اشعار، مديحه و نوحه
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
كيفيّت
سؤال 83. نمىدانم مدّاحىهايى كه گوش مىدهم مشكل شرعى دارد يا خير؟ و نمىتوانم تشخيص دهم كه مناسب شأن اهل بيت عليهم السلام هست يا خير، چه كنم؟
مثلًا اين اشعار اگر در مدّاحى خوانده شود آيا گوش دادن به آن مشكل دارد:
قنداقه حسين شرف عرش اعظم است؛ صد مرده زنده مىشود از ذكر يا حسين؛ من عبد حسين گرديدم، من سگ حسينم؛
جواب:هيچكدام از اين اشعار مناسب مقام با عظمت سالار شهيدان كربلا نيست.
سؤال 84. مىخواستم بدانم آيه 31 سوره توبه كه ارباب را تنها خدا مىداند، با گفتن «ارباب من حسين» ملازمه دارد؟ به نظر من امامان نيز راضى به اين القاب و اعمال خرافى مانند بوسيدن حرم و دخيل بستن و شفاى مريض نيستند. نظر شما چيست؟
جواب:تعبير به «ارباب من حسين» تعبير صحيح نيست؛ ولى توسّل به امامان و طلب شفاعت آنها در پيشگاه خدا هيچ مانعى ندارد.
سؤال 85. با توجّه به مضمون ظاهرى اشعارى نظير «گرد حرم دويدهام، صفا و مروه ديدهام، هيچ كجا براى من كرببلا نمىشود» كه حداقل در ظاهر، زيارت كربلا و ياد امام حسين عليه السلام را پرشورتر از ياد خدا و زيارت كعبه عنوان مىكند و باعث سوء استفاده بسيارى از دشمنان اهلبيت نيز شده است. آيا اين اشعار، آفت عزادارى سيّدالشّهدا نيست؟
جواب:آرى، اينگونه اشعار آفت است و بهانه به دست دشمن مىدهد.
سؤال 86. مدّاحىهايى كه حالت غنا دارد چه حكمى دارد؟
جواب:هرگاه آن صدا متناسب مجالس لهو و فساد باشد، جايز نيست.
سؤال 87. ذكر نام ائمّه در مدّاحى به شكلى كه بهطور واضح تلفظ نشود، و يا به گونهاى ديگر تغيير كند مثلًا «حوسين» به جاى «حسين» عليه السلام گفته شود، چه حكمى دارد؟
جواب:بايد از اينگونه تكرار نام امام عليه السلام اجتناب كنند.
سؤال 88. آيا استفاده از جملاتى همچون «ما همه سگ حسينيم» در مجالس عزادارى امام حسين عليه السلام اشكالى دارد؟
جواب:عزادارى خامس آل عبا از مهمترين شعائر دينى است؛ ولى بايد از سخنان و اشعارى كه متناسب با عزاداران اهلبيت عليهم السلام نيست جداً خوددارى شود؛ زيرا حضرت سيّدالشّهدا عليه السلام از اينگونه امور بيزار است. و اينگونه تعبيرات، شايسته عزاداران حسينى نيست.
سؤال 89. نام كلب رقيّه براى خود انتخاب كردهام، كه وفاى سگ را مىرساند، چرا كه اگر آدم بتواند به اندازه سگ وفا داشته باشد يقيناً به انسانيّت مىرسد؛ مانند رسول ترك، كه در خواب او را به صورت سگ امام حسين عليه السلام ديدهاند كه از حضرت محافظت مىكند و به مقام انسانيّت رسيد. آيا با اين وجود دليلى براى مخالفت وجود دارد؟ اگر اشتباه است چرا بزرگان اين حرف را مىزدند؟
جواب:توجّه داشته باشيد هر زمانى اقتضايى دارد. در عصر ما عدّهاى از دشمنان، در انتظار بهانهاى هستند كه جلوى پيشرفت اسلام و تشيّع را در جهان بگيرند و اين موضوعات را بهانه مىكنند. و با اينكه مىدانيم گفتن اين تعبيرات واجب نيست امّا ممكن است مانع پيشرفت مكتب اهلبيت عليهم السلام شود، آيا در چنين شرايطى گفتن اين تعبيرات خوب است؟!
سؤال 90. بعضى در اشعار يا مراسم مدّاحى و سينهزنى، خود را سگ، الاغ يا كبوتر اهلالبيت عليهم السلام و امثال آن مىخوانند. آيا
بيان چنين جملاتى داراىاشكال است؟
جواب:اينگونه تعبيرات شايسته عزاداران حسينى نيست.
