کتاب اخلاق در کلام معصومین

شرط پذيرش قول و عمل و نيّت

عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ[: لَا يُقْبَلُ‌ قَوْلٌ‌ إِلَّا بِعَمَلٍ‌، وَ لَا يُقْبَلُ‌ قَوْلٌ‌ وَ لَا عَمَلٌ‌ إِلَّا بِنِيَّةٍ، وَ لَا يُقْبَلُ قَوْلٌ وَ عَمَلٌ وَ نِيَّةٌ إِلَّا بِإِصَابَةِ السُّنَّة.1

پيامبر خدا? فرمود: هيچ گفتارى جز با كردار پذيرفته نمى شود و هيچ گفتار و كردارى جز با نيّت پذيرفته نمى شود و هيچ گفتار و كردار و نيّتى پذيرفته نمى شود جز آنكه مطابق با سنّت باشد.

[1]امالي (طوسي)، ص 385

نقشه راه دينداري

عَنْ عَلِي بْنِ أَبِي طَالِبٍقَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ? يَقُولُ‌: لَا حَسَبَ إِلَّا التَّوَاضُعُ، وَ لَا كَرَمَ إِلَّا التَّقْوَى، وَ لَا عَمَلَ إِلَّا بِنِيَّةٍ، وَ لَا عِبَادَةَ إِلَّا بِيَقِين‌.1

حضرت علي7فرمود: شنيدم که رسول خدا[ فرمود: حسب و نسب نيست مگر به تواضع و فروتنى، و كَرَم نمي باشد مگر به تقوى، و عمل نمي باشد مگر به نيّت، و عبادت نمي باشد مگر به يقين.

[1]جعفريات (اشعثيات)، ص 150

بيداري دل

عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِقَالَ: كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَيَقُولُ:‌ نَبِّهْ‌ بِالتَّفَكُّرِ قَلْبَكَ،‌ وَ جَافِ‌ عَنِ‌ اللَّيلِ‌ جَنْبَكَ‌، وَ اتَّقِ‌ اللَّهَ‌ رَبَّكَ‌.1

امام صادق7فرمود: حضرت علي7مي فرمود: با تفكّر دل خود را بيدار ساز و در شب پهلو را از بستر خواب بدور دار (شب زنده دار باش) و از خداى پروردگارت پروا كن.

[1]کافي (اسلاميه)، ج 2، ص 54.

ارزش هاي پنجگانه انساني

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيْهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيقَالَ: قَالَ عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ: طُوبَى لِمَنْ كَانَ صَمْتُهُ‌ فِكْراً، وَ نَظَرُهُ عَبْراً، وَ وَسِعَهُ بَيْتُهُ، وَ بَكَى عَلَى خَطِيئَتِهِ، وَ سَلِمَ النَّاسُ مِنْ يَدِهِ وَ لِسَانِهِ.‌1

امام صادق از پدران خويش، از حضرت علي7نقل کردند که حضرت عيسي7فرمود: خوشا به حال كسي كه سکوتش همراه با تفكّر و نگاهش همراه با عبرت باشد و در خانه اش بنشيند و بر گناه خود بگريد و مردم از دست و زبان او سالم باشند.

[1]خصال، ج 1، ص 295

محبوب ترين اعمال نزد خدا

عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ زَيْنَ الْعَابِدِينَيَقُولُ: مَا مِنْ خُطْوَةٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مِنْ خُطْوَتَيْنِ: خُطْوَةٍ يَسُدُّ بِهَا الْمُؤْمِنُ صَفّاً فِي سَبِيلِ اللَّهِ، وَ خُطْوَةٍ إِلَى ذِي رَحِمٍ قَاطِعٍ؛ وَ مَا مِنْ جُرْعَةٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مِنْ جُرْعَتَيْنِ: جُرْعَةِ غَيْظٍ رَدَّهَا مُؤْمِنٌ بِحِلْمٍ، وَ جُرْعَةُ مُصِيبَةٍ رَدَّهَا مُؤْمِنٌ بِصَبْرٍ؛ وَ مَا مِنْ قَطْرَةٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مِنْ قَطْرَتَيْنِ: قَطْرَةِ دَمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، وَ قَطْرَةِ دَمْعَةٍ فِي سَوَادِ اللَّيْلِ لَا يُرِيدُ بِهَا عَبْدٌ إِلَّا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ.1

امام سجّاد7فرمود: هيچ قدمى به سوى خداوند از دو قدم محبوب تر نيست: قدمى كه مؤمن براى صف بستن در جهاد بر مي دارد و قدمى كه براى آشتى با خويشاوند بر مي دارد؛ و هيچ جرعه‌اى نزد خدا محبوب تر از دو جرعه نيست: يكى جرعۀ خشمى كه مؤمن با بردبارى فرو مي برد و ديگر شربت مصيبتى كه مؤمن با شكيبايى بنوشد؛ و هيچ قطره‌اى نزد خداوند محبوب تر از دو قطره نيست: يكى قطرۀ خونى كه در راه خدا

[1]خصال، ج 1، ص 50

ريخته شود و ديگر اشكى كه در تاريكى شب فقط‌ براى خدا از چشم بنده جارى شود.

مقدار اجر عمل، وابسته به نيّت

عَلِيُّ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيُّ بْنُ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ، هَذَا عَنْ أَخِيهِ، وَ هَذَا عَنْ أَبِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ أَبِيهِ الْحُسَيْنِ، عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ[أَغْزَى عَلِيّاًفِي سَرِيَّةٍ وَ أَمَرَ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَنْتَدِبُوا مَعَهُ فِي سَرِيَّتِهِ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ لِأَخٍ لَهُ: اغْزُ بِنَا فِي سَرِيَّةِ عَلِيٍّ، لَعَلَّنَا نُصِيبُ خَادِماً أَوْ دَابَّةً أَوْ شَيْئاً نَتَبَلَّغُ بِهِ. فَبَلَغَ النَّبِيَّ[قَوْلُهُ فَقَالَ: إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَ لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى. فَمَنْ غَزَا ابْتِغَاءَ مَا عِنْدَ اللَّهِ﴿فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ﴾‌1، وَ مَنْ غَزَا يُرِيدُ عَرَضَ الدُّنْيَا أَوْ نَوَى عِقَالًا لَمْ يَكُنْ لَهُ إِلَّا مَا نَوَى.2

امام کاظم از پدران خويش7روايت کرد: هنگامى كه پيامبر اکرم[ ، على7را به فرماندهى سپاهي، روانه جنگ كرد به مسلمانان دستور داد در سپاه ايشان شرکت نمايند. مردى به برادر خود گفت: با ما در

[1]نساء، 100

[2]امالي (طوسي)، ص 618

سپاه على7به جنگ بيا. شايد غلامى يا چارپايى يا چيزى كه به دردمان بخورد به دست بياوريم. سخن آن مرد به پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم رسيد. حضرت فرمود: جز اين نيست كه اعمال، به نيّت‌ ها است و براى هر كسي، همان چيزى است كه نيّتش را دارد. پس هر كه براى تحصيل آن‌ چه نزد خدا است بجنگد 6بى‌ گمان اجرش با خدا است5 و هر كسي براى رسيدن به متاع دنيا يا به نيّت يك عِقال (زانوبند شتر) بجنگد جز همان ‌چه برايش جنگيده است نخواهد داشت.