کتاب اخلاق در کلام معصومین

نشانه هاي نفاق

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِقَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ[:‌ ثَلَاثٌ‌ مَنْ‌ كُنَّ‌ فِيهِ‌ كَانَ‌ مُنَافِقاً وَ إِنْ صَامَ وَ صَلَّى وَ زَعَمَ أَنَّهُ مُسْلِمٌ: مَنْ إِذَا ائْتُمِنَ خَانَ، وَ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَ إِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ. إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ قَالَ فِي كِتَابِهِ‌: ﴿إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْخائِنِينَ‌﴾1وَ قَالَ‌:﴿أَنَّ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَيهِ إِنْ كانَ مِنَ الْكاذِبِينَ﴾‌ 2وَ فِي قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ﴿وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولًا نَبِيّا﴾3.4

امام صادق7فرمود: پيامبر خدا[ فرمودند : سه خصلت است كه در هر كه باشند منافق است هر چند اهل روزه و نماز باشد و خودش را مسلمان بداند. كسى كه هرگاه به او اعتماد شود خيانت ورزد و هرگاه سخن گويد دروغ گويد و هرگاه وعده دهد خُلفِ وعده كند. خداوند

[1]انفال، 58

[2]نور، 7

[3]مريم،54

[4]كافي (اسلاميه)، ج‌2، ص 290

عزّوجل در كتاب خود فرمود: 6براستى كه خدا خيانتكاران را دوست ندارد5 و فرمود: 6لعنت خدا بر او اگر از دروغگويان باشد5 و در آنجا كه فرمود: 6و در اين كتاب از اسماعيل ياد كن كه او راست وعده و فرستاده اى پيامبر بود5.

شرايط ايجاد برکت در اعمال

عَنْ عُمَرَ بْنِ يَزِيدَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ‌: إِذَا أَحْسَنَ الْمُؤْمِنُ عَمَلَهُ ضَاعَفَ اللَّهُ عَمَلَهُ لِكُلِّ حَسَنَةٍ سَبْعَمِائَةٍ، وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى‌﴿اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ﴾287فَأَحْسِنُوا أَعْمَالَكُمُ الَّتِي تَعْمَلُونَهَا لِثَوَابِ اللَّهِ. فَقُلْتُ لَهُ: وَ مَا الْإِحْسَانُ؟ قَالَ: فَقَالَ: إِذَا صَلَّيْتَ فَأَحْسِنْ رُكُوعَكَ وَ سُجُودَكَ، وَ إِذَا صُمْتَ فَتَوَقَّ كُلَّ مَا فِيهِ فَسَادُ صَوْمِكَ، وَ إِذَا حَجَجْتَ فَتَوَقَّ مَا يَحْرُمُ عَلَيْكَ فِي حَجِّكَ وَ عُمْرَتِكَ. قَالَ: وَ كُلُّ عَمَلٍ تَعْمَلُهُ لِلَّهِ فَلْيَكُنْ نَقِيّاً مِنَ الدَّنَسِ.288

عمر بن يزيد گفت: شنيدم حضرت صادق7مي فرمود: هنگامى كه مؤمن عمل نيكى انجام دهد و اعمالش را نيكو نمايد خداوند عملش را چندين برابر نموده، براى هر عمل نيك هفتصد برابر عنايت مي فرمايد كه در قرآن فرموده: 6خدا پاداش هر كه را كه بخواهد چند برابر مى‌كند5

[1]بقره، 261

[2]محاسن، ج‌1، ص 255

بنابراين اعمال خود را براى رسيدن به ثوابهاى الهى نيكو كنيد. عرض كردم احسان و نيكو كردن عمل چگونه است‌؟ فرمود: نماز كه مي خوانى ركوع و سجودت را نيكو بجا آور و روزه كه مي گيرى از آنچه كه روزه را فاسد مي كند خوددارى کن و حجّى كه انجام مي دهى از آنچه كه در حجّ و عمره بر تو حرام است خوددارى كن و هر عملى كه بجا مى‌آورى بايد از آلودگى و فساد پاكيزه باشد.

سه خصلت در دل هاي مسلمين

اِبْنِ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ‌: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ[خَطَبَ‌ النَّاسَ‌ فِي‌ مَسْجِدِ الْخَيْفِ؛‌ فَقَالَ‌: نَضَّرَ اللَّهُ‌ عَبْداً سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا وَ حَفِظَهَا وَ بَلَّغَهَا مَنْ لَمْ يَسْمَعْهَا؛ فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ غَيرُ فَقِيهٍ، وَ رُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ. ثَلَاثٌ لَا يَغِلُّ عَلَيْهِنَّ قَلْبُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ‌: إِخْلَاصُ الْعَمَلِ لِلَّهِ، وَ النَّصِيحَةُ لِأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ،‌ وَ اللُّزُومُ لِجَمَاعَتِهِمْ فَإِنَّ دَعْوَتَهُمْ مُحِيطَةٌ مِنْ وَرَائِهِمْ. الْمُسْلِمُونَ إِخْوَةٌ، تَتَكَافَأُ دِمَاؤُهُمْ وَ يَسْعَى بِذِمَّتِهِمْ أَدْنَاهُمْ.1

