کتاب احکام ویژه بانوان

2- سرد است.

3- رقيق است.

4- آهسته و بدون فشار خارج مى‌شود.

5- سوزش ندارد.

6- كم و زياد آن حدّ خاصّى ندارد.

فروع مسأله:

1- مشخّصات خون استحاضه غالباً برعكس مشخّصات خون حيض است.

2- گاهى خون استحاضه، مشخّصات خون حيض را دارد، مانند مواردى كه‌امكان ندارد خون را حيض بدانيم، مانند اينكه مدّت ديدن خون از سه روز كمتر يا از ده روز بيشتر باشد. دراين صورت خون او استحاضه است هر چند مشخّصات حيض را هم داشته باشد.

3- در ديدن خون استحاضه، سنّ خاصّى شرط نيست و ممكن است خون استحاضه قبل‌از سنّ بلوغ يا در سنّ يائسگى ديده شود.

اقسام و احكام استحاضه‌

حديث شريف:

1- حضرت صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

«المستحاضة تنظر أيّامها فلاتصلّي فيها ولايقربها بعلها، فإذا جازت أيّامها ورأت الدم يثقب الكرسف اغتسلت للظهر والعصر، تؤخّر هذه وتعجّل هذه، وللمغرب والعشاء غسلًا تؤخّر هذه وتعجّل هذه، وتغتسل للصبح وتحتشي وتستثفر ولا تحني، وتضمّ فخذيها في‌المسجد و سائر جسدها خارج، ولا يأتيها بعلها أيام قرئها، وإن كان الدم لا يثقب الكرسف توضّأت ودخلت المسجد وصلّت كلّ صلاة بوضوء، وهذه يأتيها بعلها إلّافي أيام حيضها»[1].

«مستحاضه (يعنى كسى كه خون حيض مى‌بيند) بايد روزهاى عادت خود را صبر كند، نماز نخواند و شوهرش با او نزديكى نكند، پس اگر روزهاى عادت او سپرى شود و بازهم خون ببيند كه در پنبه فرو مى‌رود، براى نمازهاى ظهر و عصر غسل كند، كمى ظهر را به تأخير و كمى عصر را جلو ا ندازد و هر دور را با يك غسل بخواند، و همچنين براى مغرب و عشا يك غسل كند و براى نماز صبح هم غسل نمايد، و پنبه بگذارد و كهنه‌اى ببندد و زياد خميده نشود، رانهايش را

[1]- وسائل الشيعه، ج 2، باب 1، ابواب الاستحاضه، حديث 1.

در مسجد بهم بچسپاند وشوهرش در روزهاى قاعدگى بااونزديكى نكند.

امّا اگر خون در پنبه فرو نمى‌رفت، وضو بگيرد و داخل مسجد شود و هر نماز را با وضو بخواند و شوهرش هم مى‌تواند با او نزديكى كند مگر در روزهاى حيض او.»

2- سماعه مى‌گويد: امام عليه السلام فرمود:

«المستحاضة إذا ثقب الدم الكرسف اغتسلت لكلّ صلاتين وللفجر غسلًا، وإن لم يجز الدم الكرسف فعليها الغسل لكلّ يوم مرّة، والوضوء لكلّ صلاة، وإن أراد زوجها أن يأتيها فحين تغتسل، هذا إن كان دمها عبيطاً، وإن كانت صفرة فعليها الوضوء»[1]

. «مستحاضه، اگر خون در پنبه فرورود واز آن تجاوزكند بايد براى هر دو نماز يك غسل وبراى‌نمازصبح يك غسل كند، واگر خون از پنبه تجاوز نكند، براى هر روز يك غسل كند و براى هر نماز وضو بگيرد، واگر شوهرش بخواهد بااونزديكى كند بايد درهنگامى‌باشدكه غسل كرده باشد. اين در صورتى است كه خون او تازه باشد، و اگر زرد باشد بر او وضو لازم است.»

3- فضيل وزراره از يكى از دو (امام باقر يا امام صادق) عليهما السلام روايت مى‌كند:

«مستحاضه (يعنى زنى كه خون مى‌بيند) در روزهاى عادت، نماز نخواند و براى يك يا دو روز احتياط كند، سپس (در صورت ادامه خون) در هر روز و شب سه بار غسل كند، براى نماز صبح پنبه عوض‌

[1]- وسائل الشيعه، ج 2، باب 1، ابواب الاستحاضة، حديث 6.

