مقدّمه
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد للَّهربّ العالمين، وصلّى اللَّه على محمّد وآله الطاهرين.
مسائل مربوط به حيض واستحاضه و نفاس ازا مور ويژه زنان است، و با اينكه احكام شرعى مربوط به اين موضوع، بسيار زياد مىباشد ولى بسيارى از زنان نسبت به اكثر اين احكام بىخبرند، در حاليكه شرم وحيا مانع از آن مىشود كه درباره اين احكام سؤال نمايند.
از همين رو همزمان با بحثهاى فقهى كه با جمعى از فضلا در تهران، درباره همين مسائل داشتيم، تصميم گرفته شد كه دراين زمينه رسالهاى نوشته شود، ميدوارم اين راه را در ساير بحثهاى فقهىنيز دنبالنماييم تا براى عموم مردم- ان شاء اللَّه- سودمند واقع شود.
در كنار مسائل فقهى، بااستفاده ازكتابهاى پزشكىومشورت كردن با متخصّصين، پارهاى از توضيحات علمى را نيز در كتاب افزودهايم، واز آنجا كه كتاب وسنّت، همواره سرچشمه نور و هدايت مىباشد، قبلاز هر فصل، برخى از آيات و روايات مربوطه را نيز آوردهايم شايد خوانندگان گرامى در پرتو آنها، اصول كلّى احكام را نيز در يابند.
از خداوند قادر متعال مسألت مىكنم كه عمل به احكام و مسائل اين وجيز را مجزّى قرار دهد. انّه سميع الدعاء.
محمّدتقى المدرّسى
1/ ذى الحجّة الحرام/ 1412 ه
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
بخش اوّل- حيض يا قاعدگى
قاعدگى چيست؟
حيض، خون معروفى است كه از رحم (زهدان) زن سالم و بالغ- بدون زايمان ياپارهشدنپرده بكارت- خارج مىشود. حيض نامهاى ديگرى نيز دارد كه از آن جمله است «طمث» (در زبان عربى)، «عادت»، «عادت ماهيانه» و «قاعدگى». ديدن خون حيض از بارزترين نشانههاى بلوغ در دختران مىباشد.
پزشكان مىگويند: دوره بلوغ، دوره سخت و دشوارى در زندگى زن به شمار مىرود، زيرا دراين دوره است كه دختر، از مرحله كودكى به مرحله رشد قدم مىگذارد. اين دوره چندين سال را در برمىگيرد كه مشخّصكردن ميزان آن دشوار است، زيرا اندكى قبلاز دهسالگى آغاز مىشود و غالباً تا حدود بيست سالگى پايان مىيابد. تغييرات و دگرگونىهايى كه در اندام انسان دراين دوره پديد مىآيد، ناشى از فعّال شدن غدّههيپوفيزاست كه بر ساير غدّههاى درونريز در بدن تأثير مىگذارد. مهمترين جلوههاى دگرگونى جسمى در دوره بلوغ، در پستانهاپديد مىآيد. البتّه اين حالت قبلاز مدّتى- كه گاهىبهبيشاز دو سال مىرسد- از ظهور قاعدگى آغاز مىشود كه در ابتدا نوك پستانها، برجستگى و برآمدگى پيدا مىكند، سپس پستانها بزرگ و كمكم پُر
مىشود.
امّا ظهور قاعدگى بين سنّ 9 سالگى تا 17 سالگى است، و اين تفاوت هم ناشى از تفاوتهاى محيط، وضعيّت تغذيه و بهداشت مىباشد امّا به هر حال نشان مىدهد كه دختر جوان به مرحله رشد جنسى رسيده است.
قاعدگى در مناطق گرم سير، زودتر و در مناطق سرد سير، ديرتر ظهور مىكند، و اگر قبلاز نه سالگى آغاز شود، بلوغ زودرس را نشان مىدهد واگر تا سنّ 18 سالگى يابيشتر به تأخير افتد، اين تأخير، بيمار گونه خواهد بود، و در برخى از موارد حاكى از وجود عيبى مادر زادى در رحم خواهد بود، كه مانع قاعدگى مىشود.
