنها ضرر داشته باشد مىتوانيد آن را تبديل به غذاى مناسب و اگر ممكن نشد تبديل به دارو كنيد؛ ولى خوب است چيز مختصرى از آنچه نذر كردهايد در اختيار آنها بگذاريد.
سؤال 133. نذر داشتم امسال محرّم، مقدارى آش در يك ايستگاه صلواتى خاص پخش كنم، كه با صحبت با مسئول آن،
متوجّه شدم كه ايستگاه امسال قادر به اداى نذر من نيست. آيا مىتوانم نذر خود را به سال بعد يا در جاى ديگر و در امر ديگرى صرف كنم؟
جواب:در محل مناسب ديگرى نذر خود را انجام دهيد.
سؤال 134. اينجانب نذر كردهام كه بهطور مداوم هر سال در شب تاسوعاى حسينى به مدّت ده سال كه يك رأس گوسفند ذبح كنم؛ ولى امسال به علّت مشكلات مادّى و عدم توانايى پرداخت بدهىهاى بانكى و عقب افتادن آنها نمىتوانم نسبت به انجام اين كار اقدام نمايم. آيا لازم است گوسفند نسيه ذبح كنم، يا پول قرض كرده و گوسفند بخرم؟ براى حل مشكل مالى چه كنم؟
جواب:در صورتى كه بتوانيد به آسانى بدهى را ادا كنيد، قرض كنيد و گرنه واجب نيست.
سؤال 135. لطفاً به دو سؤال زير پاسخ دهيد:
الف) خانمى نذر كرده است كه در روز تاسوعا و عاشورا روزه بگيرد، بعد فهميده كه روزه عاشورا، مكروه است. آيا بايد به نذر خود عمل كند، يا روز ديگرى را در نظر بگيرد؟
ب) اگر اين خانم در روز تاسوعا يا عاشورا عادت ماهانه شد، قضا كردن روزه كافى است؟
جواب:الف) بايد به نذر خود عمل كند؛ ولى در آينده از
اينگونه نذرها بپرهيزد. و مكروه بودن روزه عاشورا به معنى اين است كه ثوابش كمتر است.
ب) بعداً قضاى آن را به جا آورد.
استفاده از نذرهاى مشكوك
سؤال 136. در ايّامى چون دهه اوّل محرّم، افراد زيادى اقدام به پخش نذرى مىنمايند. از آنجايى كه ما نذر كنندگان را نمىشناسيم و اگر بشناسيم ممكن است اطّلاعاتى در مورد نمازخوان بودن، پرداخت خمس و زكات آنها نداشته باشيم تكليفمان در قبال اين نذرىها چيست؟ مىتوانيم استفاده كنيم؟
جواب:تا زمانى كه يقين به خلاف نداشته باشيد، مىتوانيد از آن نذرها استفاده كنيد.
تغيير نذر
سؤال 137. اينجانب سالها است كه در روز عاشورا نذر عدس پلو داشتم كه چند سال است به آن مرغ نيز اضافه كردهام.
حال مىخواهم به جاى عدس زرشك بريزم. آيا مانعى دارد؟
جواب:بايد همانطور كه نذر كردهايد عمل كنيد.
سؤال 138. ما حدود بيست نفر در هيئت عزادارى، هرساله براى دسته امام حسين عليه السلام گوسفند قربانى نذر كرده بوديم و هر
سال هم دسته به درب خانهها مىرفت و قربانى هركس را جلوى خانه خودش سر مىبريدند. ولى بنا به دلايل سردى هوا، شلوغى خيابانها، دورى راه و وقت كم، تصميم گرفتند كه همه كسانى كه نذرى دارند هرچقدر كه مىخواهند پول بدهند تا يك عدد گوساله خريدارى و به نيابت از همه جلوىمسجد ذبح شود. آيا اداى نذر گروهى، آن هم به جاى گوسفند گوساله، درست است يا اشكال دارد؟
جواب:اگر صيغه نذر را خواندهاند بايد مطابق آن عمل كنند و الّا مانعىندارد.
سؤال 139. هر سال همزمان با برپايى مجالس عزادارى در ماههاى محرّم و صفر، سفره اطعام امام حسين عليه السلام گسترده شده و از عزاداران حسينىپذيرايى مىگردد. با توجّه به اينكه طبخ غذا به صورت يكجا در حسينيّه روستا انجام مىگيرد مقدار قابل توجّهى غذا اضافه مىماند و با توجّه به اينكه نذورات، محدود به روزهاى خاصّى مثل: هفتم، هشتم، نهم و دهم محرّم مىباشد، بعضى از اهالى روستا پيشنهاد كردهاند كه مقدارى از نذورات در روزهاى ديگر مثلًا پنجم و ششم يا شبهاى ديگر طبخ گردد تا از اسراف جلوگيرى شود. آيا اين كار جايز است؟
جواب:در صورتى كه عمل به نذر، در آن روز خاص باعث اسراف و تبذير گردد مىتوان در روز ديگر كه اين مشكل وجود
ندارد به نذر عمل كرد.
سؤال 140. گاه نذورات براى اطعام و مانند آن به سبب احساسات پاك مردم به قدرى زياد است كه در محل مورد نذر قابل جذب نيست، چه بايد كرد؟
جواب:مىتوان آنها را به محلهاى محروم كه به قدر كافى وسيله ندارند برد، البته محلهاى نزديك بهتر است و اگر آن هم ممكن نشد در زمان ديگرى در ماه محرّم و صفر در همان مصارف صرف كنند.