كند و غسل نمايد و بين ظهر و عصر و همچنين بين مغرب و عشا با يك غسل جمع كند. زمانيكه نماز براى او جايز شد، براى شوهرش هم جايز است كه با او نزديكى كند.»

4- در كتاب فقه الرضا عليه السلام آمده است:

«والوقت الذي يجوز فيه نكاح المستحاضة وقت الغسل، وبعد أن تغتسل وتتنظّف؛ لأنّ غسلها يقوم مقام الطهر للحائض».

وقال عليه السلام بعد ذكر ما تفعله المستحاضة:

«ومتى اغتسلت على ما وصفت حلّ لزوجها أن يغشاها»[1].

«زمانى كه نزديكى با مستحاضه جايز است، زمانى است كه غسل كرده و خود را پاكيزه كرده باشد زيراغسل مستحاضه همانند پاك شدن حايض است»... بعدهم فرمود: «زمانى كه مستحاضه- به ترتيبى كه گفتم- غسل كرد، براى شوهرش جايز است كه با او نزديكى كند.»

احكام‌

استحاضه به اعتبار مقدار خونى كه زن مى‌بيند، به سه قسم تقسيم مى‌شود:

1- استحاضه قليله: آن است كه خونريزى كم باشد به گونه‌اى كه اگر زن پنبه (يا نوار بهداشتى) را بردارد، خون با اينكه در داخل محل وجود دارد، جارى نشود.[2]

[1]- مستدرك الوسائل، ج 2، باب 3، ابواب استحاضه، ص 45، حديث 1.

[2]- به عبارت ديگر خون در درون پنبه‌اى كه زن به خود مى‌گيرد نفوذ نكند و تنها روى پنبه آلوده شود.

2- استحاضه متوسطه: آن است كه خونريزى حادّ باشد در حدّى كه اگر زن پنبه (يا نوار بهداشتى) را بردارد خون جريان پيدا كند و اگر پنبه را بگذارد، خون متوقّف شود.[1]

3- استحاضه كثيره: آن است كه خونريزى شديد باشد در حدّى كه خون از پنبه (يا نوار بهداشتى) هم تجاوز كند.

واجب‌است زن مستحاضه وضعيّت خود را بررسى كندتابفهمد كه از كدام قسم است و اگر بررسى امكان نداشته باشد، بايد به قدر متيقّن (يعنى به آنچه يقين دارد) عمل نمايد. هر كدام از اين اقسام احكامى دارد كه در سطور ذيل به آنها اشاره مى‌كنيم:

استحاضه قليله:

1- واجب است مستحاضه قليله، قبل‌از هر نماز واجب يا مستحب، وضو بگيرد مثلًا قبل‌از نماز صبح و قبل‌از نماز ظهر و قبل‌از نماز عصر و همينطور براى هر كدام از مغرب و عشا جداگانه وضو بگيرد و نمى‌تواند دو نماز را با يك وضو بجا آورد.

2- مستحب است در استحاضه قليله قبل‌از هر نماز، پنبه (يا نوار بهداشتى) را عوض كند.

3- اگر مستحاضه قليله قبل‌از نماز وضو بگيرد، سپس خون به طور كامل قطع شود، مى‌تواند ساير نمازها را با همان وضو بجا آورد.

[1]- به عبارت ديگر خون به درون پنبه راه يافته ولى از طرف ديگر آن بيرون نيايد و به دستمال نرسد.

4- بر مستحاضه قليله بعداز پاك شدن، غسل واجب نيست.

5- بر مستحاضه قليله واجب است قبل‌از هر عملى كه مشروط به طهارت است مانند طواف ولمس نوشته قرآن مجيد وضو بگيرد، واگر اين اعمال را تكرار كند بايد وضو را هم تكرار نمايد، مثلًا براى هر بار كه بخواهد نوشته قرآن را لمس كند بايد وضو بگيرد مگر اينكه بين دو نوبت، فاصله زياد نيفتد به طوريكه هر دو يك عمل حساب شود.

6- براى بجا آوردن اجزاى فراموش شده نماز و ركعتهاى نماز احتياط و دو سجده سهو در صورتيكه بلا فاصله بعداز نماز انجام داده شود، تجديد وضو واجب نيست.

