مسائل متفرقه رمى جمره عقبه در روز عيد
782 س- آيا جايز است از طرف زنان، به خاطر ازدحام فوق العادهاى كه در اين سالها وجود دارد، در رمى نيابت كرد و يا بايد خود آنها رمى كنند، و همچنين در مورد طواف، با اين تفاوت كه ازدحام در رمى جمرات در شب تخفيف پيدا مىكند، ولى ازدحام در طواف شبانه روز تخفيف پيدا نمىكند.
ج- زنها در فرض مرقوم مىتوانند رمى را تا آخر ايّام تشريق به تأخير بياندازند، و خودشان در صورت امكان در روز رمى كنند، وگرنه شب رمى نمايند، و اگر اين هم ممكن نيست مىتوانند نايب بگيرند كه در روز رمى كند، و طواف را مىتوانند در خارج از بيست و شش ذراع و نيم در صورت اتّصال طائفين به يكديگر انجام دهند.
783 س- كسى كه از رمى جمره عقبه در روز عاجز است، و بايد روز بعد آن را قضا نمايد، آيا جايز است كه قربانى و حلق روز عيد را بدون جمره عقبه انجام دهد، يا بايد آنها را نيز به تأخير اندازد.
ج- ترتيب بين رمى جمره، قربانى، حلق و يا تقصير واجب است، ولى در صورتى كه عاجز از رمى در روز عيد و ايّام تشريق و شبهاى آن باشد مىتواند نايب بگيرد، و پس از رمى نايب در روز، قربانى كند.
784 س- سنگ زدن در روز سيزدهم براى همه به سهولت ممكن است، در اين صورت شخصى كه از رمى در روز معذور و ناتوان است، و مىتواند قضاى همه روزها را تماما در روز سيزدهم انجام دهد، آيا مىتواند شب دهم مثلا رمى كند، كه فرداى آن بتواند قربانى و تقصير و يا حلق نمايد؟ و همچنين با فرض اينكه روز سيزدهم مىتوانند به آسانى جمره را رمى كنند، آيا نوبت به نيابت دادن به ديگرى مىرسد؟
ج- اگر از رمى در شب و روز معذور است، نايب بگيرد تا براى او در روز رمى نمايد، و در صورت تمكن قضاى آنها را شخصا در روز سيزدهم بجاى آورد.
785 س- موقع رمى جمره، شش عدد سنگريزه به طور قطع به محل خود رسيده، ولى عدد هفتم را شك دارم به هدف خورده يا نه، حتى در ميان چادر هم شك من قوىتر شد، و در سال بعد به يك نفر حاج كه عازم حج بود پول دادم كه نيابتا از طرف من يك عدد سنگريزه رمى نمايد، حال آيا با نقص يك عدد، حج بنده باطل مىشود يا خير؟
ج- واجب بود با شك، سنگ ديگر بزنيد، فعلا كه ترك كردهايد، حج باطل نمىشود.
786 س- رمى در طبقه دوم چه صورت دارد؟
ج- در طبقه تحتانى رمى كنيد، و رمى طبقه فوقانى خلاف احتياط است.
787 س- رمى جمره عقبه از چهار طرف مجزى است يا خير؟
ج- اشكال ندارد، اگر چه بهتر است پشت به قبله بايستد و رمى جمره عقبه نمايد.
788 س- حاج پيش از رمى خود مىتواند براى ديگرى رمى نمايد يا نه؟
ج- مانعى ندارد.
789 س- سنگريزههايى كه از مشعر الحرام جمعآوردى شده، در راه گم شده، و از همان منى دورتر از جمره عقبه سنگريزه جمع مىكنند، آيا با اين سنگريزهها مىشود رمى كرد يا نه؟
ج- مطلق سنگريزه حرم كافى است، و بودن سنگريزه از مشعر، حكم استحبابى است.
