يازدهم- نماز طواف نساء
پس از طواف نساء واجب است حاج دو ركعت نماز طواف با همان كيفيتى كه در نماز طواف عمره گفته شد بجا آورد.
پس از انجام طواف نساء و نماز آن اگر به نحو صحيح انجام گيرد، زن بر مرد و مرد بر زن حلال مىشود، و اين آخرين چيز از تروك احرام است كه در مناسك حج بر حاج حلال مىشود.
مسأله 883- احتياط مستحب آن است كه پس از عمره تمتّع نيز طواف نساء و نمازش را بجا آورند.
مسأله 884- صبّى مميّز خودش طواف نساء و نمازش را به جا مىآورد، و غير مميّز را ولى او طواف داده، و نمازش را به نيابت او بجا مىآورد.
مسأله 885- اگر صبّى مميّز طواف نساء را به جا نياورد، و يا ولىّ، صبىّ غير مميزّ را طواف نساء ندهد، اگر دختر است بر او تمتّع از شوهر جايز نيست، و اگر پسر است بر او تمتّع از زن جايز نمىباشد، مگر آنكه يا خود او طواف كند، و يا ولى او قبل از بلوغ براى او نايب بگيرد، و يا خودش پس از بلوغ براى انجام طواف نايب بگيرد.
مسأله 886- بهتر آن است كه حاج پس از اعمال روز دهم در صورت امكان براى انجام اعمال مكه به مكه بيايد، و در صورتى كه امكان نداشت، روز يازدهم به مكه بيايد، بلكه احتياط آن است كه تا قبل از ظهر روز سيزدهم اعمال مكّه را انجام دهد، اگر چه تأخير انداختن آن تا آخر ذيحجه جايز است.
مسأله 887- كسانى كه حج إفراد و يا حج قران بجا مىآورند جايز است طواف زيارت و سعى را بر وقوف در عرفات و مشعر مقدّم بدارند، اگر چه ضرورتى در كار نباشد، ولى به خاطر كراهتى كه دارد بهتر است آن را مقدّم ندارند.
مسأله 888- كسانى كه حج تمتّع به جا مىآورند جايز نيست اختيارا طواف و سعى را بر وقوف به عرفات و مشعر مقدّم بدارند، و در صورت تقديم، طواف و سعى باطل و اعاده آن لازم است.
مسأله 889- از حكمى كه در مسئله قبل ذكر شد چند طايفه مستثنى هستند:
أ- زنى كه خوف حيض يا نفاس پس از اعمال منى را داشته باشد، و براى او امكان ماندن در مكه تا زمان پاك شدن به خاطر رفتن كاروان وجود نداشته باشد.
ب- بيماران و پيرانى كه به خاطر كثرت ازدحام، توانايى طواف پس از اعمال منى را نداشته باشند.
ج- كسانى كه يقين دارند بعد از برگشتن از منى در تمام ماه براى آنها طواف و سعى ممكن نمىشود.
واجب است اين سه گروه پيش از رفتن به عرفات و مشعر و منى طواف و سعى را بجا آورند.
مسأله 890- افرادى كه مجاز به تقديم طواف و سعى بر وقوف به عرفات و منى هستند در صورتى كه پس از مراجعت از منى تا آخر ذيحجه قادر به انجام طواف بودند، احوط و اولى آن است كه طواف و سعى را اعاده نمايند، و بهتر آن است از بوى خوش تا پايان زمان طواف و سعى مجدّد بپرهيزند، و نيز احتياط آن است كه طواف نساء و نماز آن را رجاء بر وقوفين مقدّم دارند، و سپس در صورت امكان پس از اعمال منى آنها را اعاده كنند، و در صورت عدم امكان نايب گرفته تا آنرا انجام دهند.
مسأله 891- لازم است نايب طواف نساء را از جانب منوب عنه بجا آورد.
