استفاده از موسيقى
سؤال 34. چنانچه در مراسم شام غريبان اباعبداللَّه عليه السلام همزمان با مدّاحى، نى نواخته شود چه حكمى دارد؟
جواب:هرگاه آهنگ آن، مناسب مجالس لهو و فساد باشد جائز نيست.
سؤال 35. نواختن سازهايى همانند سنج و دمام[1]در مسجد و در مراسم عزادارى امام حسين عليه السلام چه حكمى دارد؟
جواب:در مسجد جائز نيست؛ ولى در دستهجات سينهزنى و عزادارى مانعى ندارد. البتّه به صورتى كه مايه آزار مردم نشود.
عَلَم و علامت
سؤال 36. عَلَم بزرگى وجود دارد كه تاريخچه آن تقريباً به 1300 سال مىرسد و رسم بر اين بوده و هست كه از روز اوّل ماه محرّم تا روز عاشورا عَلَم را به تكتك منازل اهالى جهت زيارت مىبرند و اعتقاد زيادى به آن دارند و حاجت مىگيرند.
لطفاً دراين زمينه به سؤالات زير پاسخ دهيد:
الف) مبالغ هنگفتى به عنوان نذرى بر سر عَلَم مىبندند و بعضىها هم گوسفندى جلوى عَلَم قربانى مىكنند. وجه نقد و گوسفند قربانى به چه كسى تعلّق مىگيرد؟
[1]. يك نوع ساز كوبهاى ايرانى، كه استفاده از آن در جنوب ايران رايج است.
ب) عَلَمداران كه گروهى از سادات مىباشند، عَلَم فوق را ارثيه پدرى مىدانند كه نسل به نسل از پدر به پسر منتقل مىگردد و وجوهات نذرى را بين خودشان تقسيم مىكنند. آيا اين كار صحيح است؟ اگر صحيح است، آيا به اولاد دختر هم سهمى مىرسد؟
ج) با توجّه به اينكه جايگاه عَلَم در طول سال در امامزاده مىباشد، آيا چيزى از نذورات، به امامزاده نيز تعلّق مىگيرد؟
جواب الف تا ج) با توجّه به اينكه چنين برنامهاى در روايات معصومين عليهم السلام مطلقاً نيامده است و از نظر تاريخى نيز مدركى براى آن در دست نيست بر همه مؤمنين و مؤمنات لازم است كه اين كار را ترك كنند و نذورات خود را به هيئت امناى حسينيه كه از ميان افراد معتبر بايد انتخاب شوند تسليم كنند، تا نذورات را صرف مجالس عزادارى و كمك به ايتام و مستمندان كنند و اجازه ندهند افراد سودجو از نام مبارك امام حسين عليه السلام و پرچم، سوء استفاده كنند.
سؤال 37. با توجّه به شايعاتى كه علامت را نشان صليب و ترويج مسيحيت مىداند، آيا بردن علامت به هيئتها و خيابانها اشكال دارد؟
جواب:با توجّه به اينكه دشمنان، پيرايههايى به علامت مىبندند بهتر است از آن پرهيز شود و به پرچمهاى آبرومند ساده
قناعت گردد.
سؤال 38. نظر معظّمله نسبت به استفاده از علامتهايى كه مجسّمه حيوانات از قبيل مرغ و خروس و ديگر اشيا و جمادات بر روى آنها نصب شده، چيست؟
جواب:بهطور كل از اينگونه علامتها اجتناب كنيد.
سؤال 39. در شهر ما، در هر مسجد، يك عَلَم وجود دارد كه هر سال در ايّام عزادارى، مخصوصاً در روزهاى عاشورا اين عَلَم را به حركت در مىآورند، هر يك از اين عَلَمها هر چند دقيقه يكبار بر شانه فردى مىنشيند و آن فرد پس از بوسيدن آن عَلَم، به يكى از پارچههاى آن پول مىبندد. مردم مىگويند: «هر كس نذرى داشته باشد و عَلَم روى شانهاش بنشيند و او به عَلَم پول ببندد نذرش قبول مىشود!» افراد زيادى به عَلَم اعتقاد دارند، آنها مىگويند: «عَلَم به وسيله كسى كه آن را در دست دارد حركت نمى كند، بلكه حركت آن توسّط قدرت الهى است!» نظر شما در اين مورد چيست؟
جواب:پرچمهايى كه در عزادارى امام حسين عليه السلام حمل مىشود، چون متعلّق به عزادارى آن حضرت مىباشد محترم است، امّا حاجت را بايد از خداوند با شفاعت امام حسين عليه السلام خواست، نه از عَلَم.
