صورت گيرد.
6- آثار اين گونه تهاجم كه از بين رفتن استقلال سياسى، اقتصادى و نابود شدن عزّت و قدرت جامعه اسلامى است، عميقاً در ك و گوشزد گردد.^[1]
اقدام به كار اساسى فرهنگى براى ريشه دار كردن تفكرات دينى صورت گيرد.
8- نمودهاى تهاجم فرهنگى افشاء و برجسته شود، مانند لباس، غذا، آداب معاشرت، وسايل زندگى، تفريح، الفاظ و عبارات داراى بار فرهنگى، علوم ومعارف بشرى، فلسفهها ومكاتب فلسفى، ادبيات و هنر منحرف و ....
آثار پايدارى درميدان نبرد
الف- پيروزى:
پايدارى درميدان نبرد يكى از موجبات پيروزى است.
اميرمؤمنان عليهالسلام به لشكريانش فرمود:
«بدرستى كه دروازه جنگ بين شما و اهل قبله (كه خود را مسلمان مىدانند، ولى درواقع مسلمان نيستند) گشوده خواهد شد و قادر به گرفتن اين پرچم (براى جنگ و پيروزى) نيست، مگر كسى كه داراى صبر و شكيبايى بوده و آگاه نسبت به مواضع حق باشد.»[2]
ب- بقاء اسلام وجامعه اسلامى:
اسلام و جامعه اسلامى به واسطه ثبات قدمها و استقامتهاى رسول خدا صلى الله عليهوآله و ياران و فادارش، پايدار مانده است. در زمان ما نيز اگر فداكارى و پايدارى رزمندگان عزيز اسلام و ملّت فداكار ايران نبود، اسلام و جامعه اسلامى به خطر مىافتاد.
ج- عزّت و استقلال مسلمانان:
عزّت و سربلندى جامعه اسلامى در سايه جهاد و پايدارى در برابردشمن است. على عليهالسلام مىفرمايد:
[1]-^ مربّى محترم مىتواند در اين مورد به نمونههاى تاريخى و زنده، استشهاد كند
[2]- نهج البلاغه، فيض خطبه 172، ص 559
«خداوند جهاد را براى ارجمندى اسلام واجب گردانيد.»[1]
رسول خدا (ص) نيز مىفرمايد:
«اغْزُوا تُورِثُوا ابْنائَكُمْ مَجْداً»[2]
(در راه خدا) پيكار كنيد، تا شوكت، عظمت وافتخار فرزندانتان را فراهم سازيد.
د- گسترش ايمان:
هدف اصلى از پيكار در راه خدا و پايدارى در اين راه، اين است كه نشانهها و دلايل هدايت ملّت به آنها نشان داده شود، گمراهان هدايت يابند و ايمان درجامعه بشرى گسترش يابد.
نمونه زنده تأثير مقاومت در نبرد در گسترش اسلام وايمان به خدا در جامعه بشرى پايدارى رزمندگان اسلام در دفاع مقدس هشت ساله است.
ه- ايجاد امنيت:
پايدارى درميادين نبرد، امنيت را براى جامعه اسلامى درجهت خودسازى معنوى، سازندگى اقتصادى و ... به ارمغان مىآورد.
[1]- همان مدرك، حكمت 244، ص 1198
[2]- وسائل الشيعه، ج 11، ص 9
^ خلاصه درس
سستى و فرار از جنگ آثار نامطلوبى دارد كه برخى از آنها عبارتند از: ويرانى پايههاى دين وشعاير دينى، تضعيف وتعطيل رهبرى حق، تسلّط وغلبه دشمن، ذلّت و خوارى وننگ و عار در پيشگاه آيندگان.
گاهى نبرد، فرهنگى است و دفاع نيز بايد فرهنگى باشد. در نبرد فرهنگى دشمن رو در رو قرار نمىگيرد، بلكه با استفاده از ابزار پيشرفته ارتباطات، پيامهاى خود را به همه جا ارسال مىكند و درهمه جا وحتى درخانههاى مردم حضور فرهنگى پيدا مىكند. دفاع دربرابر چنين تهاجمى بسيار دشوار است و پايدارى در اين ميدان دست كم از مقاومت در ميدان نبرد ندارد؛ در اين نبرد، بايد دشمن شناخته شود، نسبت به سدّ ثغور وبستن راههاى نفوذ دشمن اقدام به عمل آيد، نمودهاى تهاجم فرهنگى افشا شود. براى ريشه دار كردن تفكرات دينى بايد اقدام به كار اساسى فرهنگى صورت گيرد و ....