مسأله 892- زنى كه از منى براى انجام مناسك مكه بازگشته است، اگر حائض شود، و امكان ماندن در مكه براى او تا زمان پاك شدن نباشد، بايد براى طواف زيارت و نمازش نايب بگيرد، و پس از آنكه نايب نماز طواف را به جاى آورد، خودش به سعى برود، و سپس براى انجام طواف نساء و نمازش مجددا نايب بگيرد، و در اين صورت از احرام كاملا بيرون آمده، و همه تروك احرام بر او حلال مىشود.
مسائل متفرقه اعمال بعد از منى و طواف نساء
893 س- هرگاه شخصى از روى جهل به حكم، قبل از وقوف به عرفات، طواف و نماز آن، سعى و تقصير را به جا آورد، و بعد از اتمام مناسك حج، متوجه اشتباه خود شد، آيا خللى به حج او وارد مىشود يا نه؟ و آيا كفاره بر او واجب است يا نه؟
ج- اگر تقديم بدون عذر بوده، واجب است طواف و سعى و تقصير را اعاده نمايد، و اگر با عذر بوده احتياطا اعاده كند، و كفاره در صورت جهل واجب نيست.
894 س- اگر كسى در حج تمتّع از جهت نسيان حكم، اوّل طواف نساء را بجا آورد، و بعد طواف زيارت را، سپس متذكّر شود، يا اينكه قبل از انجام طواف زيارت ملتفت گردد، و يا از جهت نسيان موضوع يعنى به خيال اينكه طواف زيارت را انجام داده فقط طواف نساء را بجا آورد، چه تكليفى دارد، و نيز اگر جهلا طواف نساء را قبل از طواف زيارت بجا آورد، حكمش چيست؟
ج- لازم است طواف نساء بعد از طواف زيارت واقع شود، بنابراين در تمام صور مذكوره بايد طواف نساء را دو مرتبه بجا آورد.
895 س- در حج لازم است كه طواف نساء و نماز آن را بعد از طواف حج و نماز و سعى بجا آورد يا خير؟
ج- بلى لازم است طواف نساء را بعد از سعى بجا آورد، و اگر عمدا مقدّم داشت اعاده آن با نمازش بعد از سعى لازم است، و در صورت جهل و فراموشى اعاده آن احوط است، و اگر خودش نمىتواند اعاده كند نايب بگيرد.
896 س- آيا انسان در عمره مفرده يا عمره تمتّع يا حج تمتّع مىتواند اعمال را با فاصله انجام دهد، مثلا يك روز طواف كند و روز ديگر نماز آن را بخواند، و روز ديگر سعى، و روز ديگر تقصير، و روز بعد طواف نساء را بجا آورد يا نه؟
ج- اگر چنين كند عمل صحيح است، لكن در بعض صور مثل تأخير نماز از طواف و تأخير سعى معصيت كرده است.
897 س- معذورين كه وقوف اضطرارى مشعر الحرام را شب درك نموده و به منى مىروند، و رمى جمره مىكنند، و وكالت براى قربانى مىدهند و تقصير مىنمايند، آيا جائز است در همان شب، طواف زيارت و طواف نساء را بجا آورند يا نه؟
ج- با عذر مانعى ندارد، كه شب طواف زيارت و سعى بين صفا و مروه و طواف نساء را انجام دهند.
898 س- كسى كه معذور باشد، و يا احتمال عذر بدهد مثل زن كه احتمال بدهد در اثر عادت زنانگى نتواند پس از مراجعت از منى طواف نساء بجا بياورد، آيا جايز است طواف نساء را بر عرفات مقدم بدارد يا نه؟
ج- در صورت مذكوره مىتواند طواف نساء را بعد از سعى، مقدم بر وقوف عرفات بدارد، بلكه با خوف از عدم تمكن لازم است، و احوط اعاده آن است در صورت تمكّن بعد از مراجعت، و در صورت عدم تمكّن احوط آن است كه براى اعاده نايب بگيرد.
