پرهيز از زيادهروی.. 64
دیدگاه طب سنتی ایرانی: 65
از جلوی خود خوردن. 67
رد سائل. 67
وقت گذاشتن برای غذا 68
دیدگاه طب سنتی ایرانی: 69
پرهيز از دميدن غذا 70
دیدگاه طب سنتی ایرانی: 70
باقیمانده غذا 71
سکوت در سفره! 72
تعارف به غذا 73
پرهيز از خوردن با دست چپ.. 74
نان در سفره 75
دیدگاه طب سنتی ایرانی: 79
خلال و مسواک.. 80
دیدگاه طب سنتی ایرانی: 82
به پُشت دراز کشيدن پس از غذا 83
دیدگاه طب سنتی ایرانی: 84
آروغ زدن. 85
دیدگاه طب سنتی ایرانی: 86
سایر توصیههای طب سنتی ایرانی.. 86
مستحبات و مکروهات خوردن و آشامیدن. 87
نکته. 91
دیدگاه طب سنتی ایرانی: 92
دعای سفره 94
سفرة ايرانی.. 99
شعرهای سفره 102
کتابنامه. 104
دیباچه
«فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى طَعامِه؛
پس آدمی باید به خوراک خود بنگرد».[1]
هدف خردمندان، دیدار (رحمت) خدای سبحان در سرای آخرت است و هیچ راهی جز علم و عمل برای رسیدن به این هدف وجود ندارد؛ از سویی مراقبت بر علم و عمل جز با تندرستی ممکن نیست و تندرستی نیز جز با تناول کردن غذا و خوراک به مقدار حاجت در هر شبانهروز میسر نمیشود. ازاینرو خداوند متعال میفرماید: «كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ وَاعْمَلُوا صالِحا؛ خوردنیهای شایسته بخورید و کارهای شایسته بجا آورید».[2]
[1]. عبس/24.
[2]. مؤمنون/ 51.
بنابراین هر کس اقدام به خوردن غذا میکند تا بدان وسیله به علم و عمل خود یاری رساند و تقوایش را تقویت کند، سزاوار نیست که زمام نفس را رها کند و آن را همانند چهارپایان در چراگاه آزاد بگذارد تا هر چه میخواهد بخورد؛ زیرا آنچه باعث دینداری و وسیله رسیدن به دیانت است شایسته است که مظهر انوار و آداب و سنن دینی باشد.[1]
تعریف و هدف پزشکی سنتی ایرانی با پیشینه ده هزارساله، از دیدگاه اطبا و حکما و پیشینیان ما در وهله اول پیشگیری از ایجاد بیماریها و حفظ سلامت بوده، یکی از اصول اولیه پیشگیری در این طب درست خوردن و تغذیه سالم بوده، چه بهتر با داشتن دانش و شناخت کافی از نحوه خوردن و آشامیدن و در واقع بهداشت تغذیه بتوانیم جلوی بیماریها را گرفته و سلامتی را مهمان همیشگی تن و بدنمان بکنیم.
در این مجموعه روایات اسلامی آداب تغذیه در کنار اصول سبک زندگی توصیه شده در کتب پزشکی قدیم در کنار هم آورده شده است که با مشاهده و بررسی اندکی در کتاب متوجه خواهید شد که اکثر توصیههای پزشکی در روایات اسلامی نیز مطرح و تأکید شده است.
[1].المحجة البیضاء، ج 3، ص 3.
امید است با بهرهگیری هر چه بیشتر توصیهها بتوانیم در راستای حفظ سلامتیمان قدمهای بزرگی برداریم.
هزاران درود و هزاران سلام *** ز ما بر محمد علیهالسلام[1]
عید غدیر/1400
[1]. اسدی طوسی.
طعام حلال
«انسان»؛ درختی است که میوهاش اولاد است. اگر این میوه سالم و خوب باشد، آن را میچیند؛ اما اگر این میوه معیوب و کِرم زده و فاسد باشد، میگذارند تا خودش بیفتد؛ دیگر ارزش چیدن ندارد. درخت هم قیمتش به میوهاش بستگی دارد و اینکه میوهاش چیدنی باشد، نه دور ریختنی. اگر کسی نانش حلال شد، دیگر بچهاش کِرم نمیزند و سالم میشود.[1]
اهل بیت:کسب رزق حلال و حلال بودن خوراک را اساسیترین رکن تغذیه و سفره میدانند. در ادعیة که بهترین حالات آنان در دعا به حضور پروردگار بوده، از خداوند فراهم شدن زمینه کسب رزق و روزی حلال را خواستهاند.