عادت ماهيانه در دوره بلوغ گاهى منظّم است وگاهى نامنظّم، مثلًا گاهى دو بار يا بيشتر در يكماه رخ مىدهد وگاهى بيش از يك هفته وتا ده روز دوام مىيابد. اين حالت بىنظمى تا شش ماه طول مىكشد تا حالت منظّم پيدا كند كه پنج يا چهار روز در هر ماه قمرى يا در هر 28 روز خواهد بود.
امّا نسبت به خون حيض، پزشكان مىگويند: خون حيض مركّب است از خونى كه در رحم قرار دارد و ترشّحات رحم و هورمونها يا مواد شيميائى كه موقع جدا شدن تخم از كيسه، مترشّح مىشوند و گاهى هم در آن اجزائى از بافتهايى ديده مىشود. اين خون از دهانه ظاهرى رحم به مهبل وارد مىشود، در همان حال انقباضات متناوب رحمى در چندين دفعه با فاصله يك يا دو دقيقه، به وجود مىآيد.
خون حيض به كُندى لخته مىشود ولى هيچگاه به طور كامل لخته
نمىشود، و اگر همراه آن، خونهاى بسته يا لخته شده بيرون شود، نشانه ايناست كهاز نظر كميّت، بيشاز آن مقدارىاست كهبايد باشد.
مقدار خون حيض در دختران باكره 30 گرم و در غير آنان بين 180 تا 214 گرم است و در روز دوّم قاعدگى، ميزان آن افزايش مىيابد، وگاهى در ايّام حيض هيجانات عصبى خاصىبراى زن پديد مىآيد، به گونهاى كه براى سادهترين و بىارزشترين چيز، برانگيخته مىشود وحتّى حوصله تحمّل مادر يا شوهرش را هم ندارد، و با كودكانش ناراحتى مىكند وگاهى همدچار كمخوابى يا افسردگىودرهم گرفتگى روحى مىشود و با چنين زنى بايد با نرمى و عطوفت برخورد شود.
علم پزشكى مىافزايد: زن، در دوره قاعدگى، بايد مواظب سلامتى خود باشد، كار سخت نكند، آرامش خود را حفظ نمايد، از برداشتناشياى سنگين پرهيز كند، وبايد ظاهر اعضاى تناسلى خود را چند بار در روز با آب و لرم و صابون بشويد تا از بروز بوىبد يا خارش اعضاى تناسلى پيشگيرى شود، وهمچنين نبايد بگذارد خون در اندامش جارى شود بلكه بايد به وسيله نوارهاى بهداشتى پاكيزه و ضد عفونى شده از جريان خون جلوگيرى نمايد و لازم است نوار را هر بار كه آلوده به خون شود عوض كند. در روزهاى قاعدگى مطلقاًنبايد زن از حمام سرد استفاده كند. استحمام با آب و لرم اشكال ندارد مگر در روزى كه خونريزى شديد باشد. همچنين ورزش بدنى سخت وخشن براى او ممنوع است امّاورزشهاى سبك اشكال ندارد.
يكى از عوامل پيدايش درد در هنگام قاعدگى، يبوست است و مىتوان با خوردن ميوهجات و سبزيجات خام وحبوبات باپوست از
آن جلوگيرى كرد.
زن در ايّام قاعدگى نبايد با شوهر خود آميزش جنسى داشته باشد و دلائل آن امور ذيل است:
1- باعث ايجاد التهاب در مجراى ادرار مرد مىشود.
2- خون حيض علاوه بر خون و بافتهايى از درون رحم و مخاط آن، حاوى ميكروبهاى بىشمارى است كه اگر اعضاى تناسلى مرد، خراشيدگى داشته باشد، اين ميكروبها از طريق آن وارد خون مرد مىگردد و ممكن است باعث مسموميّت خونى شود يا حدّاقلّ قواى مرد را به طور كلّى تضعيف كند. البتّه اين ميكروبها بهزن آسيبى نمىرساند زيرا در خون زنمواد مضادّ آنها نهفتهاست.
3- آميزش جنسى دراين حالت گاهى موجب درد و ناراحتى در زن مىشود.
4- مهمّتر از همه اين است كه خداوند متعال در آيه 222 سوره بقره (كه درباره آنسخن خواهيم گفت) از اين عمل نهى فرموده است.