981 س- مدير كاروانى زنها را قبل از ظهر دوازدهم، از منى خارج نمود، وظيفه آنان كه از مسأله اطلاع نداشتند و يا اگر متوجه مسأله بودند نمىتوانستند بدون مدير كاروان و همراهان در منى بمانند چيست؟
ج- با فرض اين كه عذر داشتهاند مانع ندارد؟
982 س- قبل سؤال شده است كه آيا كسانى كه خوف مشقّت دارند مىتوانند شب دوازدهم رمى جمره نموده، به مكه رفته، و ديگر به منى برنگردند، و حضرت عالى جواب فرمودهايد: «در صورت عذر اشكال ندارد، ولى قبل از نصف شب نبايد بيرون بروند». با توجه به مسأله فوق اين سؤال مطرح مىشود كه آيا خدمه كاروانها نيز براى پذيرايى از اين قبيل زائرين مىتوانند به همراه آنان در شب رمى نموده و به مكه بروند و براى وقوف تا وقت شرعى روز دوازدهم ديگر به منى برنگردند؟
ج- وقوف در روز دوازدهم واجب نيست و آنچه واجب است كوچ نكردن قبل از زوال است، و اشخاص ذكر شده مىتوانند بعد از نصف شب از منى بروند، و روز دوازدهم براى رمى به منى برگردند، و رمى شب براى آنها كافى نيست.
احكام مصدود و محصور
مصدود
به شخصى كه براى حج يا عمره محرم مىگردد، و سپس از انجام عمره يا حج يا از هردو آنها جلوگيرى مىشود، مصدود مىگويند. و داراى احكامى است كه به آن اشاره مىشود:
مسأله 983- در مصدود بودن تفاوتى نيست بين كسى كه او را در حج از درك وقوفين منع كنند، و كسى كه خوف دارد در صورت شركت در مراسم حج و يا ادامه آن گرفتار دشمن و غيره گردد، و از انجام مناسك بازماند، و يا او را در عمره از ورود به مكه منع كنند، كه در هر صورت در همان مكانى كه از او جلوگيرى شده مىبايست قربانى كرده، و از احرام بيرون آيد.
مسأله 984- قربانى قبل از روز عيد براى مصدود جايز است، و احتياط آن است كه شخص مصدود علاوه بر قربانى حلق نيز بنمايد، و بهتر آن است كه جمع كند بين حلق و تقصير، و احتياط آن است كه هنگام ذبح يا نحر قربانى قبل از تقصير نيّت تحليل از احرام كند، و بنا بر احتياط كشتن قربانىاى كه در حج قران همراه آورده، مجزى از تقصير و يا حلق نيست.
مسأله 985- مصدود مىتواند در احرام باقى بماند، و با انجام عمره مفرده از احرام خارج شود، ولى اگر حج از قبل بر او مستقر شده است، به اين كيفيّت حج از عهده او ساقط نمىشود، و همچنين اگر در همين سال مستطيع شده و استطاعتش تا سال بعد باقى بماند، بايد دوباره به حج برود.
مسأله 986- اگر كسى پس از وقوف به عرفات و مشعر نسبت به اعمال منى مصدود شود، در صورتى كه از ورود به مكّه نيز مصدود شده است، حكم قبل در آن جارى است، ولى اگر فقط از اعمال منى مصدود است، در صورت امكان براى انجام آنها نايب بگيرد، كه از جانب او رمى و قربانى كند، و خودش حلق نمايد، و در صورتى كه استنابه ممكن نيست، احتياط آن است كه قربانى كند، و در احرام باقى بماند، و با انجام عمره مفرده از احرام خارج شود.
مسأله 987- اگر شخص پس از مناسك مكه مكرمه نسبت به مبيت در منى و اعمال ايّام تشريق مصدود شد، حج او تمام است، و بايد براى رمى جمرات در آن سال نايب بگيرد، و اگر استنابه در آن سال ممكن نيست، در سال بعد براى رمى جمرات نايب بگيرد، و به جاى بيتوته در منى شبها را در مكه به عبادت بپردازد، وگرنه بنا بر احتياط براى اينكه بيتوته نكرده، كفّاره بدهد.
محصور
به شخصى كه محرم شده، ولى به جهت مرض و كسالت از انجام اعمال محروم مانده است محصور گفته مىشود.
و داراى احكامى است كه به آن اشاره مىشود:
مسأله 988- شخص محصور اگر حج تمتّع و يا حج افراد بجا مىآورد، در صورتى كه موقع احرام با خداوند قرار گذاشته كه اگر محصور شد خداوند او را محلّ گرداند، بدون فرستادن قربانى به منى خودبهخود محلّ مىشود- حتى نسبت به زن- و شخص محصورى كه حج قران بجا مىآورد به مجرّد فرستادن قربانى به منى محلّ مىشود، و نيازى به صبر كردن تا زمانى كه قربانى به منى برسد نيست.
مسأله 989- اگر شخص محصور در حج تمتّع و إفراد موقع احرام با خداوند قرار نگذارده است كه اگر محصور شد خداوند او را محل گرداند، بايد يك قربانى به منى بفرستد، و پس از ذبح و نحر قربانى در منى نسبت به همه تروك احرام- به جز زن- محلّ مىشود، و واجب است در سال آينده نيز اگر مستطيع است و يا از قبل حج بر او مستقر شده به حج برود، و اگر براى او در سالهاى آينده نيز انجام حج امكان ندارد، بايد نايب بگيرد.