سؤال 91. جمعى از مدّاحان سعى دارند مقام والاى شهداى كربلا را با انبياىپيشين مخصوصاً پيامبران اولوالعزم يا اصحاب خاصّ پيامبراكرم صلى الله عليه و آله مقايسه كنند، اين كار چه حكمى دارد؟
جواب:ادب و احترام ايجاب مىكند كه ما مقام همه آنها را والا بدانيم و از مقايسه و برترى آنها بر يكديگر بپرهيزيم و بگوييم:
همه از اولياء اللَّه بودند و ما به همه آنها عشق مىورزيم.
سؤال 92. آيا تشبيه حرّ بن يزيد رياحى در شعر، به رستم، پهلوان ايران باستان، آيا در شأن اين شهيد كربلا مىباشد؟
جواب:حرّ بن يزيد رياحى، مسيرى غير از مسير رستم و امثال او داشت.
سؤال 93. آيا معظّمله اخيراً درباره ضرورت مقابله با خرافهگويىهاى برخى از مدّاحان سخن گفتهاند؟
جواب:آرى مطالبى در اين زمينه گفتهايم؛ زيرا اخيراً بعضى از مدّاحان ناآگاه و بىخبر، اشعار كفرآميزى را در مجالس عزادارى مىخوانند كه اگر معنى آن را بفهمند سبب خروج آنها از اسلام مىشود. بر همه لازم است كه امر به معروف و نهى از منكر را در اين مسئله مهم فراموش نكنند و جاهلان خطاكار را به وظايف خود آشنا سازند و بهانه به دست دشمنان بهانه جو ندهند و لازم
است از چنين مجالسى دورى كنند.
سؤال 94. چه توصيهاى به مدّاحان در مورد كيفيّت اشعار، نوحهها و مديحه سرايى مناسب شئونات اهلبيت عليهم السلام داريد؟
جواب:عزادارى ائمّه اطهار عليهم السلام، مخصوصاً خامس آل عبا عليه السلام، از افضل قربات است، و سرودن و خواندن اشعارى كه حاكى از مظلوميّت و زحمات و فداكارى آن حضرات باشد كار بسيار خوبى است؛ ولى بايد از هرگونه كارىكه باعث هتك حرمت آن بزرگواران مىشود، و موجب وهن مذهب در نظر ديگران مىگردد، و به بدن آسيب مىرساند پرهيز گردد. و تعبيراتى كه در عرف، توهين آميز است، مانند نسبت سگ به خود دادن، يا صداى حيوانات در آوردن، هيچ كدام مناسب مجالس عزادارى نيست. و بايد به همه نصيحت كنند كه از اين امور، كه باعث وهن اين مراسم بزرگ مىشود و موجب ناراحتى حضرت بقيّةاللَّه عجّل اللَّه تعالى فرجه الشّريف مىگردد، پرهيز كنند.
غلوّ
سؤال 95. آيا انعكاس بيش از حدّ مظلوميّت امام حسين عليه السلام و يارانش صحيح است؟
جواب:به يقين قربانگاه عاشورا يك صحنه غمانگيز و گريهخيز بود؛ ولىهرگز نبايد روح حماسى آن را در كنار بيان مظلوميّت آن
بزرگواران فراموش كرد. بلكه شاعران بايد ضمن اشعار سوگوارى جنبههاى حماسىعاشورا را به نظم كشند، همانگونه كه در قرون اخير توجّه شايانى به آن امر شده است و خطبا و مدّاحان به آن اهميّت مىدهند.
سؤال 96. اخيراً در بعضى مجامع و هيئتهاى مذهبى تهران اشعارى سروده و خوانده مىشود كه در ضمن آن، لفظ جلاله «اللَّه» را به ذوات مقدّسه معصومين و مانند آن بزرگواران نسبت مىدهند. مثلًا گفته مىشود من على اللّهىام، يا من حسين اللّهىام و يا زينب اللّهىام. آيا بيان اين گونه اشعار، جواز شرعى دارد؟
جواب:اين تعبيرات مناسب افراد معتقد به مكتب معصومين عليهم السلام نيست و لازم است به اين اشخاص تذكّر داده شود و آنها را از اين كار نهى كرد. و براىبزرگداشت مقام آن بزرگواران راههاى خوب و سنجيده و معقول وجود دارد كه نيازى به اين حرفها ندارد.
زبان حال
سؤال 97. بسيارى از اشعار، مربوط به مراثى شهداى كربلا و ائمّه هدى عليهم السلام جنبه زبان حال دارد، آيا اين كار مجاز است؟
جواب:منظور از زبان حال آن است كه حالت آن بزرگواران