مسأله 777- بايد زدن اين هفت سنگ قبل از قربانى و حلق و يا تقصير انجام شود.
مسأله 778- اگر كسى سهوا و يا جهلا رمى جمره عقبه را ترك كرد، بايد در روز يازدهم تا سيزدهم، آن را تدارك نمايد، و اگر روز سيزدهم ملتفت نشد بايد در سال آينده در صورت امكان خودش وگرنه نايبش از طرف او بجا آورد.
مسأله 779- سنگريزهها بايد طورى باشد كه عرفا سنگ بر آن اطلاق شود، و به قدرى كوچك نباشد كه به آن شن بگويند، و آنقدر هم نبايد بزرگ باشد كه سنگريزه (حصى) به آن گفته نشود، بنابراين سنگريزه حدودا بايد به اندازه يك بند انگشت باشد.
مسأله 780- سنگريزهها بايد از حرم و بكر باشد، يعنى خود شخص يا كس ديگرى قبلا به طور صحيح با آنها رمى نكرده باشد.
در زدن سنگها رعايت چند چيز شرط است:
اوّل- نيّت
واجب است از اوّلين سنگ تا آخرين سنگ را كه مىزند با نيّت همراه باشد، و بهتر آن است كه نيّت را به زبان آورد، و بگويد:
رمى مىكنم جمره عقبه را به هفت سنگ در حج تمتّع،
(قران- إفراد) براى امتثال امر الهى، و تعيين كند كه حج او واجب است يا مستحب، اداست يا قضاء، نيابى است يا براى خود انجام مىدهد، و در صورتى كه نايب است اسم منوب عنه را نيز ذكر كند.
دوّم- اينكه سنگهايى كه مىاندازد هفت عدد باشد، و اگر سهوا و يا جهلا كمتر از هفت سنگريزه رمى كند، اگر پيش از به هم خوردن موالات عرفيه متوجه شود بايد بقيه را بجا آورد، و اگر موالات به هم خورده باشد، احتياط آن است كه باقيمانده را بجا آورد، و دوباره رمى نمايد، و اگر در عدد سنگريزههايى كه انداخته شك كند، بنا را بر كمتر بگذارد، و عدد را تكميل كند.
سوّم- اينكه سنگريزهها با پرتاب كردن به جمره اصابت نمايد، و در صورت عدم اصابت و شك در اصابت به نحو صحيح، عمل را تكرار كرده، تا يقين به اصابت هفت سنگريزه به نحو صحيح پيدا كند، و مطلق رسيدن سنگريزه به جمره و قرار گرفتن آن بر روى جمره كافى نيست، بلى اگر سنگريزه در مسيرى كه به طرف جمره مىرود به چيزى اصابت كند، و رد شود، و پس از آن به جمره بخورد اشكال ندارد، ولى اگر به چيز سختى مانند ديوار سنگى و سيمانى اصابت كند، و برگردد و به جمره بخورد اشكال دارد.
چهارم- بايد هفت سنگريزه را به سوى جمره پىدرپى و جدا جدا به ترتيب پرتاب كند، و اگر همه يا چندتا از آنها را يكجا پرتاب نمايد كفايت نمىكند، اگر چه به ترتيب به جمره اصابت نمايد، ولى اگر سنگها را پشت سر هم بيندازد و با هم به جمره برسند صحيح است، و كفايت مىكند.
مسأله 781- رمى جمره با دست راست واجب نيست، و جايز است كه جمره را با دست چپ رمى نمايد، ولى رمى با دست راست بهتر است.
مسائل متفرقه رمى جمره عقبه در روز عيد
782 س- آيا جايز است از طرف زنان، به خاطر ازدحام فوق العادهاى كه در اين سالها وجود دارد، در رمى نيابت كرد و يا بايد خود آنها رمى كنند، و همچنين در مورد طواف، با اين تفاوت كه ازدحام در رمى جمرات در شب تخفيف پيدا مىكند، ولى ازدحام در طواف شبانه روز تخفيف پيدا نمىكند.
ج- زنها در فرض مرقوم مىتوانند رمى را تا آخر ايّام تشريق به تأخير بياندازند، و خودشان در صورت امكان در روز رمى كنند، وگرنه شب رمى نمايند، و اگر اين هم ممكن نيست مىتوانند نايب بگيرند كه در روز رمى كند، و طواف را مىتوانند در خارج از بيست و شش ذراع و نيم در صورت اتّصال طائفين به يكديگر انجام دهند.
783 س- كسى كه از رمى جمره عقبه در روز عاجز است، و بايد روز بعد آن را قضا نمايد، آيا جايز است كه قربانى و حلق روز عيد را بدون جمره عقبه انجام دهد، يا بايد آنها را نيز به تأخير اندازد.
ج- ترتيب بين رمى جمره، قربانى، حلق و يا تقصير واجب است، ولى در صورتى كه عاجز از رمى در روز عيد و ايّام تشريق و شبهاى آن باشد مىتواند نايب بگيرد، و پس از رمى نايب در روز، قربانى كند.
