546 س- در مقام ابراهيم (ع) به واسطه ازدحام و كثرت جمعيّت ممكن نمىشود كه در موقع نماز طواف مرد يا زن طورى بايستند كه محاذى هم نباشند، و يا زن جلوتر از مرد مشغول نماز نباشد در اين صورت نماز آنها صحيح است يا خير؟
ج- بلى صحيح است، و لكن محاذى بودن مرد با زن و همچنين جلوتر ايستادن زن در حال نماز اگر فاصله بين آنها كمتر از ده ذراع باشد نزد حقير مكروه است.
647 س- در صورت عدم امكان نماز در نزديك مقام، آيا تا آخر مسجد الحرام فعلى بايد ركعتين طواف را خلف مقام خواند، و يا در جاى ديگر از مسجد الحرام هم مىتوان خواند؟
ج- بايد تا آخر مسجد الحرام، نماز طواف، خلف مقام يا جانبين آن خوانده شود.
648 س- چند روزى اطراف كعبه به قدرى شلوغ است كه صف طواف تا پشت مقام ابراهيم (عليه السّلام) مىآيد، و نماز خواندن پشت مقام و نزديك آن ممكن نيست، مگر اينكه چند نفرى اطراف انسان بايستند تا انسان نماز طوافش را بخواند، بفرماييد آيا حتما نماز بايد خلف مقام و نزديك آن باشد ولو به اين صورت، يا دورتر تا هرجا كه مىتواند به تنهايى نماز بخواند، كافى است؟
ج- اگر امكان دارد و محذورى در بين نيست، بايد خلف و نزد مقام نماز بخواند.
649 س- احيانا انسان مىداند كه اگر نماز طواف را شروع كند، طوافكنندگان او را حركت مىدهند و جابجا مىكنند، در عين حال نماز را شروع مىكند، آيا اگر اين نماز را تمام كند، صحيح است؟
ج- اگر صحيحا تمام كند، مانع ندارد.
650 س- در نماز طواف كه انسان مشغول ذكر بود، او را حركت دادند، ذكر را تكرار كرد، دوباره تكان دادند و تكرار كرد، آيا مانعى ندارد؟
ج- اگر طورى حركت كرده كه استقرار او از بين رفته، مانع ندارد، و در غير اين صورت تكرار نكند مگر به قصد احتياط، به شرط آنكه وسوسه نباشد.
651 س- اگر پشت مقام ابراهيم دو طبقه شود، آيا نماز در طبقه بالا يا زيرزمين صحيح است؟
ج- در صورتى كه احراز نشود خلف مقام نماز خوانده، صحيح نيست.
652 س- شخصى بعد از طواف وضوى او باطل شده، و خجالت كشيده كه بپرسد، و نمازش را بىوضو خوانده است، و بعد از آن سعى و تقصير را انجام داده و محل شده است، وظيفه او چيست؟
ج- نماز را صحيحا بجاى آورد و بنا بر احتياط سعى و تقصير را اعاده نمايد.
653 س- زنى محرم به احرام عمره تمتّع شده، و پس از ورود به مكه و انجام طواف، قبل از اينكه نماز طواف بخواند حائض گرديده، چه وظيفهاى دارد؟
ج- اگر وقت وسعت دارد صبر كند تا پاك شود و نماز را بخواند و بقيه اعمال را انجام دهد، و چنانچه وقت تنگ باشد سعى و تقصير عمره تمتع را انجام دهد و محرم شود به حج تمتّع، و بعد از طواف حج يا قبل از آن، نماز را پشت مقام بخواند، و سپس بقيه اعمال را انجام دهد.
654 س- آيا محمول نجسى كه در طواف معفو نيست، در نماز طواف مثل نمازهاى يوميه معفو است يا نه؟
ج- نماز طواف حكم نمازهاى يوميه را دارد.
655 س- اگر در خلف مقام ابراهيم (ع) براى نماز طواف واجب جا نباشد، و تقريبا يك ربع ساعت صبر كند تا جا پيدا شود، آيا اين مقدار زمان با موالات عرفيه، منافات دارد يا نه؟
ج- در فرض مرقوم اين مقدار فاصله مضر به موالات عرفيه نيست.
656 س- آيا فاصله انداختن بين طواف و نماز به مقدار دو ركعت نماز اشكال دارد، و اصولا چه مقدار فاصله مخلّ است؟
ج- مانع ندارد، و ميزان مبادرت عرفيه است. و در هر صورت با تأخير نماز، اعاده طواف لازم نيست.
657 س- اگر كسى نماز را در خلف مقام ابراهيم نخواند، و يا اعتقاد به صحت آن بقيه اعمال را انجام دهد، وظيفه او چيست؟
ج- فقط نماز را بايد اعاده كند.