مسأله 990- اگر حج محصور ندبى باشد، و يا در سال اوّل استطاعت بوده ولى نسبت به انجام حج در سالهاى بعد مأيوس نيست، و يا حج نيابى (چه تبرّعى و چه استيجارى) بجا آورده است، در اينكه استنابه جهت طواف نساء براى حلّيت زن كافى باشد اشكال است، اگر چه در صورتى كه رفتن به مكه براى او حرجى باشد اقوى جواز استنابه است.
مسأله 991- محل قربانى براى محصور در احرام حج منى است، و براى محصور در عمره تمتّع و عمره مفرده مكه است.
مسأله 992- اگر حصر برطرف گردد، بايد به بقيّه حجاج محلق شود، و اگر وقوفين و يا يكى از آنها را درك كرده است حج او صحيح است، وگرنه حج او باطل، و بايد با انجام عمره مفرده از احرام بيرون آيد.
مسأله 993- اگر از انجام مناسك روز عيد، و يا بعد از روز عيد محصور شود بايد براى رمى و قربانى نايب بگيرد، و خودش حلق نمايد، و در صورت امكان اعمال مكه را انجام دهد، وگرنه براى اعمال مكه نيز نايب بگيرد، و اگر در مسجد است نماز طواف را خودش بخواند، وگرنه بنا بر احتياط بايد خودش نماز بگزارد و نايب هم بگيرد، و در صورت امكان در منى بيتوته كند، و در اين صورت حجش صحيح است، و در غير اين صورت براى اينكه بيتوته نكرده، بنا بر احتياط كفاره بدهد.
مسائل متفرقه محصور و مصدود
994 س- هرگاه مصدود از دخول مكه يا از طواف و غير آن از اعمال عمره مفرده- جهلا بالحكم- در محل صدّ ذبح و تقصير ننمود، و بعد از مراجعت به وطن عالم به حكم شد، تكليفش نسبت به خروج از احرام چيست؟
ج- در هرجا متذكّر شد چنانچه فرستادن هدى به مكه يا منى ممكن باشد بفرستد، و اگر فرستادن هدى به مكه يا منى ممكن نباشد در محل تذكر ذبح كند، و تقصير نمايد، و از احرام خارج شود.
995 س- شخصى بعد از اتمام اعمال عمره تمتّع و قبل از احرام براى حج تمتّع، مريض و بىهوش گرديده، به طورى كه قادر بر رفتن به عرفات و انجام اعمال نبوده، البته اگر محرم بود حكم محصور را داشت و لكن در فرض سؤال كه محرم نشده تكليف چيست؟
ج- در فرض مذكور عمره او مفرده شده، ولى وجوب طواف نساء در اين مورد معلوم نيست، اگر چه احتياط خوب است، و اگر رفتن خودش متعذر است نايب بگيرد كه طواف نساء را از طرف او انجام دهد، و اگر استطاعت دارد بايد در سال آينده حج كند، و همچنين اگر قبلا حج بر او مستقر بوده، بايد حج بجا آورد.
996 س- شخصى به نيّت عمره تمتّع استحبابى براى يكى از معصومين (ع) يا يكى از شهدا محرم شد، و طواف و نماز طواف عمره را بجا آورد، و قدرت بر اتمام عمل از او سلب شد، آيا همان حكم محصور و مصدود را دارد؟
ج- اگر مريض شده يا دشمن او را منع كرده، و نمىتواند اعمال عمره را تمام كند نايب بگيرد، و اگر قدرت انجام اعمال حج را ندارد، واجب نيست محرم به احرام حج گردد.
997 س- شخصى بعد از آنكه براى حج محرم شده، دچار سكته قلبى مىشود، به گونهاى كه هر نوع حركت براى او ضرر دارد، وظيفه او چيست؟
ج- اگر نمىتواند وقوفين را درك كند، حكم محصور را پيدا مىكند، و چنانچه وقوفين را درك كرده، نسبت به بقيه اعمال نايب بگيرد.
998 س- اگر پس از انجام اعمال عمره تمتع و خارج شدن از احرام آن محصور شود، و نتواند براى حج محرم شود، آيا حج از او ساقط است، يا نه، و وظيفه او چيست؟
ج- از احرام خارج شده است، ولى كفايت از حج نمىكند، و چنانچه سال اوّل استطاعت او باشد حج بر او واجب نشده است.
999 س- شخصى در مدينه مصدوم مىشود، او را به مسجد شجره مىآورند و محرم مىنمايند، آيا احرام او صحيح است، و وظيفه بعدى او چيست؟ و اگر نتواند حج انجام دهد تكليف او چيست؟
ج- احرام او صحيح است. و اگر مىتواند كه عمره و حج را انجام دهد- ولو با استنابه در طواف و سعى- حج او صحيح است، و اگر نمىتواند حج بجا آورد احوط آن است كه وظيفه محصور را انجام دهد، و با احرام مزبور عمره مفرده هم انجام دهد.
1000 س- آيا تصادف در احرام حصر است، و بايد عملى كه محصور انجام مىدهد بجا آورد؟
ج- در موارد مشكوك به حصر، علاوه بر انجام وظيفه محصور، با عمره مفرده از احرام خارج شود.