سؤال 40. در روز عاشورا مراسم عجيبى در شهر ما انجام
مىشود. بدين صورت كه مردم الوارهاى سنگين را به شكل لانه كبوتر كه تقريباً پنج تُن وزن دارد بلند كرده و دور مىزنند و بعد به روى زمين گذاشته و سينه مىزنند و اين كار را چندين بار انجام مىدهند. نظر شما چيست؟
جواب:اين كار در روايات اسلامى وارد نشده و بهتر است به جاى آن، مجالس پرشكوه عزادارى و دستهجات برگزار شود.
سينهزنى و زنجيرزنى
سؤال 41. سينهزنى و زنجيرزنى در مراسم عزادارى سالار شهيدان چگونه است؟
جواب:سينهزنى و زنجيرزنى نيز از روشهاى عزادارى سنّتى است و اشكالى ندارد.
سؤال 42. دليل سينهزدن براى ائمّه عليهم السلام چه مىباشد؟
جواب:عزادارى، حمايت از مكتب امام حسين عليه السلام در ظلم ستيزى و اعلام برائت و بيزارى از ظالمان است و سينهزنى نوعى عزادارى محسوب مىشود.
سؤال 43. تاريخچه زنجيرزنى و سينهزنى در محرّم چيست؟
جواب:سينهزنى ظاهراً از قديم الايّام در عزادارىها معمول بوده؛ ولى زنجيرزنى احتمالًا در قرن اخير به وجود آمده و نوعى عزادارى محسوب مىشود.
سؤال 44. آيا اين مطلب درست است كه اگر كسى براى امام حسين عليه السلام سينه بزند و در اثر سينه زدن سينهاش كبود شود، تا زمانى كه جاى كبودى بر سينه اوست براى او حسنه و ثواب مىنويسند؟
جواب:چنين مطلبى صحّت ندارد و آسيب به بدن در عزادارى اشكال دارد.
سؤال 45. برهنه شدن در اين مجالس براى سينهزنى چه حكمى دارد؟
جواب:هرگاه در حضور بانوان باشد جايز نيست و در غير اين صورت نيز چون ممكن است سبب وهن مراسم عزادارى گردد بهتر است از آن چشمپوشى شود.
سؤال 46. فلسفه حرمت برهنه شدن براى سينهزنى در جايى كه خانمها هم نيستند و فيلم هم گرفته نمىشود چيست؟
جواب:اين كار اشكال دارد؛ زيرا خلاف شأن مجلس عزاى سيّدالشّهدا عليه السلام است. كدام يك از ما در مراسم عزاى پدر خود برهنه مىشود و مثلًا به اهل مجلس تعزيت مىگويد.
سؤال 47. آيا سينهزنى محكم طورى كه سينه سرخ شود مجاز است؟
جواب:سرخ كردن سينه به عمد، اشكال دارد.
سؤال 48. آيا به بالا و پايين پريدن در مراسم سينهزنى اشكال دارد؟
جواب:عزادارى خامس آل عبا عليه السلام از افضل قربات است و چنين مجالسى بايد مركز نشر و گسترش معارف اهلبيت عليهم السلام باشد و از اين گونه كارها پرهيز شود.
سؤال 49. در هيئتهاى به سبك جديد مرسوم است كه گاهى به شكل تند و سريع سينه مىزنند كه به شور معروف است. نظر معظّمله در اين باره چيست؟
جواب:بهتر اين است كه اين روش، كه روش سنگينى به نظر نمىرسد و مناسب مقام ولايت نيست، ترك شود.
