مسأله 364- همانگونه كه صيد براى محرم حتى در غير حرم جايز نيست براى محل نيز صيد در حرم جايز نمىباشد، و در صورت ارتكاب، كفاره بر او واجب مىگردد، ولى اگر محرم در حرم صيد كند دو كفاره بر او واجب است: قيمت صيد و كفاره آن.
هريك از حيواناتى كه صيد آنها حرام است كفاره خاصى دارند، كه به جهت اختصار ذكر نشد.
دوم- استمتاعات از زن اگر چه زوجه خود او باشد بر محرم حرام است، بنابراين وطى و بوسيدن و لمس و نگاه با شهوت به زن حرام است، بلى نگاه و لمس و مانند اينها بدون شهوت اشكال ندارد، و براى زنان نيز همين حكم نسبت به مردان صادق است، اگر چه از محارم زن باشند.
سوّم- خواندن عقد نكاح براى محرم جايز نيست، چه عقد دائم باشد و چه موقّت، چه براى خودش عقد را بخواند و چه براى غير، چه آن غير محرم باشد و چه محل، حتى اجراى عقد فضولى و يا با وكالت نيز جايز نيست، و همچنين اگر وكيل از طرف محرم براى محرم عقد بخواند، اگر چه محرم قبل از محرم شدن براى خواندن صيغه عقد وكالت داده باشد.
مسأله 365- در حال احرام بنا بر احتياط واجب از خواستگارى زن نيز بايد اجتناب شود، لكن رجوع در طلاق حرام نيست.
چهارم- شاهد شدن براى عقد نكاح، اگر چه عقد براى شخص محل باشد، و نيز اداء شهادت بر عقد نكاح، اگر چه تحمّل شهادت قبل از احرام باشد.
پنجم- استمناء، يعنى انجام كارى كه موجب خروج منى از انسان شود به هر نحوى كه باشد بر محرم حرام است.
ششم- هرگونه استعمال بوى خوش حرام است، و اين حكم علاوه بر آنكه شامل انواع عطريات و گلاب مىگردد حتى زعفران و كافور و عود و هل و زنجبيل را نيز دربر مىگيرد، و تفاوتى در اين جهت نيست كه استفاده از مواد خوشبو به وسيله خوردن و يا آشاميدن و يا معطّر كردن لباس و بخور دادن و يا روغن مالى با موادّ خوشبو باشد.
مسأله 366- اگر محرم مجبور به استفاده از شىء خوشبو گردد، بايد بينى خود را گرفته و از آن استفاده نمايد. و همچنين كسى كه مىخواهد از بازار عطرفروشان عبور كند، و يا در مغازه عطّار بنشيند، و يا از او عطر بخرد بايد بينى خود را بگيرد.
مسأله 367- اگر عطر و امثال آن به لباس محرم بريزد لازم است فورا آن را با شستن و امثال آن زايل نمايد.
مسأله 368- خوردن سيب و گلابى و ميوهجاتى كه بوى خوش دارند اشكال ندارد، بلى خوددارى از بوييدن آنها نهايت احتياط است.
مسأله 369- محرم در هنگام برخورد با بوهاى بد نبايد بينى خود را بگيرد.
مسأله 370- احتياط واجب آن است كه بطور كلّى محرم از سبزيجات خوشبو مثل ريحان و نعناع استفاده ننمايد.
هفتم- پوشيدن لباس دوخته براى مردان حرام است مگر در حال ضرورت كه جايز است، ولى بايد كفاره بدهد.
مسأله 371- اشياء ذيل اگر چه دوخته باشد براى محرم اشكال ندارد.
الف: هميان و كمربند كه براى حفظ پول به كمر مىبندند.
ب: فتق بند، لكن به احتياط مستحب در صورت استفاده از آن يك گوسفند كفاره بدهند.
ج: كفشى كه تمام روى پا را نپوشاند.
مسأله 372- براى زنان پوشيدن لباس دوخته مانعى ندارد، مگر پوشيدن قفّازين (كه نوعى دستكش است).
