كفّارات احرام
كفّاره صيد
با توجه به اختلاف حيواناتى كه صيد آنها حرام است كفّاره صيد نيز مختلف است، و فروع فراوانى را در كتب فقهى به خود اختصاص داده است، لكن به جهت مورد نياز نبودن آن فروع در عصر حاضر، از آن مىگذريم، علاقمندان مىتوانند به كتب مفصّله فقهيه و يا به مناسك عربى مراجعه نمايند.
كفّاره تمتّع از زنان
مسأله 387- اگر شخص محرم با زوجهاش از روى علم و عمد در احرام عمره تمتّع نزديكى كند، چنانچه قبل از سعى باشد بايد يك شتر كفّاره بدهد، و بنا بر احتياط واجب اگر وقت دارد عمره را تمام كند، و سپس از ميقات مجددا محرم شود، و عمره را تكرار نمايد، و اگر وقت كافى براى اتمام عمره و محرم شدن مجدد ندارد عمره را
قطع كند و از ميقات مجددا محرم شود، و اگر وقت براى اعاده عمره ندارد همان عمره اوّلى را تمام كند و سپس حج إفراد بجاى آورد، و در سال بعد بنا بر احتياط واجب قضاى حج تمتّع را تدارك نمايد، و اگر بعد از سعى باشد عمره را تمام كند، و چنانچه متمكّن است يك شتر، و اگر متوسط الحال است يك گاو، و اگر فقير است يك گوسفند كفّاره بدهد، اگر چه اظهر تخيير بين آنهاست مطلقا.
مسأله 388- اگر شخص با زوجهاش از روى علم و عمد در احرام عمره مفرده مجامعت كند، اگر قبل از سعى است عمره او باطل و يك شتر كفّاره دارد، و بنا بر احتياط مستحب آن را تمام كند، و قضاى آن را نيز در همان ماه بجاى آورد، و اگر بعد از سعى و قبل از تقصير باشد گفته شده است كه بر او يك شتر كفّاره لازم است.
مسأله 389- اگر شخص با زوجهاش در احرام حج نزديكى كند، اگر قبل از وقوف به مشعر باشد حج او باطل است، و بايد آن را تمام نموده و در سال آينده قضا كند و يك شتر نيز كفّاره بدهد، و زن نيز اگر خود را در اختيار او گذارده است همين حكم را دارد، ولى اگر زن مكره بوده حج او صحيح و كفّاره او به عهده شوهر است، و لازم است از آنجا تا پايان مناسك از يكديگر جدا باشند، و يا شخص ثالثى همراه آنها باشد، و اگر در سال آينده نيز با هم به حج آمدند از موضع معصيت تا پايان مناسك بايد از هم جدا باشند، و يا شخص ثالثى همراه آنها باشد.
مسأله 390- اگر مجامعت با همسر بعد از وقوف به مشعر و قبل از انجام طواف زيارت حج باشد يك شتر، و اگر نمىتواند يك گاو، وگرنه يك گوسفند كفاره بدهد، و اگر قبل از طواف نساء باشد و يا قبل از انجام كمتر از سه شوط از طواف نساء باشد حج صحيح و بر هركدام از آنها يك شتر كفّاره واجب است، ولى اگر بعد از شوط سوّم و قبل از اتمام شوط پنجم طواف نساء باشد كفّاره ندارد.
مسأله 391- اگر محرم با نگاه به غير همسر منى از او خارج شود اگر مىتواند يك شتر، وگرنه يك گاو، و اگر نمىتواند يك گوسفند كفّاره بدهد، و اگر با تماس و ملاعبه با همسر و يا نگاه با شهوت به او منى از او خارج شود يك شتر كفّاره بر او واجب است، و اگر با نگاه و يا مسّ همسر بدون شهوت منى از او خارج شود چيزى بر او نيست، و اگر زوجه خود را ببوسد حتّى بدون شهوت يك شتر كفّاره دارد.
كفّاره استمناء
مسأله 392- اگر محرم استمناء نمايد يك شتر كفّاره دارد، و اگر قبل از موقفين باشد قضاء حج نيز در سال آينده بر او واجب است.
كفّاره استعمال بوى خوش
مسأله 393- اگر محرم عمدا عطر و بوى خوش استعمال كند بنا بر احتياط واجب يك گوسفند كفّاره بر او لازم است، ولى بوييدن بوى خوشى كه كعبه را با آن خوشبو مىنمايند كه خلوق نام دارد اشكالى ندارد، لكن در زمان ما كه از خلوق براى معطّر كردن كعبه استفاده نمىشود احتياط در اجتناب از بوييدن بوى خوش كعبه است.
كفّاره پوشيدن لباس دوخته براى مردان
مسأله 394- اگر مرد محرم لباس دوخته بپوشد اگر چه به جهت ضرورت باشد بايد يك گوسفند كفّاره بدهد.