پيروزى، بقاى اسلام وجامعه اسلامى، عزّت و استقلال مسلمانان، گسترش ايمان وايجاد امنيت درجامعه اسلامى درجهت سازندگى معنوى، اقتصادى ومانند آن را مىتوان از جمله آثار ارزنده پايدارى درميدان نبرد به حساب آورد.
^ پرسش
1- آثار سستى و فرار از جنگ را نام ببريد.
2- منظور از نبرد فرهنگى چيست؟
3- امور لازم در پايدارى در نبرد فرهنگى را بيان كنيد.
4- آثار پايدارى درميدان نبرد را بنويسيد.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
درس چهاردهم: نظم و انضباط (1)
«نظم» در لغت به معناىآراستن، برپاداشتن، ترتيب دادن كار و ...[1]و در اصطلاح نظامى به معناى پيروى كامل از دستورهاى نظامى است.[2]انضباط نيز به معناى نظم وانتظام، ترتيب و درستى، عدم هرج و مرج، سامان پذيرى و آراستگى است.[3]
نظم در آفرينش
آفرينش بر اساس نظم استوار است و در دستگاه خلقت، هر پديدهاى جاى خاصى دارد و مأموريت وكار ويژهاى به عهده دارد. كرات آسمانى درمدار معيّنى حركت مىكنند، فصول سال و گذشت شب وروز نظم خاصى دارد و خلقت اشيا از اندازه، حدّ و ميزان خاصى برخوردار است. خداى تعالى مىفرمايد:
[1]- منتهى الارب، واژه نظم
[2]- فرهنگ معين، واژه نظم
[3]- لغت نامه دهخدا، واژه انضباط
«إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ»[1]
ما هرچيزى را به اندازه (وروى حساب) آفريديم.
حكمت خداوندى در هر چيز تجلّى يافته و موجودات عالم نيز روى حساب ونظم دقيق و نيز بر اساس هدف معيّنى قدم به عرصه هستى نهادهاند.
جهان چون خدوخال وچشم وابروست كه هرچيزى بجاى خويش نيكوست
نظم شگفت ومحيرالعقولى كه درهمه مخلوقات، حركت سيّارهها و ستارگان، گياهان، موجودات دريايى وصحرايى، بدن انسان، گردش خون و ... وجود دارد، همه و همه معلول تدبير خداوند حكيم، مدبّر وتواناست.
اهميت نظم در زندگى
خداى تواناو حكيمى كه نظم را در دستگاه پهناور وعظيم خلقت قرار داده است، همين نظم را در زندگى انسانها و روابط اجتماعى آنان مىپسندد. از اين رو، شايسته است كه انسان درزندگى فردى و اجتماعى خويش، نظم و ترتيب و تدبير درامور را مراعات كند؛ زيرا به گفته روانشناسان:
«احتياج به نظم و ترتيب، جزء احتياجات اساسى روانى محسوب مىگردد، رنگ و شكل خاصى به زندگى مىدهد، افراد ميل دارند زندگى فردى وجمعى خود را تحت نظم و قاعده مشخصى در آورند.»[2]
نگاهى گذرا به حجم زياد كتابهاى قوانين و مقررات و بودجههاى هنگفتى كه صرف قانونگذارى وتنظيم آنها مىشود واهميتى كه همه ملل جهان به آنها مىدهند، ضرورت ولزوم نظم فردى واجتماعى را در زندگى بشر آشكار مىسازد.
اسلام نيز به عنوان دين جهانى وكامل به نظم و برنامهريزى درزندگى اهميت فراوان
[1]- قمر، آيه 49
[2]- مقدمه روانشناسى، شريعتمدارى، ص 149
داده و به پيروان خويش سفارش كرده كه تمام كارهاى خود را طبق قانون و به صورت منظم انجام دهند و از بى برنامگى بپرهيزند. چرا كه تمام احكام اسلامى؛ واجبات، مستحبات، محرّمات، مكروهات و ... در اين راستا و درجهت برنامه دقيق و منظم دادن به مسلمانان قرار داده شده كه آنان را تحت نظم خاصّى در آورد.