سؤال 50. هروله كردن در هنگام سينهزنى چه حكمى دارد؟
جواب:از اين حركات، در مجلس عزاى اهلبيت عليهم السلام اجتناب كنيد.
سؤال 51. آيا تقليد صداى برخى حيوانات نظير سگ، الاغ و كبوتر در موقع سينه زدن، بهمنظور اظهار عجز در مقابل ائمّه عليهم السلام جايز است؟
جواب:اين كار زننده است و اهانت به مقام شامخ ائمه عليهم السلام مىباشد.
قمهزنى و تيغزنى
سؤال 52. سينهزدن با تيغ و يا زنجير زدن با زنجيرى كه داراى چاقو و يا تيغ مىباشد و منجر به زخمى شدن بدن و جارى شدن
خون مىشود، چه حكمى دارد؟
جواب:همانگونه كه قبلًا نيز اشاره كردهايم مسئله عزادارى حضرت سيّدالشّهدا عليه السلام در هر زمان و در هر مكان، از افضل قربات و مايه تقويت روح ايمان، شهامت اسلامى، ايثار، فداكارى و شجاعت در مسلمين است؛ ولى كيفيّت عزادارى بايد چنان باشد كه بهانهاى به دست دشمنان اسلام ندهد و موجب سوء استفاده آنان نشود و اين مراسم عظيم و پرشكوه تضعيف نگردد، و به همين جهت، از كارهايى كه موجب وهن مذهب است بايد پرهيز شود و از آسيب رساندن به بدن خوددارى گردد.
سؤال 53. در اكثر مناطق كشورهاى اسلامى (غير از ايران) و غير اسلامى، مردم متديّن شيعه با مذاهب ديگر با هم زندگى مىكنند و در ايّام محرّم، بالأخص روز عاشورا، متديّنين مجالس سوگوارى منعقد مىكنند و نوجوانان با نوحه سرايى (بدون آهنگ غنا) سينه زنى و زنجيرزنى مىكنند؛ در نتيجه از بدنشان گاهى خون جارى مىشود، اين حالت بر افراد و جامعه غير شيعى اثر خوبى مىگذارد و گاهى مايل به تشيّع هم مىشوند، آيا در صورت حاصل شدن اثر مثبت و نتايج خوب، زنجيرزنى به شكل فوق جايز است؟
جواب:همان طور كه بارها گفته ايم عزادارى خامس آل عبا عليه السلام از افضل قربات است؛ ولى نبايد كارى كرد كه بدن
مجروح شود؛ براى بزرگداشت اين شعائر از طرق بهتر استفاده كنيد.
سؤال 54. آيا قمهزدن بهطور مخفى حلال است؟ بهطورى كه گفته مىشود، قبل از پيدايش دوربين حلال بوده است؟
جواب:عزادارى نبايد باعث آسيب به بدن شود.
سؤال 55. آيا صحيح است كه قمه زدن قبل از ضبط مراسمها با دوربين، حلال بوده و الآن حرام است و اگر خنجر باشد اشكال ندارد؟
جواب:در عزادارى نبايد به بدن آسيب رسانده شود.
سؤال 56. نظر حضرتعالى درباب قمه زدن و تيغ زدن عزاداران امام حسين عليه السلام در روز عاشورا به عنوان اداى نذر يا كسب اجر اخروى چيست؟
جواب:عزادارى سيّدالشّهدا عليه السلام از افضل قربات است؛ ولى بايد از انجام اعمالى كه موجب ضرر به بدن يا وهن مذهب مىشود اجتناب كنيد. و چنين نذرى لازمالوفا نيست.
سؤال 57. پدر و مادرى نذر مىكنند كه اگر خدا به آنان فرزند پسر بدهد روز عاشورا بر سر او تيغ بزنند. آيا با توجّه به اينكه انجام اينگونه اعمال باعث وهن شيعه و عزادارى سيّدالشّهدا عليه السلام و موجب سوء استفاده دشمنان اسلام مىگردد عمل به اين نذر واجب است؟