«مساجد را راه و محلّ عبور خود قرار ندهيد مگر اينكه دو ركعت نماز در آن بجا آوريد.»
تفصيل احكام
ساختن و آباد كردن مساجد، مستحبّ است زيرا مساجد، خانه عبادت و تقرّب به خداوند هستند، و شايسته است از افراط در آرايش و تزيين مسجد كه با روحانيّت و معنويت آن، منافات داشته باشد، پرهيز شود.
و احوط اين است كه مسجد با عكس و تصاوير جانداران تزيين نشود.
همچنين مستحبّ مؤكّد است كه مسجد با عبادت و نيايش، و بخصوص با برپا داشتن نمازهاى يوميّه احياء شود. در روايات تأكيد به عمل آمده كه براى همسايه مسجد، نمازى نيست مگر در مسجد.
در روايات شريف مجموعهاى از احكام، سنن و آداب درباره مسجد ذكر شده كه به پارهاى از آنها در سطور ذيل اشاره مىكنيم:
مستحبّات
1- مستحبّ است كسى كه وارد مسجد مىشود پاكيزه و با طهارت باشد، و نماز تحيّت مسجد را كه دو ركعت است بجا آورد، و بجا آوردن يكى از نمازهاى واجب يا مستحبّ هم (بجاى نماز تحيّت مسجد) كفايت مىكند.
2- مستحب است در موقع مسجد رفتن، خود را خوشبو كند ولباسهاى پاكيزه بپوشد.
3- همچنين مستحب است از همه زودتر به مسجد وارد شود و از همه ديرتر خارج گردد، و در هنگام وارد شدن، پاى راست و در موقع خارج
شدن، پاى چپ را جلو بگذارد.
4- روشن كردن مسجد، كوشش در نظافت و اهتمام به طهارت و پاكيزگى مسجد، مستحب است.
5- تردّد و رفت و آمد زياد به مسجد مستحبّ است. همچنين مستحب است نماز گزاردن در مسجدى كه اهل آن محل در آن نماز نمىخوانند تا از تعطيل شدن آن جلوگيرى گردد.
6- نوسازى مسجدى كه روبه خرابى است مستحبّ است. بلكه جايز است خراب كردن و از نوساختن آن حتّى اگر بناى اوّل آن محكم باشد، در صورتيكه توسعه آن مسجد مورد نياز باشد.
7- بهتر است سرويسهاى بهداشتى و محلّ وضو در حياط ورودى مسجد يا در جايى جدا از نماز خانه مسجد ساخته شوند.
مكروهات
1- مكروه است اينكه كسى مسجد را، راه عبور خود قرار دهد مگر اينكه دو ركعت نماز بجا آورد و بعد به راه خود ادامه دهد.
2- مكروه است آلوده كردن مسجد با آب دهن و اخلاط سينه و انداختن چيزهاى كثيف.
3- بلند كردن صدا به گونهاى كه مزاحم نمازگزاران شود مكروه است مگر در اذان و مانند آن.
4- اعلان گمشده در مسجد و خواندن شعر (به استثناى مواعظ) و مبادله سخنان دنيايى و عقد معاملات خريد و فروش در مسجد مكروه است.
5- براى كسى كه سير خورده، يا پياز و مانند آن از چيزهايى كه بوى آن
ديگران را آزار مىدهد، وارد شدن به مسجد مكروه است و شايسته است كسى كه پاهايش بوى عرق مىدهد، قبل از وارد شدن به مسجد، پاهاى خود را بشويد.
6- آوردن كودكان به مسجد مكروه است مگر به منظور آموزش نماز و تربيت آنان براساس فضا و آداب دينى.
احكام
1- مساجد، خانههاى خدا هستند و لذا فروش، تصرّفات شخصى، و ملحق كردن آنها به املاك شخصى جايز نيست، همچنين جايز نيست بيرون آوردن چيزى از مسجد اعمّ از اثاث، فرش و ساير وسائل و امكانات آن، يا مواد ساختمانى آن از قبيل: آهن، آجر، ريگ و ماسه، درب و پنجره و... مگر اينكه براساس مصلحت خود مسجد باشد.
2- مواظبت بر طهارت مسجد واجب است و نجس كردن مسجد به هيچ وجه جايز نيست، و اگر هم نجس شد واجب است فوراً به تطهير و زايل كردن نجاست، اقدام شود چه ساختمان مسجد باشد يا اثاث و لوازم آن.
3- دفن اموات در مساجد، در صورتى كه باعث آلوده شدن آن شود جايز نيست. و احوط اين است كه در هيچ حالتى، مرده در مسجد دفن نشود.