در دنياى كنونى نيز حركت قطارها، هواپيماها، ساعات كار ادارات و كارخانجات و ...
روى نظم خاصى و با دقيقه و ثانيه سنجيده مىشود و با ورود كامپيوتر درعرصه زندگى نظم و ترتيب دقيقتر و بهتر صورت مىگيرد و مىتوان گفت امروزه منظّم زندگى كردن جزء ضروريات زندگى بشر شده و مورد پسند عقل و دين است و اگر بخواهيم خود را از دايره نظم كه امروزه همه جامعهها را تا حدّ زيادى فرا گرفته و احاطه كرده، خارج كنيم، با مشكلات زيادى رو به رو مىشويم.
نظم در قرآن
بخش عظيمى از دستورات وسفارشات قرآن كريم در راستاى تنظيم انديشه و اعمال انسان است. امير مؤمنان عليهالسلام مىفرمايد:
«الا انَّ فيهِ عِلْمَ ما يَأْتى وَ الْحَديثَ عَنِ الْماضى وَدَواءَ دائِكُمْ وَ نَظْمَ ما بَيْنَكُمْ»[1]
آگاه باشيد كه آگاهى از آينده، خبراز گذشته، داروى درد (نادانى وگمراهى) ونظم وترتيب زندگى روزمرّه شما در قرآن (آمده) است.
بيان قرآن كريم را درباره نظم مىتوان به دو بخش تقسيم كرد:
الف- نظم درتكوين:
قرآن در اين بخش، نظم حاكم بر جهان آفرينش را تشريح كرده و به انسانها سفارش مىكند كه درباره آن بينديشند. تا به طرّاح زبردست آن (خداى تعالى) پى ببرند و دراين راستا، گاه از فرود آمدن باران و رويش گياهان ياد مىكند و
[1]- نهج البلاغه، فيض، خطبه 157
گاهى از عظمت آسمان، كوهها و درياها سخن مىگويد. زمانى شگفتيهاى آفرينش موجودات واز جمله انسان راتذكر مىدهد و در بسيارى از مواقع نيز آمد و شد شب و روز، فراوانى پديدههاى هستى و بى شمارى نعمتهاى الهى را در لابه لاى آيات بيان مىكند و انسان را به تفكر در نظم شگفت آور آن وامىدارد. به عنوان نمونه مىفرمايد:
«إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ»[1]
همانا در آفرينش آسمانها و زمين و آمد و شد شب و روز، نشانههايى براى خردمندان است.
ب- نظم در تشريع:
همه آياتى كه در باره قوانين و مقررات الهى نازل شده، بر قرار كننده نظم و برنامه در زندگى فردى واجتماعى مسلمانان است. با اين بيان، قرآن همواره پيروان خويش را به داشتن يك برنامه صحيح و منظّم دعوت مىكند و خواستار آن است كه مسلمانان در زندگى به اصول و مقررات الهى پاى بند بوده، طبق برنامهاى كه خدا براى آنان تنظيم كرده، زندگى كنند و هيچ گاه از حدود الهى گام فراتر ننهند. چرا كه:
«مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ»[2]
آنان كه از حدود الهى تجاوز كنند، همانان ستمكارانند.
از اين رو، مىتوان گفت يكى از اهداف مهمّ پيامبران الهى، تنظيم برنامه زندگى انسانها درتمام ابعاد آن بوده و در صدد بودند تا جامعه طبق برنامه تنظيمى از جانب پروردگار به زندگى خويش ادامه دهد و از آن تخطّى نكند.
به عنوان مثال قرآن براى انجام عبادتهاى اسلامى وقت و برنامهاى تنظيم كرده، تا همه مسلمانان در آن وقت معين به عبادت بپردازند. چنان كه براى روزه گرفتن، ماه مبارك رمضان
[1]- آل عمران، آيه 190
[2]- بقره، آيه 229