899 س- در مواردى كه تقديم طواف بر وقوفين در حج تمتّع جايز است، آيا قبل از احرام حج تمتّع مىتوان انجام داد يا بعد از احرام واقع شود؟
ج- تقديم طواف و سعى حج تمتّع، بدون احرام، جايز نيست.
900 س- شخصى كه مىتواند اعمال مكه را بر وقوفين مقدم بدارد اگر جهلا بدون احرام، اعمال مكه را انجام داد چه صورتى دارد؟
ج- كفايت نمىكند و بايد يا قبل از وقوفين آنها را با احرام اعاده كند، و يا بعد از وقوفين و اعمال منى، آنها را بجا آورد.
901 س- زنى كه اعمال حج خود را بر وقوفين مقدّم داشته، بعد از سعى حائض مىشود، شوهرش در همان وقت به نيابت از او طواف نساء را انجام مىدهد، آيا اين نيابت صحيح است؟
ج- صحيح نيست، و تقديم براى كسى است كه خودش طواف مىكند. و احتياط آن است كه اكتفاء به آنچه مقدّم داشته هم نكند.
902 س- كسانى كه اعمال حج را قبل از اعمال منى انجام مىدهند، آيا مىتوانند سعى را بعد از برگشتن از منى انجام دهند و باقى اعمال را قبل از آن؟
ج- بنا بر احتياط سعى را تأخير نيندازند.
903 س- اگر كسى تنها اين ترس را داشته باشد كه بعد از برگشت از منى در اثر ازدحام نتواند طواف كند، يا به مشقّت بيفتد، آيا مىتواند اعمال حج را مقدم دارد يا نه؟
ج- مورد جواز تقديم نيست، و نمىتواند مقدّم بدارد.
904 س- كسانى كه اعمال حج را مقدّم بر وقوفين مىنمايند، آيا بايد اقرب زمان به موقفين را رعايت كنند؟
ج- لازم نيست.
905 س- كسى كه او را به وسيله طبق طواف مىدهند، آيا مىتواند اعمال حج خود را بر وقوفين مقدم بدارد؟
ج- اگر در هر صورت بايد او را طواف دهند، و عذر ديگرى نيست، نمىتواند مقدّم بدارد.
906 س- تشخيص عذر براى كسانى كه اعمال حج را مقدم مىدارند، بر عهده خود آنان است، يا بر عهده گردانندگان گروه و مسئولين؟
ج- تشخيص با خود مكلّف است.
907 س- تقديم اعمال مكه براى ذوى الاعذار جايز يا لازم است؟
ج- جايز است، و لازم نيست مگر در مورد كسى كه يقين دارد اگر اعمال مكه را قبل از وقوفين انجام ندهد، تا آخر ذيحجه امكان انجام آن را ندارد در اين صورت تقديم واجب است.
908 س- آيا نايب هم اگر خوف حيض يا مرض داشته باشد مىتواند اعمال حج را بر وقوفين و اعمال منى مقدّم بدارد يا نه؟
ج- مانع ندارد.
909 س- آيا مىتواند اعمال مكه را به نايب واگذارد، در صورتى كه مىتوانند تأخير بيندازد تا خود بجا آورد؟
ج- با فرض اينكه مىتواند خودش بجا آورد، ولو با تأخير تا آخر وقت، نمىتواند نايب بگيرد.
910 س- جوانى شيعهاى در يك خانواده از برادران اهل تسنن كار مىكرده، چون وقت حج مىرسد با آن جماعت به زيارت خانه خدا مىرود، و اعمال حج را مطابق دستورات آنها انجام داده، و طواف نساء را بجا نياورده، و بعد از مراجعت از سفر ازدواج كرده، و صاحب اولاد شده است، در اين صورت حج او چه صورت دارد، و ازدواج او صحيح است يا نه؟