امام صادق7فرمود: پيغمبر[ در مسجد خيف براى مردم سخنرانى كرد و فرمود: خدا يارى كند (شاد و خرّم كند) بنده اى را كه سخن مرا بشنود و در دل جاي داده و حفظ‌ كند و به كسانى كه نشنيده‌اند برساند؛ چه بسا رساننده علمى كه خود دانا نيست و چه بسا رساننده علمى كه به داناتر از خود رساند. سه خصلت است كه دل هيچ فرد مسلمانى به آن خيانت (كينه‌توزى و بدخواهى) نكند: خالص نمودن

[1]كافي (اسلاميه)، ج‌1، ص 403

عمل براى خدا و خيرخواهى براي پيشوايان مسلمين و همراه بودن با جماعت مسلمين (و جدا نشدن و اختلاف و پراكندگى ايجاد نكردن)؛ زيرا دعوت مسلمين، افراد پشت سرشان را هم شامل مى‌شود. مسلمين همه برادرند، خونشان برابر است (اگر بزرگ ترين آنها، كوچك ترينشان را بناحق بكشد بايد كشته شود) و پست‌ترين فردشان در برقرارى پيمانشان كوشش مى‌كند (پست‌ترين فرد مسلمان مي تواند در مواد امان‌نامه هر قراردادى با كفار، شركت و دخالت كند و در وفاى آن كوشا باشد).

رضا به نعمت ايمان و سپس صبر بر همه چيز

عَنْ فُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِفِي مَرْضَةٍ مَرِضَهَا لَمْ يَبْقَ مِنْهُ إِلَّا رَأْسُهُ؛ فَقَالَ: يَا فُضَيْلُ، إِنَّنِي كَثِيراً مَا أَقُولُ: مَا عَلَى رَجُلٍ عَرَّفَهُ اللَّهُ هَذَا الْأَمْرَ لَوْ كَانَ فِي رَأْسِ جَبَلٍ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمَوْتُ. يَا فُضَيْلَ بْنَ يَسَارٍ، إِنَّ النَّاسَ أَخَذُوا يَمِيناً وَ شِمَالًا وَ إِنَّا وَ شِيعَتَنَا هُدِينَا﴿الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ﴾290. يَا فُضَيْلَ بْنَ يَسَارٍ، إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَوْ أَصْبَحَ لَهُ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ كَانَ ذَلِكَ خَيْراً لَهُ، وَ لَوْ أَصْبَحَ مُقَطَّعاً أَعْضَاؤُهُ كَانَ ذَلِكَ خَيْراً لَهُ. يَا فُضَيْلَ بْنَ يَسَارٍ، إِنَّ اللَّهَ لَا يَفْعَلُ بِالْمُؤْمِنِ إِلَّا مَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ. يَا فُضَيْلَ بْنَ يَسَارٍ، لَوْ عَدَلَتِ الدُّنْيَا عِنْدَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ جَنَاحَ بَعُوضَةٍ مَا سَقَى عَدُوَّهُ مِنْهَا شَرْبَةَ مَاءٍ. يَا فُضَيْلَ بْنَ يَسَارٍ، إِنَّهُ مَنْ كَانَ هَمُّهُ هَمّاً وَاحِداً كَفَاهُ اللَّهُ هَمَّهُ وَ مَنْ كَانَ هَمُّهُ فِي كُلِّ وَادٍ لَمْ يُبَالِ اللَّهُ بِأَيِّ وَادٍ هَلَكَ.291

فضيل بن يسار گويد: خدمت امام صادق7رسيدم در مرضى كه

[1]فاتحه، 6

[2]كافي (اسلاميه)، ج‌2، ص 246

(او را لاغر و نحيف كرده بود و) جز سرش باقى نمانده بود. فرمود: اى فضيل، من بسيار مي گويم: كسى را كه خدا با اين امر (تشيّع) آشنا كرد اگر بر سر كوهى باشد تا مرگش برسد زيانى نکرده است. اى فضيل بن يسار، مردم راه راست و چپ پيش گرفتند و ما و شيعيان ما به 6راه راست5 هدايت شديم. اى فضيل بن يسار، اگر ميان مشرق و مغرب (تمام دنيا) از آن مؤمن باشد خير او است و اگر اعضايش را تكّه تكّه كنند خير او است. اى فضيل بن يسار، خدا نسبت به مؤمن جز خير انجام ندهد. اى فضيل بن يسار، اگر دنيا نزد خداى عزّوجل به اندازه بال مگسى ارزش مي داشت، شربت آبى از آن به دشمنش نمي داد. اى فضيل بن يسار، كسى كه هدف و همّتش يك چيز (رضاى خدا) باشد خداوند همّت و تلاش او را كفايت نمايد و هر كسي هدف و همّتش در جهت و راهى (مختلف و غير مستقيم) باشد خداوند اعتنايى نمى‌كند كه در چه مسيرى هلاك گردد.