مسأله 262- انجام حج و عمره مفرده و طواف مستقل به نيابت از ائمه معصومين و حضرت حجّة ابن الحسن العسكرى (صلوات اللّه عليهم اجمعين) مستحب است.
مسأله 263- فرستادن افراد غير مستطيع به حج مستحب است، حتى جايز است از سهم سبيل اللّه به فقير زكوة داده شود تا براى حج استطاعت پيدا كند. بلكه از ديگر سهمهاى زكوة نيز مىتوان يكجا به او پرداخت تا مستطيع شود.
مسأله 264- انجام حج مستحبّى افضل از آن است كه پول آن را صدقه بدهند.
مسأله 265- در حج مستحبى اجازه پدر و زوج لازم است.
مسأله 266- شخصى مىتواند به حج استحبابى برود كه حج واجب بر عهده او نباشد.
مسأله 267- اهداء ثواب حج قبل از عمل و در حين عمل و پس از آن براى غير، صحيح است.
مسأله 268- كسى كه مالى براى رفتن به حج ندارد مستحب است حتى با اجير شدن به مكه برود، و در روايت آمده است كه نه سهم از ثواب حج به اجير داده مىشود، و يك سهم آن به منوب عنه مىرسد.
احكام عمره
عمره نيز مانند حج به واجب بالإصاله و بالعرض و مندوب تقسيم مىگردد.
مسأله 269- عمره بر كسانى كه مستطيع بوده و اهل مكّه هستند، و يا فاصله منزلشان تا مكه كمتر از شانزده فرسخ مىباشد در طول عمر يكبار واجب است، و براى كسانى كه استطاعت براى حج تمتع پيدا مىكنند نيز عمره تمتع وجوب دارد، و براى كسانى كه وظيفهشان حج إفراد و قران است در صورت تمكّن عمره مفرده واجب مىشود، و اگر فقط تمكّن از حج افراد يا قران داشته باشند حج بر آنها واجب است، عمره مفرده واجب نيست، و همچنين اگر فقط تمكّن از عمره مفرده دارند عمره مفرده بر آنها واجب است، و حج إفراد و يا قران واجب نيست.
مسأله 270- عمره مانند حج قابل استيجار و نيابت است، و كليّه شرايط مذكوره در نيابت و استيجار حج در مورد آن جارى است.
مسأله 271- عمره با نذر و عهد و قسم و شرط در ضمن عقد لازم مانند نكاح و اجاره و مصالحه واجب مىشود، و نيز با افساد عمره، عمره ديگر واجب مىگردد.
مسأله 272- عمره مفرده بر تمام كسانى كه قصد ورود به حرم را داشته باشند واجب مىشود، و عبور از ميقات بدون احرام جايز نيست، ولى كسانى كه به حج تمتّع مىروند براى ورود به حرم بايد به عمره تمتّع محرم گردند.
مسأله 273- براى كسانى كه قصد دخول در حرم ندارند، و پس از عبور از ميقات و قبل از دخول در حرم مراجعت مىنمايند، احرام از ميقات لازم نيست.
مسأله 274- براى كسى كه عمره به جاى آورده و از حرم خارج شده است در صورتى كه مجددا در همان ماه به مكه بازگردد محرم شدن واجب نيست.
مسأله 275- تكرار عمره مانند حج مستحب است و اقوى عدم اعتبار فاصله بين دو عمره است و حتى تكرار عمره در يك روز هم جايز است.
اقسام حج
حج سه قسم است: حج تمتّع، حج قران، حج إفراد.
حج تمتّع، حجى است كه بر هر مكلّف مستطيعى كه وطن او تا مكه مكرّمه حدود هفتاد و هشت كيلومتر فاصله داشته باشد واجب است، و حج قران و حج إفراد بر أفراد مكلّف مستطيعى واجب مىشود كه فاصله وطنشان تا مكه مكرّمه كمتر از فاصله مذكوره باشد.