658 س- زنى نماز طواف خود را در حجر اسماعيل خوانده است، و چون به منزل آمده، ملتفت شده كه حائض شده است، و تا وقوف به عرفات پاك نمىشود، وظيفه او نسبت به نماز چيست، و آيا عمل او صحيح است يا خير؟
ج- عمره او صحيح است، و بايد براى حج تمتّع محرم شود، و وقتى خواست طواف و نماز حج را انجام دهد قبل يا بعد از آن، نماز طواف عمره تمتّع را بجا آورد.
659 س- شخصى نماز طواف را به اعتقاد اينكه حجر اسماعيل مقام ابراهيم است در حجر اسماعيل خوانده، چه بايد بكند؟
ج- بايد نماز را اعاده كند.
660 س- نماز طواف مستحب واجب است يا مستحب؟
ج- مستحب است.
661 س- آيا كسانى كه قادر به خواندن نماز به طور صحيح نيستند مىتوانند تبرعا حج استحبابى، و يا عمره مفرده استحبابى، و يا طواف استحبابى از جانب ديگرى بجا آورند؟
ج- اشكال ندارد.
662 س- در مسجد الحرام معمولا افراد زيادى در پشت مقام همزمان مشغول نماز طواف هستند، و در آن محدوده مانع طواف مىباشند، اولا نماز آنها صحيح است يا خير، و ثانيا با توجه به آنچه فرمودهايد كه در صورت ازدحام و كثرت مطوفين طواف از پشت مقام اشكال ندارد، به شرط اينكه طوافكنندگان متصل باشند، آيا نماز خواندن در محدوده مذكوره مانع اتصال هست يا نه؟
ج- نماز در آنجا اشكال ندارد، و در صورتى كه از بقيه جوانب اتصال محفوظ باشد، مضر به اتصال نيست.
سعى
سعى در عمره و حج، واجب و ركن است، كه با ترك عمدى آن اگر چه از روى جهل باشد، عمره و حج باطل مىشود و آن در عمره يك مرتبه و در حج يك مرتبه در هفت شوط، پس از نماز طواف بين صفا و مروه انجام مىگيرد.
مسأله 663- تأخير سعى از طواف براى مدّت كم به جهت گرمى هوا، خستگى و يا انجام طواف مستحب جايز است، و بنا بر اقوى مىتواند سعى را تا شب به تأخير اندازد، اگر چه احتياط مستحب آن است كه تأخير نياندازد، ولى تأخير سعى براى روز بعد بدون ضرورت جايز نيست.
مسأله 664- كسى كه سعى را فراموش نمايد بايد هرگاه متذكرّ شد آن را انجام دهد، و اگر از مكّه خارج شده بايد به مكّه برگردد، و در صورتى كه بازگشت به مكّه مشقّت دارد واجب است براى انجام سعى نايب بگيرد.
مسأله 665- كسى كه سعى را به نحو كامل بجا نياورده است بايد در احرام باقى بماند تا خود يا نايبش آن را انجام دهد، و اگر شخص به خيال اينكه از احرام خارج شده با زوجه خود مواقعه كند بايد كفّاره بدهد، و همچنين اگر با توجّه ناخن گرفته باشد، و ناخن گرفتن سهوى نيز بنا بر احتياط كفّاره دارد.
واجبات سعى
1- نيّت
واجب است سعى را مقارن با قصد قربت به عنوان انجام امر الهى آغاز نمايد، و با همين نيّت به پايان رساند، و بايد مشخص نمايد كه سعى را در عمره تمتّع يا حج تمتّع و يا ... انجام مىدهد، و بهتر آن است كه نيّت را به زبان نيز جارى كند.
ابتداى سعى از صفا
شروع سعى بايد از كوه صفا انجام گيرد، ولى بالا رفتن از كوه لازم نيست، بلكه به همين مقدار كه روى سنگفرش شيب پايين كوه قرار گرفت كفايت مىكند.
3- ختم سعى در مروه
به نحوى كه در شروع سعى بيان شد بايد ختم آن نيز به همان كيفيّت در كوه مروه انجام گيرد، بنابراين اگر كسى سعى را از مروه شروع كند ولو سهوا سعيش باطل است، و بايد آن را از نو بجاى آورد.
4- انجام سعى در هفت شوط
رفتن از صفا به مروه يك شوط، و بازگشت آن شوط ديگر محسوب مىگردد، بنابراين چهار شوط از صفا به مروه و سه شوط از مروه به صفا انجام مىگيرد.
5- انجام سعى در طريق معمول
سعى بايد با رفتوآمد در طريق معمول بين صفا و مروه انجام گيرد، بنابراين اگر در حين سعى داخل مسجد شود و يا به خيابان برود و از آنجا وارد قسمت ديگر مسعى شود و سعى را ادامه دهد، سعيش صحيح نيست، امّا سعى در طبقه دوّم اگر سعى بين دو كوه صفا و مروه بر آن صدق نمايد اشكال ندارد.