مسائل متفرقه قربانى
811 س- شخصى در منى گوسفندى خريدارى كرده، و صاحب گوسفند گفته سال او تمام است و قربانى كرده، فعلا شك مىكند كه آيا سالش تمام بوده يا نه؟ آيا در صورتى كه سال او تمام نبوده، ضررى به حجّة الاسلام او وارد مىآيد يا نه؟
ج- در اين موارد قول ذى اليد با احتمال صدق معتبر است، و چنانچه معلوم شود كه قربانى واجد شرط نبوده موجب بطلان حج نيست، و اگر بخواهد احتياط كند كسى را وكيل كند كه از طرف او در روز عيد آينده قربانى كند.
812 س- آيا در شرايط قربانى تحقيق لازم است، كه يقين به بودن شرايط حاصل شود يا لازم نيست؟
ج- در شرايطى كه مربوط به نقص عارض بر حيوان بعد از تمام بودن آن است، مثل خصّى نبودن، يا معيوب نبودن حيوان، فحص لازم نيست، و در صورت شك مىتواند بدون تحقيق ذبح كند، ولى در شرايط ديگر مثل سن حيوان، لازم است يقين حاصل شود.
813 س- اگر كسى پس از ذبح قربانى، و انجام باقى مناسك، و يا قبل از آن متوجه شد كه سن هدى كمتر از حد نصاب است وظيفه چيست؟
ج- بنا بر احتياط لزومى اعاده لازم است.
814 س- حاج از روى غفلت و يا جهل به مسئله در روز عيد، گوسفند بىشاخ (كل) كشته است، و بعد به مسئله توجه پيدا كرده، آيا در صورت تمكّن از مسافرت حج، واجب است حج را اعاده كند، و يا قربانى بفرستد كافى است؟
ج- لازم نيست مجددا حج برود، فقط قربانى صحيح بفرستد كافى است.
815 س- راجع به قربانى و ذبح آن در شب يازدهم، نظر مباركتان را مرقوم فرماييد.
ج- ذبح در شب يازدهم بنا بر احوط، جايز نيست و اگر در روز عيد ذبح نكرد، روز يازدهم ذبح نمايد.
816 س- چون مسلخ را تغيير دادهاند و تشخيص آنكه محل فعلى مسلخ از منى است يا از مشعر مشكل است، بنابراين در مكانى كه فعلا مسلخ است قربانى كفايت مىكند يا نه؟
و در صورت عدم كفايت، تكليف چيست؟
ج- براى اينكه ذبح در منى واقع شود بايد حتى الامكان تفحص نمايد، و قول اهل خبره حجّت است، و اگر به كلى ذبح در منى ميسر نبود، ذبح در وادى محسر مجزى است ان شاء اللّه تعالى.
817 س- چون محل قربانى را از منى تغيير دادهاند، و در وادى محسر بردهاند، آيا مىشود قربانى را در غير منى انجام داد، يا حتما بايد در خود منى انجام دهند؟ و چنانچه نتوانست ذبح كند، آيا در مكه و يا در وطن مىتواند قربانى كند؟
ج- تا قربانى در منى ممكن است، قربانى در غير منى مجزى نيست. بلى اگر به كلى ممنوع شود، اقوى كفايت آن است در وادى محسر، و قربانى در مكه يا وطن مجزى نيست.
818 س- سرپرست و يا روحانى كاروان كه به اوضاع منطقه منى آشناست، شايد بتواند با تحمّل مشكلات و يا احيانا به راحتى با تأخير قربانى خود، تا روز سيزدهم و يا ديرتر در منى قربانى كند، مثل اينكه اگر خودش تنها باشد مىتواند گوسفند را به دوش بگيرد، و به قسمتهايى از مسلخ كه بعض اهل خبره مىگويند منى است بياورد، و در آنجا ذبح كند، و يا با توسّل به بعض حيلهها گوسفند را از خارج منى خريده، و از ديد مأمورين مخفى كرده، و آن را زير چادر و يا جاى ديگرى ذبح كند، ولى اگر سرپرست و يا روحانى كاروان چنين عملى را انجام دهد، موجب محاذيرى مىشود:
اوّلا: اگر افراد كاروان بفهمند موجب اختلاف شديد و سلب اعتماد و به وسوسه افتادن نسبت به صحّت اعمال خودشان مىشود.
ثانيا: اگر براى افراد كاروان نيز بخواهد همينطور عمل كند عادتا امكان ندارد.
ثالثا: اگر اين همه حاجى ايرانى بخواهند در هر گوشهاى از منى قربانى كنند، موجب حساسيت شديد مسئولين و مأمورين عربستان شده، و مشكلات فراوانى را در پى خواهد داشت، و شايد حتّى در روزهاى سيزدهم به بعد هم كاملا منطقه را كنترل كنند، و موجب دستگيرى بعض حجاج گردد.
رابعا: شايد اگر تعداد كثيرى از حجاج بخواهند سيزدهم به بعد ذبح كنند، قربانى به اندازه كافى پيدا نشود.
خامسا: اين عمل موجب وهن نسبت به عقائد شيعه و تبليغات بر عليه آنها مىگردد.
حال با توجه به اين مشكلات بفرماييد كه وظيفه سرپرست و يا روحانى كاروان (با توجه به پاسخ استفتايى كه در اين زمينه فرمودهايد: «اگر به كلى در منى ميسّر نبود در وادى محسّر مجزى است») آيا باز هم قربانى خود را براى اينكه در منى واقع شود به تأخير اندازد يا خير؟ و در صورتى كه به تأخير نيانداخت آيا مجزى است يا خير؟ و آيا قربانى در هر قسمت از مسلخهاى فعلى جايز است يا خير؟
ج- اگر ذبح در منى مستلزم مفاسدى باشد عدم تمكّن صادق است، و قربانى در مذابح معموله كافى است.