هشتم- پوشيدن كفش و جوراب و چكمه و پوتين و امثال آن كه تمام روى پا را مىپوشاند براى مردان جايز نيست، ولى براى زنان مانعى ندارد.
مسأله 373- پوشيده شدن روى پا در هنگام راه رفتن و نشستن و خوابيدن به وسيله حوله احرام، و يا ملافه و روانداز، در هنگام خواب اشكال ندارد.
نهم- سرمه سياه كشيدن در صورتى كه زينت براى چشمها محسوب شود، اگر چه محرم قصد زينت هم نداشته باشد حرام است، بلكه بنا بر احتياط بايد از هر سرمهاى كه براى تزيين است هر چند سياه نباشد خوددارى شود.
دهم- نگاه كردن در آينه مطلقا براى تزيين و غير آن حرام است، و مستحب است پس از نگاه كردن تلبيه را تجديد نمايد.
مسأله 374- نگاه كردن در آينه به هنگام ضرورت مانند حالت رانندگى جايز است، و نگاه كردن در آب صاف و ساير مايعات و اشيايى كه تصوير انسان را نشان مىدهد مانعى ندارد، كما اينكه استفاده از عينك در جايى كه زينت محسوب نشود اشكال ندارد.
يازدهم- فسوق، يعنى هرگونه كذب و فحش دادن به ديگران، حرام است، و نيز مفاخره كردن، و اظهار فضل براى خود، و سلب آن از ديگران، و اثبات رذائل براى ديگران، و سلب آن از خود، و همچنين گفتن جملات ركيك و زننده و كلمات قبيح، براى محرم حرام است.
دوازدهم- جدال كه عبارت از گفتن (بلى و اللّه) و يا (نه و اللّه) است حتّى در مواردى كه خصومتى هم در بين نباشد بر محرم حرام است، و بنا بر احتياط واجب مىبايست از مطلق قسم خوردن به خداوند پرهيز شود، بلى به هنگام ضرورت براى اثبات حق يا دفع باطل و يا براى اظهار مودّت و دوستى و اكرام مؤمن جايز است.
سيزدهم- كشتن جانورى كه در بدن به وجود مىآيد مثل شپش بر محرم حرام است، و فرقى نمىكند كه محرم آن را مباشرة بكشد و يا به نحوى سبب قتل آن را فراهم آورد، و همچنين انداختن آن از بدن به نحوى كه در معرض تلف شدن قرار گيرد، و يا با حشرهكش بكشد، و بنا بر احتياط جايز نيست آن را به جايى از بدن كه در معرض سقوط باشد منتقل كند، اگر محل اوّل محفوظتر باشد، و كشتن كك و پشه و ساير حشرات براى دفاع از خود جايز است، اگر چه احوط لزوم اجتناب است خصوصا در حرم.
مسأله 375- كشتن حشراتى كه در بدن انسان بوجود نمىآيند مانند كنه مانعى ندارد، و همچنين است دور كردن آنها از بدن انسان، بلى انتقال آنها از بدن شتر جايز نيست.
چهاردهم- انگشتر به دست كردن براى زينت حرام است، ولى استفاده از انگشتر عقيق و فيروزه و ... به قصد استحباب شرعى مانعى ندارد، و احتياط مستحب آن است كه محرم از هرچه زينت محسوب مىشود مطلقا پرهيز كند، و نيز احتياط آن است كه در حال احرام از هر چيزى كه منافات با سادگى دارد بپرهيزد.
مسأله 376- استفاده از زيورآلات به قصد تزيين براى زن حرام است، مگر مقدارى كه قبل از احرام عادت به استفاده از آن داشته باشد، به شرط آنكه حتى به شوهر و يا محارم ديگر خود نيز (در غير صورت ضرورت) نشان ندهد.