790 س- شخصى در اثر ناتوانى نتوانسته رمى جمره كند، رفيقى داشته او را نايب گرفته، به عوض او هرسه جمره را زده، لكن اگر شب مىرفت براى او ممكن بود كه جمره را رمى كند،
فعلا ملتفت مسئله شده، كه حضرتعالى در مناسك فرمودهايد:
«اگر زن عاجز باشد مىتواند كسى را اجير بگيرد كه به عوض او سنگ بزند، ولى اگر شب ممكن شود مىتواند برود سنگ بزند.» نمىدانيم اين حكم حتمى است و يا اختيارى، چون نفرموديد كه بايد برود، فرمودهايد مىتواند برود و سنگ بزند، لذا مسئله را واضحتر بفرماييد.
ج- در فرض سؤال، چنانچه رمى در شب براى خودش ممكن باشد بايد خودش در شب رمى كند، و اگر ممكن نيست نايب بگيرد، كه در روز از طرف او رمى كند، و اين حكم در مناسك مسئله 166 بالصّراحه ذكر شده، و اگر به وطن برگشته احتياطا اگر بتواند خودش به منى برود، و قضاى آن را روز بجا آورد، و اگر متمكّن نيست نايب بگيرد كه روز از طرف او رمى كند، و در هر صورت بايد رمى در ايّام تشريق باشد.
791 س- در سال گذشته عدهاى زن و مرد به مكه مشرف شديم، يك نفر از اهل علم فرمودند زنها را براى رمى جمرات با خود نبريد، چون بر اثر تراكم جمعيّت براى آنها مشكل است، و شما از طرف آنها نيابتا رمى نماييد، و ما هم اين عمل را انجام داديم، ولى اطمينان نداريم اسقاط تكليف از آنها شده، و حج صحيح باشد، نظر مبارك را مرقوم فرماييد تا براى ما اطمينان حاصل شود.
ج- در فرض مذكور، حج صحيح است ولى مجرد ازدحام، در صورتى كه موجب عدم تمكن نشود، مجوز ترك رمى و نايب گرفتن نيست، و فعلا بر آنها لازم است در صورت تمكن خودشان به مكه بروند، و رمى را در وقت آن انجام دهند، و در صورت عدم تمكّن، نايب بگيرند.
792 س- آيا پرستار مثل مريض جايز است كه در شب عيد، رمى جمرات كند يا نه؟
ج- پرستار اگر با وصف پرستارى بتواند در روز رمى كند رمى در شب براى او جايز نيست. ولى اگر با اين وصف نتواند در روز رمى نمايد حكم مريض را دارد.
پنجم- قربانى روز عيد
واجب دوّم منى، قربانى در روز عيد است.
مسأله 793- بر هر شخصى بيش از يك قربانى واجب نيست، ولى هرچه بيشتر قربانى كند استحباب دارد.
مسأله 794- بر كسانى كه حج تمتّع بجا مىآورند قربانى واجب است، اگر چه حج استحبابى باشد، و بنا بر احتياط واجب اگر اهل مكّه حج تمتّع بجاى آورند بر آنها نيز قربانى كردن لازم است.
مسأله 795- بر كسى كه حج قران بجا مىآورد كشتن قربانى را كه همراه آورده واجب است، و بر كسى كه حج إفراد بجا مىآورد قربانى كردن واجب نيست.
مسأله 796- هر نفر بايد يك قربانى كامل ذبح و يا نحر نمايد، و جايز نيست چند نفر در يك قربانى شريك شوند، و در صورت ضرورت مثل آنكه جز يك قربانى پيدا نشود، احتياط واجب آن است كه جمع كنند بين قربانى مشترك، و بدل آن كه روزه گرفتن است.