سؤال 141. حكم اضافات نذورات نقدى و جنسى از قبيل روغن گوشت و ... كه بعضاً فاسد شدنى هستند، در ايّام عاشوراى حسينى يا ديگر ايّام چيست؟
جواب:مىتوانيد در مجالس ديگر مصرف كنيد و اگر آنها هم نياز ندارند آن را بفروشيد و پول آن را در مجالس عزادارى آينده در همان مكان صرف كنيد.
فروش نذورات
سؤال 142. گوسفندهايى را جلوى هئيت، جهت غذاى هيئت نذر مىكنند. اغلب هيئتها بخشى از گوشت را به فروش مىرسانند و صرف نيازهاى ديگر هيئت مىكنند. با توجّه به نيّت نذركنندگان، آيا اجازه چنين كارى را دارند؟
جواب:در درجه اوّل بايد صرف غذاى هيئت و مجالس عزادارى شود. اگر واقعاً اضافى بود، مىتوانند بفروشند و صرف بقيّه نيازهاى هيئت كنند.
سؤال 143. در صورتى كه مثلًا نذر برنج زياد باشد و نذر گوشت كم، آيا مىتوان مقدار اضافى را فروخت و جنس مورد نياز را تهيّه كرد؟
جواب:مانعى ندارد.
مصرف نذر در موارد ديگر
سؤال 144. هيئتى اعضاى بسيارى دارد. در دهه اوّل محرّم هر عضو به سهم خود مبلغى به صندوق هيئت جهت شام و عزادارى مىپردازند و نذورات ديگرى هم به صندوق واريز مىشود. حمّام عمومى محل، نياز مبرم به تعمير دارد، اجازه مىفرماييد متصدّيان امر از محل درآمد هر هيئت مقدارى به حمّام عمومى كمك كنند؟
جواب:از وجوهى كه جهت اطعام و عزادارى داده مىشود نمىتوان صرف حمّام كرد؛ ولى چنانچه نذوراتى باشد كه جهت مطلق كارهاى خير نذر شده باشد، اشكالى ندارد.
سؤال 145. چند قطعه زمين چند سال قبل در روستا، وقف سيّدالشّهدا عليه السلام شده است تا اجاره آن را هر ساله دهه اوّل محرّم
در مسجد اطعام دهند. اين مسجد داراى نذورات و موقوفات كمى است و به علّت اينكه در دهه دوم و سوم محرّم، روستا از سكنه خالى است و اطعام ميسّر نمىباشد مقدارى از اجارههاى فوقالذكر باقى مانده است. نظر به اينكه مسجد، قديمى است و نياز مبرم به تعميرات اساسى دارد و فاقد سرويس بهداشتى و وضوخانه هم مىباشد، آيا هيئت امناء مسجد مىتوانند اجارههاى باقى مانده را صرف تعميرات فوق نمايند؟
جواب:بايد صرف اطعام گردد. اگر در اين موقع ميسّر نيست، در مواقع ديگر اين كار انجام شود.
سؤال 146. در شهر زنجان مسجدى است كه در ايّام عزادارى امام حسين عليه السلام در مقابل دستههاى عزادارى گاو و گوسفند زيادى قربانى مىگردد. قسمتى از اين گوشتها صرف اطعام و قسمتى بين مردم تقسيم مىشود و اضافه آن را جهت توسعه بناى مسجد و احداث درمانگاه و مانند آن، زير نظر هيئت امناء به فروش مىرسانند. آيا اين عمل جايز است؟
جواب:هرگاه مردم از اين جريان قبلًا باخبر باشند و با رضايت به اين امور، قربانى كنند اشكالى ندارد. و اگر باخبر نيستند بايد گوشتها را صرف در مصارف عزادارى كنند.
سؤال 147. همه ساله در روز تاسوعا و عاشورا، مردم محل، گوسفندهايى را به عنوان نذر در جلوى هيئت سينهزنى
و علامتهايى كه به نام حضرت ابوالفضل عليه السلام برپا مىگردد ذبح مىكنند و وجه آن توسّط هيئت امناى حسينيّه در مرمت و گسترش آن مكان مقدّس هزينه مىشود. آيا مىتوان پول اين گوسفندهاى قربانى را در مسجدى كه به نام حضرت ابوالفضل عليه السلام در كنار جاده جهت عبادت و رفاه حال مسافران و رهگذران در حال احداث است خرج كرد، در صورتى كه خود آن حسينيّه نيز احتياج مبرم به بازسازى دارد؟
جواب:احتياط آن است كه اين گوسفندان را صرف اطعام عزادارن نمايند. مگر اينكه از قراين معلوم شود كه نذر كنندگان هدف ديگرى داشتهاند.
سؤال 148. آيا با نذوراتى كه به هيئات مذهبى داده مىشود بعد از تأمين نيازهاى خود هيئت، مىتوان صندوق قرضالحسنهاى درست كرد و به اعضاى هيئت وام داد؟
جواب:چنانچه نذر خاصى باشد بايد در همان راهى كه نذر كننده نيّت داشته صرف شود و اگر نذر، مطلق كارهاى خير بوده، اين كار اشكالى ندارد.
سؤال 149. آيا جايز است از پولى كه در ماه محرّم، براى هزينههاى مسجد و عزادارى جمع مىشود، جهت هيئت قرآن، كلاسهاى مسجد و تخته سياه و لوازم ديگر استفاده كرد؟
جواب:اگر براى عزادارى باشد نمىشود براى كار ديگرى مصرف كرد؛ ولى اگر براى هزينههاى مسجد باشد، مانعى ندارد.