مسأله 276- كسى كه وظيفهاش در حجّة الاسلام انجام حج تمتّع است اگر حج قران و يا حج افراد انجام دهد از حجّة الاسلام كفايت نمىكند، ولى در حج استحبابى و يا نذرى و حجى كه به وصيّت واجب شده است اگر مقيّد به قسم خاصّى نباشند مكلّف مىتواند هريك از اقسام حج را انجام دهد، ولى بهتر آن است كه به صورت حج تمتّع بجا آورد.
مسأله 277- اگر مكلّف دو وطن داشته باشند كه يكى كمتر از مسافت هفتاد و هشت كيلومتر، و ديگرى بيشتر از مسافت مذكور با مكّه فاصله داشته باشد، اگر در يكى از آن دو بيشتر مىماند بايد به وظيفه كسانى كه در آن وطن زندگى مىكنند عمل نمايد، و اگر در هردو وطن يكسان زندگى مىكند مخيّر بين انجام هريك از سه قسم حج است، ولى بهتر آن است كه حج تمتّع بجا آورد.
مسأله 278- كسى كه وطن او رأس هفتاد و هشت كيلومتر است بايد حج تمتّع بجا آورد، و كسى كه شكّ دارد كه وطنش تا مكه هفتاد و هشت كيلومتر فاصله دارد يا خير، مىبايست به وسيله اهل خبره تحقيق كند.
مسائل متفرقه اقسام حج
279 س- كسانى كه از هند و پاكستان به سعوديه مىآيند و در مكه معظّمه مقيم مىشوند آيا حجشان تمتع است، يا وظيفه ديگرى دارند؟
ج- چنانچه به قصد مجاورت در مكه بمانند، و بعد از دو سال مستطيع شوند، حكم اهل مكه را پيدا مىكنند.
280 س- اگر شخصى در دو سال مجاورت خود در مكه، مستطيع شود، يا در وطن خود مستطيع شود بخواهد حجّة الاسلام را بعد از دخول در سال چهارم مجاورت، انجام دهد آيا حج تمتع بجا آورد يا افراد؟
ج- در فرض سئوال كه استطاعت در بين دو سال مجاورت حاصل شده، واجب است حج تمتع بجا آورد، لكن اگر بعد از گذشتن دو سال حج را بجا آورد اولى مراعات احتياط است.
281 س- اگر در سال چهارم مجاورت خود در مكه مستطيع شود و قبل از اتيان حج واجب معرضا عن المجاوره، به وطن خود برگردد، آيا حج مستقر در ذمه را تمتعا بجا آورد يا افرادا؟
ج- حج افراد بجا آورد.
282 س- اگر كسى در سال استطاعت به قصد شيطان در مكه بدون اعراض از وطن اصلى به مكه مشرف شود آيا حج تمتع انجام دهد يا افراد؟
ج- تمتع بجا آورد.
صورت اجمالى عمره و حج تمتّع
حج تمتّع از دو قسمت تشكيل مىشود، كه به ترتيب عبارت است از: عمره تمتّع و حج تمتّع.
عمره تمتّع
و آن داراى شش عمل است به اين ترتيب:
1- نيّت حج تمتّع مىكند.
2- از ميقات براى عمره تمتّع محرم مىشود، و به مكه مىآيد.
3- به دور خانه خدا (كعبه) هفت شوط طواف مىكند.
4- پشت مقام حضرت ابراهيم (عليه السّلام) دو ركعت نماز طواف مىگزارد.
5- هفتبار بين صفا و مروه سعى مىكند.
6- كوتاه كردن مقدارى از مو و يا ناخن كه به آن تقصير گويند، و با اين عمل از احرام عمره تمتّع خارج مىشود، و عمره تمتّع به پايان رسيده، و تا زمانى كه براى حج دوباره محرم نشده است همه كارهايى كه به وسيله احرام بر او حرام شده بود، جز حلق (تراشيدن سر) حلال مىشود.