819 س- اخيرا مذابح مكانيزه در وادى معيصم تأسيس شده، با توجه به آنكه مسلخهاى ديگر هم بنا بر نقل، خارج منى است ولى به منى نزديكتر است، و نيز گوشت حاصل از قربانى در مسلخ جديد با وسائل پيشرفته بستهبندى شده، و براى نيازمندان كشورهاى اسلامى ارسال مىشود ذبح در اينگونه مسلخها چه حكمى دارد؟
ج- در فرض سئوال چنانچه ساير شرائط ذبح و قربانى رعايت شود، رعايت اقربيت به منى واجب نيست اگر چه اولى و احوط است.
820 س- شخصى بدون گرفتن وكالت در ذبح، از طرف عيالش يا شخص ديگرى قربانى مىنمايد، به اين خيال كه اذن فحوى از او دارد، و مطمئن است كه وقتى به طرف بگويد راضى است و خوشحال مىشود، اين نحو قربانى مجزى است يا نه؟
ج- مجزى نيست.
821 س- روز عيد بعض اشخاص به قربانگاه مىروند، و بدون اينكه در قربانى نيابت داشته باشند خودشان براى رفقايشان قربانى مىكنند، آيا اين قربانى كافى است يا نه؟ و اگر كافى نيست، پول قربانى به عهده چه كسى است؟
ج- كفايت نمىكند، و پول از مال كسى خارج مىشود كه خرج كرده است مگر آنكه غرورى در بين باشد.
822 س- شخصى در قربانى كسى را نايب خود كرد، و پس از آن به ديگرى نيابت داد، ولى شخص اول ذبح نمود، آيا صحيح است؟
ج- اگر اولى را از وكالت عزل نكرده كافى است، و مجرد نيابت دادن به دوّمى، عزل اولى از نيابت نيست.
823 س- كسى را وكيل در قربانى نموده، آيا وكيل مىتواند به ديگرى وكالت دهد؟
ج- اگر وكالت داده كه وكيل خودش قربانى كند، نمىتواند به ديگرى وكالت بدهد.
824 س- اگر انسان مريض نتواند در حج تمتّع قربانى كند، و به ديگرى نيابت دهد، و نايب و وكيل فراموش كند، و در مدينه يا در ايران يادش بيايد كه قربانى نكرده است، وظيفهاش چيست؟
ج- بر حج او اشكالى نيست، ولى قربانى بر ذمهاش باقى است كه بايد در سال آينده در منى انجام دهد، و اگر در ماه ذيحجه فهميد بايد در صورت امكان در همان ماه قربانى كند.
825 س- شخصى به اعتماد نايب خود در رمى، ذبح كرده و حلق نموده است، بعد معلوم شده كه نايب از جانب او رمى ننموده است، آيا ذبح و حلق او صحيح است؟
ج- كفايت مىكند.
826 س- مردى دو گوسفند قربانى خريده، كه يكى را براى خود و ديگرى را براى زنش ذبح كند، آيا تعيين قربانى لازم است يا نه؟
ج- بلى تعيين لازم است، و بدون آن كفايت نمىكند.
827 س- شخصى اجير شده تا حج نيابتى براى كسى انجام دهد، خود اين نايب براى قربانى كردن نايب مىگيرد، اكنون آيا شخصى كه قربانى مىكند منوب عنه خود را قصد كند يا منوب عنه اول را؟
ج- احتياط آن است كه نيّت كند كه از طرف منوب عنه خودم براى منوب عنه اول، قربانى مىكنم.
828 س- حاج پيش از قربانى خودش، مىتواند جهت ديگران قربانى كند يا نه؟
ج- مانعى ندارد.
829 س- حاج در روز عيد در منى، قبل از آنكه قربانى ذبح كند، كه چيزى بعهدهاش نيست، و بعد از ذبح، قيمتى ندارد در اين صورت لازم است احتياطا با فقير، سهميه او را حساب و مصالحه نمايد يا خير؟
ج- با فرض اينكه قيمت ندارد، و فقير مؤمنى نباشد كه آنرا اگر به او صدقه بدهند قبول كند، رعايت اين احتياط، واجب نيست.
830 س- در مناسك مرقوم فرمودهايد: «واجب است كه صاحب قربانى قدرى از قربانى را بخورد». انجام اين مطلب در آن هواى گرم با فراهم نبودن وسايل طبخ ميسر نيست، و چه بسا كه نايب مىرود براى صد نفر قربانى مىكند، و نمىشود از هر گوسفندى قدرى بياورد، يا اگر بياورد مخلوط مىشود، بفرمائيد كه ترك اين واجب چه صورت دارد؟
ج- ترك اين واجب، در صورت امكان جايز نيست، و بعد از ذبح مخلوط شدن قربانىها به يكديگر ضرر ندارد.
831 س- كسى كه از فقيرى وكالت گرفته كه ثلث قربانى خود يا ديگران را براى او قبول كند، آيا قيمت ثلث گوسفند زنده را بايد به فقير بدهد، يا قيمت ثلث گوسفند ذبح شده را؟ چنانچه قيمت ذبح شده مراد باشد در مسلخ به هيچ قيمتى نمىخرند، پس اين وكالت براى موكّل چه سودى دارد؟
ج- قيمت ثلث ذبح شده را بپردازد، و در صورتى كه هيچگونه قيمتى ندارد ضامن قيمت آن نيست، و در صحت وكالت، رجوع سود مادى به موكل معتبر نيست، و همينقدر كه وكالت به واسطه بعض دواعى عقلايى باشد صحيح است.