پانزدهم- روغن مالى بدن ولو با روغنى كه بوى خوش نداشته باشد براى محرم حرام است، بلى در حال ضرورت مثل معالجه تركخوردگى يا معالجات ديگر اشكالى ندارد.
شانزدهم- زايل كردن مو از بدن خود و يا ديگرى جز در حال ضرورت جايز نيست، و اگر در صورت ضرورت از بدن خود ازاله مو كرده است، بايد فديه بدهد، ولى ازاله مو از بدن ديگرى در حال ضرورت فديه ندارد.
مسأله 377- ليف زدن بدن در صورتى كه انسان مطمئن باشد مو نمىريزد، اشكال ندارد.
مسأله 378- اگر در هنگام وضو يا غسل آب رساندن به بشره به نحو متعارف انجام شود، و بدون قصد از بدن مو بريزد اشكالى ندارد، و در صورتى كه بيش از اندازه براى رساندن آب به بشره دست بكشد و مظنّه ريزش مو وجود داشته باشد حكم به جواز مشكل است، و در صورت ريزش مو احتياط آن است كه دو كفّ طعام كفاره بپردازد.
هفدهم- بنا بر احتياط حنا بستن براى محرم جايز نيست، و در صورتى كه اثر حنا تا هنگام احرام باقى مىماند بهتر آن است كه قبل از احرام نيز استعمال آن را ترك نمايد.
هجدهم- پوشاندن سر و گوشها براى مردان حرام است، و پوشاندن صورت براى آنان اشكالى ندارد، و در اين امر تفاوتى بين پوشاندن تمام يا قسمتى از سر نيست، و تفاوتى بين پوشاندن سر با پارچه و يا با حنا، گل، گذاشتن بار بر روى سر، و يا روى دوش به طورى كه قسمتى از سر را بپوشاند، و يا ارتماس در آب و امثال آن نمىباشد، بنا بر احتياط مستحب نبايد با دست هم سر را بپوشاند.
بلى مسح سر با دست در هنگام وضو يا دست كشيدن به سر هنگام غسل اشكال ندارد.
مسأله 379- براى محرم رفتن زير دوش و سر گذاشتن بر روى بالش اگر چه قسمتى از سر را بپوشاند جايز است، و نيز خاراندن سر در صورتى كه علم دارد كه مو نمىريزد اگر نسبت به اينكه مو نريزد مراقبت كند اشكالى ندارد، و نيز اگر از روى فراموشى سر را بپوشاند اشكالى ندارد، ولى تا متوجّه شد واجب است فورا و بدون تأخير پوشش را از روى سر بردارد.
نوزدهم- براى زنها پوشاندن صورت اگر چه قسمتى از آن باشد با پارچه و امثال آن كه متصل به صورت مىگردد حتّى در وقت خوابيدن حرام است، بلى به جهت حفظ از نامحرم مىتوانند چادر و يا مقنعه خود را تا مقابل چانه پايين آورند، ولى بايد با دست يا چيز ديگرى آن را از صورت دور نگهدارند.
مسأله 380- براى زن محرم در موقع نماز جايز است كه مقدارى از صورت را بپوشاند تا يقين كند كه مقدارى را كه ستر آن در نماز واجب است پوشانده است، لكن پس از نماز بلافاصله بايد آن مقدار صورت را باز نمايد.
مسأله 381- براى زنها جايز است موقع خوابيدن صورت را روى بالش بگذارند، اگر چه تمام صورت پوشانده شود، ولى نبايد چيزى روى صورت بياندازند.
بيستم- تظليل (سايه بر سر قرار دادن) در روز براى مردان محرم در حال سير جايز نيست، بنابراين مرد محرم نبايد از ماشين مسقّف و كجاوه و يا چتر و امثال آن در حال طىّ طريق استفاده نمايد.
مسأله 382- زير سايه رفتن در محلى كه شخص منزل كرده است مانعى ندارد، اگر چه براى كارهايش رفتوآمد نمايد، بنابراين پس از منزل كردن در مكه و عرفات و منى تردّد با چتر جايز است.