مسأله 797- اگر پس از خريد قربانى، قربانى گم شود، واجب است قربانى ديگرى بخرد و ذبح نمايد، و اگر قربانى اوّل را يافت بر او واجب است كه آنرا ذبح كند، و احتياط واجب آن است كه قربانى دوّم را نيز ذبح نمايد، و اگر پس از ذبح قربانى دوّم، قربانى اوّل پيدا شد، بهتر و مطابق با احتياط آن است كه آن را نيز ذبح نمايد.
شروط قربانى
شروطى كه در مورد قربانى لازم است مراعات شود:
1- بايد قربانى شتر و يا گاو و يا گوسفند و يا بز باشد.
2- شرط است كه اگر قربانى شتر است وارد شش سال شده باشد، و اگر گاو يا بز است بنا بر احتياط واجب وارد سال سوّم شده باشد، و اگر گوسفند است بنا بر احتياط وارد سال دوّم شده باشد.
3- قربانى بايد صحيح الخلقه و كامل باشد، و قربانى حيوان كور، لنگ، خيلى پير، حيوانى كه شاخ داخلش شكسته باشد، حيوانى كه گوش و يا عضو ديگرى از او بريده شده باشد، حيوانى كه اخته شده، و يا لاغر باشد كفايت نمىكند، و مشهور آن است كه در لاغر نبودن همينقدر كه در گرده حيوان پيه گرفته باشد كافى است، و احتياط واجب آن است كه حيوانى را كه از اصل خلقت بدون شاخ و يا گوش و دم است، قربانى ننمايد، بلى اگر گوش حيوان سوراخ شده باشد، و يا آن را چاك داده باشند، ولى چيزى كم نداشته باشد، قربانى آن اشكالى ندارد، و همچنين قربانى حيوانى كه شاخ بيرونش شكسته است، اشكالى ندارد.
مسأله 798- حيوانى را كه عروق و بيضتين او را ماليده باشند، جايز است قربانى كنند، ولى قربانى حيوانى كه تخمهايش را كشيدهاند، كفايت نمىكند.
4- شرط است كه ذبح در روز عيد انجام گيرد، و بنا بر احتياط، جايز نيست در حال اختيار آن را از روز عيد به تأخير اندازد، اگر چه اقوى جواز تأخير است، بنابراين اگر ذبح را به تأخير انداخت، و تا آخر ايّام تشريق، بلكه تا آخر ذيحجه قربانى نمود، كفايت مىكند، و بنا بر احتياط در غير روز عيد و سه روز بعدش اگر قربانى كرد بايد قصد اداء و قضا ننمايد، و نيّت ما في الذمّه كند.
5- شرط است كه ذبح در منى واقع شود و ذبح در غير منى جايز نيست.
6- لازم است على الاحوط ذبح پس از رمى و قبل از تقصير و يا حلق قرار گيرد، ولى اگر سهوا و يا جهلا ترتيب را مراعات ننمايد، به حج او ضرر نمىزند، و اگر عمدا مراعات نكرده، بايد در صورت امكان آنچه را برخلاف ترتيب مقدّم داشته اعاده نمايد.
7- گوشت قربانى را نبايد از منى خارج كنند، مگر در صورتى كه موارد مصرفش در منى نباشد، و يا آنكه از فقيرى كه آن را تملّك كرده بخرند.
8- ذبح قربانى مىبايست همراه با نيّت و بخاطر امتثال امر الهى باشد، و اگر خودش ذبح نمىكند علاوه بر خودش ذابح نيز بايد نيّت كند، اگر چه دستش را روى دست ذابح بگذارد، و اگر ذابح نيّت نكند در كفايت آن اشكال است، و اظهر آن است كه نيّت ذابح كه به او نيابت دادهاند، شرط لازم و كافى براى صحّت قربانى است.
مسأله 799- اگر قربانى را به گمان چاقى كشت، و بعد معلوم شد كه لاغر است كفايت مىكند. و اگر با گمان لاغرى ذبح كرد به احتمال آنكه چاق باشد، و چاق درآمد كافى است، ولى اگر لاغر درآمد كافى نيست.