كفاره جدال
مسأله 395- براى جدال (قسم خوردن به بلى و اللّه، و لا و اللّه، بلكه به احتياط واجب مطلق قسم خوردن به اللّه) اگر قسم راست باشد در كمتر از سهبار كفّاره ندارد، و اگر سهبار قسم بخورد كفاره آن يك گوسفند است، و اگر قسم دروغ باشد، بار اوّل يك گوسفند، و بار دوّم يك گاو، و دفعه سوّم يك شتر بنا بر احتياط واجب كفّاره بدهد.
كفّاره ازاله مو از بدن
مسأله 396- اگر محرمى موى سر را زايل نمايد بايد يك گوسفند كفّاره بدهد، و يا شش مسكين كه به هركدام دو مدّ طعام داده شود اطعام نمايد، و يا به ده مسكين به هركدام يك مدّ طعام بدهد، اگر چه احتياط مستحب آن است كه يك گوسفند كفّاره بدهد، و يا سه روز روزه بگيرد.
مسأله 397- اگر محرم از زير بغل موى بكند كفّاره آن يك گوسفند است.
مسأله 398- اگر بر اثر دست كشيدن از سر و صورت و يا بدن مويى جدا شود كفّاره آن بنا بر احتياط واجب صدقه دادن به كفى از طعام (مثل گندم و يا جو) يا قاووت است، و اگر در حال وضو و غسل و يا موارد ضرورى ديگر مو بريزد چيزى بر او نيست، مگر آنكه بيش از حدّ متعارف براى رساندن آب به بشره، دست كشيده باشد كه در اين صورت بنا بر احتياط واجب بايد دو كف طعام فديه بدهد.
كفّاره پوشاندن سر براى مردان
مسأله 399- اگر مردى سر خود را در حال احرام بپوشاند اگر چه براى ضرورت باشد بايد يك گوسفند كفّاره بدهد.
كفّاره پوشاندن صورت براى زنان
مسأله 400- اگر زن محرم صورت خود را در غير موارد استثناء در حدّى كه ذكر شده است بپوشاند بايد يك گوسفند كفّاره بدهد.
كفّاره سايه بر سر قرار دادن
مسأله 401- براى سايه بر سر قرار دادن ولو براى ضرورت اگر چه مكرر باشد در هر احرام يك گوسفند كفّاره لازم است.
كفّاره خارج كردن خون از بدن خود
مسأله 402- اگر محرم از بدن خود خون خارج كند در غير مواردى كه استثناء شده است بنا بر احتياط واجب بر او يك گوسفند به عنوان كفّاره واجب است.
كفّاره كندن دندان
مسأله 403- كفّاره كندن دندان اگر چه ضرورى باشد بنا بر احتياط در موردى كه خون بيايد يك گوسفند است.
كفّاره ناخن گرفتن
مسأله 404- كفّاره گرفتن يك ناخن يك مدّ طعام است، و اگر ناخن دستها و پاها را در يك مجلس بگيرد كفّاره آن يك گوسفند، و با تعدّد مجلس كفّاره آن دو گوسفند است، و اگر فقط ناخن دستها و يا فقط ناخن پاها را بگيرد يك گوسفند كفّاره دارد.
مسأله 405- بر شخصى كه به محرم بگويد ناخن گرفتن در حال احرام جايز است و محرم به گفته او ناخن بگيرد و خون بيايد، يك گوسفند كفّاره واجب است، و فرقى نيست كه شخص مورد نظر محرم باشد و يا محل، مجتهد باشد و يا غير مجتهد.
كفّاره كندن گياه حرم
مسأله 406- براى كندن درخت بزرگ در حرم يك گاو، و براى كندن درخت كوچك يك گوسفند، و در قطع قسمتى از درخت، قيمت آن را بايد كفّاره بدهد.
احكام كفّارات
مسأله 407- در صورت تمكّن، كفّارات در احرام عمره را بايد در مكه[1]و كفّارات در احرام حج را بايد در منى ذبح و يا نحر كنند، و فديهها را بپردازند، و در صورت عدم تمكّن بايد در شهر خود تدارك نمايند.
مسأله 408- از گوشت حيوانى كه به عنوان كفّاره كشته مىشود غنى و فقير، نزديكان و غير نزديكان مىتوانند استفاده كنند.
مسأله 409- به جز تظليل كه در هر احرام ولو با تكرار يك كفّاره كافى است، در موارد ديگر با تكرار موجبات كفّارات، كفّارات بايد تكرار شوند.
مسأله 410- بر ناسى و جاهل اگر چه مقصّر باشد (در غير صيد
[1]مراعات استحباب ذبح در محل حزوره مكه كه در كتب فقهى ذكر شده است فعلا ميسر نيست، زيرا برحسب تحقيقى كه بعض از بزرگان كردهاند حزوره محلّى بين مسعى و مسجد الحرام سابق بوده است، كه قربانى را در آنجا ذبح مىنمودهاند، و فعلا داخل در مسجد شده است.