784 س- سنگ زدن در روز سيزدهم براى همه به سهولت ممكن است، در اين صورت شخصى كه از رمى در روز معذور و ناتوان است، و مىتواند قضاى همه روزها را تماما در روز سيزدهم انجام دهد، آيا مىتواند شب دهم مثلا رمى كند، كه فرداى آن بتواند قربانى و تقصير و يا حلق نمايد؟ و همچنين با فرض اينكه روز سيزدهم مىتوانند به آسانى جمره را رمى كنند، آيا نوبت به نيابت دادن به ديگرى مىرسد؟
ج- اگر از رمى در شب و روز معذور است، نايب بگيرد تا براى او در روز رمى نمايد، و در صورت تمكن قضاى آنها را شخصا در روز سيزدهم بجاى آورد.
785 س- موقع رمى جمره، شش عدد سنگريزه به طور قطع به محل خود رسيده، ولى عدد هفتم را شك دارم به هدف خورده يا نه، حتى در ميان چادر هم شك من قوىتر شد، و در سال بعد به يك نفر حاج كه عازم حج بود پول دادم كه نيابتا از طرف من يك عدد سنگريزه رمى نمايد، حال آيا با نقص يك عدد، حج بنده باطل مىشود يا خير؟
ج- واجب بود با شك، سنگ ديگر بزنيد، فعلا كه ترك كردهايد، حج باطل نمىشود.
786 س- رمى در طبقه دوم چه صورت دارد؟
ج- در طبقه تحتانى رمى كنيد، و رمى طبقه فوقانى خلاف احتياط است.
787 س- رمى جمره عقبه از چهار طرف مجزى است يا خير؟
ج- اشكال ندارد، اگر چه بهتر است پشت به قبله بايستد و رمى جمره عقبه نمايد.
788 س- حاج پيش از رمى خود مىتواند براى ديگرى رمى نمايد يا نه؟
ج- مانعى ندارد.
789 س- سنگريزههايى كه از مشعر الحرام جمعآوردى شده، در راه گم شده، و از همان منى دورتر از جمره عقبه سنگريزه جمع مىكنند، آيا با اين سنگريزهها مىشود رمى كرد يا نه؟
ج- مطلق سنگريزه حرم كافى است، و بودن سنگريزه از مشعر، حكم استحبابى است.
790 س- شخصى در اثر ناتوانى نتوانسته رمى جمره كند، رفيقى داشته او را نايب گرفته، به عوض او هرسه جمره را زده، لكن اگر شب مىرفت براى او ممكن بود كه جمره را رمى كند،
فعلا ملتفت مسئله شده، كه حضرتعالى در مناسك فرمودهايد:
«اگر زن عاجز باشد مىتواند كسى را اجير بگيرد كه به عوض او سنگ بزند، ولى اگر شب ممكن شود مىتواند برود سنگ بزند.» نمىدانيم اين حكم حتمى است و يا اختيارى، چون نفرموديد كه بايد برود، فرمودهايد مىتواند برود و سنگ بزند، لذا مسئله را واضحتر بفرماييد.
ج- در فرض سؤال، چنانچه رمى در شب براى خودش ممكن باشد بايد خودش در شب رمى كند، و اگر ممكن نيست نايب بگيرد، كه در روز از طرف او رمى كند، و اين حكم در مناسك مسئله 166 بالصّراحه ذكر شده، و اگر به وطن برگشته احتياطا اگر بتواند خودش به منى برود، و قضاى آن را روز بجا آورد، و اگر متمكّن نيست نايب بگيرد كه روز از طرف او رمى كند، و در هر صورت بايد رمى در ايّام تشريق باشد.
791 س- در سال گذشته عدهاى زن و مرد به مكه مشرف شديم، يك نفر از اهل علم فرمودند زنها را براى رمى جمرات با خود نبريد، چون بر اثر تراكم جمعيّت براى آنها مشكل است، و شما از طرف آنها نيابتا رمى نماييد، و ما هم اين عمل را انجام داديم، ولى اطمينان نداريم اسقاط تكليف از آنها شده، و حج صحيح باشد، نظر مبارك را مرقوم فرماييد تا براى ما اطمينان حاصل شود.
ج- در فرض مذكور، حج صحيح است ولى مجرد ازدحام، در صورتى كه موجب عدم تمكن نشود، مجوز ترك رمى و نايب گرفتن نيست، و فعلا بر آنها لازم است در صورت تمكن خودشان به مكه بروند، و رمى را در وقت آن انجام دهند، و در صورت عدم تمكّن، نايب بگيرند.
792 س- آيا پرستار مثل مريض جايز است كه در شب عيد، رمى جمرات كند يا نه؟
ج- پرستار اگر با وصف پرستارى بتواند در روز رمى كند رمى در شب براى او جايز نيست. ولى اگر با اين وصف نتواند در روز رمى نمايد حكم مريض را دارد.
پنجم- قربانى روز عيد
واجب دوّم منى، قربانى در روز عيد است.
مسأله 793- بر هر شخصى بيش از يك قربانى واجب نيست، ولى هرچه بيشتر قربانى كند استحباب دارد.
مسأله 794- بر كسانى كه حج تمتّع بجا مىآورند قربانى واجب است، اگر چه حج استحبابى باشد، و بنا بر احتياط واجب اگر اهل مكّه حج تمتّع بجاى آورند بر آنها نيز قربانى كردن لازم است.