تغذیة نادرست و غیر اصولی سه پیامد دارد:
بیماری جسمی، بیماری روحی، بیماری فکری که حاصل آن افکار ناصوابی است که از زبان یا از قلم جاری میشود. حتی در سنین پیری و کمال نیز روح انسان تحت تأثیر تغذیه است.
[1]. محمدصادق حائری شیرازی،تمثیلات، ج 3، ص 123.
امام صادق7: «كَسْبُ الْحَرَامِ يَبِينُ فِي الذُّرِّيَّة؛ اثر مال حرام در ذریة [نسل] انسان مشخص و آشکار میگردد».[1]
امام رضا7در حدیثی چنین میفرمایند: «اسلام، هر آنچه را که برای سلامتی جسم و روان، خطرناک و زیانبار است، حرام دانسته و هر آنچه را که برای انسان لازم و مفید است، حلال بر شمرده است».[2]
امام علی7میفرمایند: «پس بنگر که از این سفره چه غذایی در دهان مینهی، پس آنچه را که طیب بودنش از هر جهت برای تو آشکار نیست بیرون افکن و آنچه را حلال و طیب و به پاکی بودنش یقین داری بخور».[3]
لقمهای کان نور افزود و کمال آن بود آورده از کسب حلال
علم و حکمت زاید از لقمه حلال عشق و رقت آید از لقمه حلال
چون ز لقمه تو حسد بینی و دام جهل و غفلت زاید آن را دان حرام[4]
[1].الکافی، ج 5، ص 125. بیان علامه مجلسی «يبين» أي أثره من الفقر وسوء الحال.مراة العقول، ج 19، ص 89.
[2]. «... لَمْ يُبِحْ أَكْلًا وَلَا شُرْباً إِلَّا مَا فِيهِ مِنَ الْمَنْفَعَةِ وَالصَّلَاحِ وَلَمْ يُحَرِّمْ إِلَّا مَا فِيهِ الضَّرَرُ وَالتَّلَفُ وَالْفَسَاد».مُستدرک الوسائل، ج 16، ص 165.
[3]. «... فَمَا اشْتَبَهَ عَلَيْكَ عِلْمُهُ فَالْفِظْهُ وَمَا أَيْقَنْتَ بِطِيبِ وُجُوهِهِ فَنَلْ مِنْه».نهج البلاغه، نامة 45.
[4].مثنوی معنوی، دفتر اول، ص 73.
غذا ابزاری است جهت آزمایش صحت ایمان، در قرآن مجید برخی از اقوام بدین وسیله مورد آزمایش الهی قرار گرفتهاند. قوم بنی اسرائیل با «صید ماهی»؛[1]قوم صالح با «ناقه»؛[2]لشکر طالوت با «نهر آب»[3]و حضرت آدم و حوا با «خوردنی».[4]
دیدگاه طب سنتی ایرانی:
از ديدگاه ابوعلي سينا نحوه زندگي در حفظ سلامت انسان بسيار حايز اهميت است و عدم رعايت طولاني مدت اين اصول مسبب مشکلات زيادي براي فرد میشود هر چند که ممکن است در کوتاه مدت آثار مخرب عدم رعایت اصول حفظ سلامتی ظاهر نگردد و همین امر سبب کم توجهی برخی افراد گردد رعایت آداب غذا خوردن يکي از مهمترین اصول حفظ سلامتی در طب ایرانی است که در این خصوص انتخاب کميت و کيفيت غذا بر اساس شرايط گوناگون جسمي و گوارشي و سني افراد متفاوت میباشد. از منظر منابع طب ایرانی سلامتی اعضای بدن و به دنبال آن
[1]. بقره/65.
[2]. شمس/ 13 و 14.
[3]. بقره/ 249.
[4]. بقره/65.