7- اگر استحاضه قليله به متوسطه يا كثيره تبديل شود، چنانچه قبل‌از نماز باشد، واجب است به وظايف حالت جديد عمل كند، امّا اگر بعداز نماز باشد، اعاده نماز لازم نيست، ولى اگر در بين نماز خون جريان يابد، واجب است نماز را قطع كند وبه آنچه در وضعيت جديد لازم است عمل نمايد.

استحاضه متوسطه:

1- تا زمانى كه مستحاضه متوسطه، به واسطه پنبه يا نوار بهداشتى از بيرون آمدن خون جلوگيرى مى‌نمايد، كاملًا مانند قليله براى هر نماز يك وضو بجا مى‌آورد.

2- زمانى كه پنبه يا نوار بهداشتى را در محل قرار دهد ولى خون جريان پيدا كند، واجب است مانند كثيره در وقت هر دو نماز يك غسل (يعنى براى ظهر وعصر يك غسل و براى مغرب و عشا يك‌

غسل) و براى نماز صبح يك غسل انجام دهد.

3- احوط اين است كه هر روز پنبه يا نوار بهداشتى را عوض كند و غسل نمايد- چنانكه مشهور فقها فتوا داده‌اند- و بهتر اين است كه اوّل روز را انتخاب كند وقبل‌از نماز صبح غسل كند و خود را پاكيزه سازد و تا آخرين نماز در روز خود را پاكيزه نگهدارد.

استحاضه كثيره:

1- بر مستحاضه كثيره واجب است قبل‌از هر نماز غسل كند، و او مى‌تواند براى نماز ظهر و عصر به يك غسل اكتفا كرده و آن دو را باهم بجا آورد، همچنين با يك غسل بين مغرب و عشا جمع نمايد و براى نماز صبح هم جداگانه غسل كند، وغسل براى او از وضو گرفتن براى هر نماز كفايت مى‌كند. البتّه اگر در غير وقت غسل، نماز بخواند، بايد براى هر نماز وضو بگيرد همانگونه كه وظيفه مستحاضه قليله است.

2- اگرخون روى پنبه يانواربهداشتى ظاهر شده باشد واجب است آن را عوض كند و اگر ظاهر نشده باشد واجب نيست، اگرچه احوط اين است كه در هر صورت آن را عوض كند.

3- جايز نيست بيش از دو نماز را با يك غسل بجا آورد. البتّه جايز است براى انجام نوافل به غسل نمازهاى واجب اكتفا كند ولى واجب است براى هر دو ركعت نماز مستحبّى، وضو بگيرد.

4- واجب است بعداز غسل فوراًمبادرت به انجام نماز نمايد، ولى مى‌تواند اذان و اقامه و دعاهاى منقول را بخواند و همچنين واجب‌

نيست تنهابه واجبات نمازاكتفا كند بلكه مى‌تواند مستحبّات را نيز بجا آورد.

5- واجب است به هر وسيله ممكن از خارج شدن خون جلوگيرى نمايد ولى در مواردى كه خون زياد است و بند نمى‌آيد و او نمى‌تواند مانع شود، واجب نيست.

احكام مستحاضه:

1- در صحيح بودن روزه مستحاضه بنابر احوط شرط است كه غسل‌هاى روزانه يادشده را طبق وظيفه خود بجا آورد و گرنه روزه او باطل است همانگونه كه نماز او. امّا غسل نماز مغرب و عشا ربطى به صحيح بودن روزه ندارداگرچه احوط مراعات آن مى‌باشد. امّا وضوها به هيچ‌وجه در صحيح بودن روزه دخالتى ندارد.

2- اگر مستحاضه بداند كه قبل‌از آخر وقت نماز، خون قطع خواهد شد واو مى‌تواند نماز را با طهارت در وقتش بخواند، نماز را تا آن وقت به تأخير بيندازد.

3- مستحاضه‌مى‌تواند قضاى نمازهاى فوت شده قبل‌از استحاضه را در حال‌استحاضه بجا آورد بشرطى كه غسل و وضوى هر نماز را انجام دهد، ولى احوط اين است كه تا زمان پاكى صبر كند.

4- اگر اسباب و عوامل نماز آيات فراهم شود، نماز آيات بر مستحاضه نيز واجب مى‌گردد و بايد آن را مانند نمازهاى يوميّه بجا آورد.

5- اگر مستحاضه نتواند غسل و و ضو انجام دهد، تيمّم بجاى‌