کتاب آداب و احکام حج

مِنْ أَهْلٍ أَوْ مَالٍ أَوْ قَلِيلٍ أَوْ كَثِيرٍ وَ بَارِكْ لَهُمْ فِيَّ».

و چون خورشيد غروب كرد، و حمره مشرقيه گذشت، با آرامش و وقار در حال اشتغال به دعا و استغفار به طرف مشعر حركت كند، و در رفتن ميانه‌رو باشد، و از مزاحمت ديگران بپرهيزد، و چون به «تل رمل قرمز» كه در طرف راست جاده است رسيد، بگويد:

«اللَّهُمَّ ارْحَمْ مَوْقِفِي، وَ زِدْ فِي عِلْمِي، وَ سَلِّمْ لِي دِينِي، وَ تَقَبَّلْ مَنَاسِكِي».

مستحبّات وقوف در مشعر الحرام‌

1- چون به وادى مشعر رسيد، در طرف راست سرزمين مشعر پياده شود، و بگويد:

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ أَنْ تَجْمَعَ لِي فِيهَا جَوَامِعَ الْخَيْرِ، اللَّهُمَّ لَا تُؤْيِسْنِي مِنَ الْخَيْرِ الَّذِي سَأَلْتُكَ أَنْ تَجْمَعَهُ لِي فِي قَلْبِي، وَ أَطْلُبُ إِلَيْكَ أَنْ تُعَرِّفَنِي مَا عَرَّفْتَ أَوْلِيَاءَكَ فِي مَنْزِلِي هَذَا، وَ أَنْ تَقِيَنِي جَوَامِعَ الشَّر».

2- با طهارت باشد، و به هنگام صبح غسل كند، و با آن صبح را بخواند.

3- پايين كوه، رو به قبله وقوف كند.

4- شهادتين را بگويد، و بر پيامبر اكرم و ائمه اطهار عليهم صلوات اللّه يكايك درود بفرستد، و براى آنان و تعجيل در فرج حضرت حجة ابن الحسن العسكرى عجل اللّه تعالى فرجه الشريف دعا كند، و از دشمنانشان تبرىّ جويد، بلكه احتياط آن است كه در مشعر ذكر و صلوات بر پيامبر اكرم و اهل بيت گراميش را ترك ننمايد.

«اللَّهُمَّ رَبَّ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ، فُكَّ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ، وَ أَوْسِعْ عَلَيَّ مِنْ رِزْقِكَ الْحَلَالِ، وَ ادْرَأْ عَنِّي شَرَّ فَسَقَةِ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ، اللَّهُمَّ أَنْتَ خَيْرُ مَطْلُوبٍ إِلَيْهِ، وَ خَيْرُ مَدْعُوٍّ وَ خَيْرُ مَسْئُولٍ، وَ لِكُلِّ وَافِدٍ جَائِزَةٌ، فَاجْعَلْ جَائِزَتِي فِي مَوْطِنِي هَذَا أَنْ تُقِيلَنِي عَثْرَتِي، وَ تَقْبَلَ معْذِرَتِي، وَ أَنْ تَجَاوَزَ عَنْ خَطِيئَتِي، ثُمَّ اجْعَلِ التَّقْوَى مِنَ الدُّنْيَا زَادِي بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين».

6- براى خود و والدين و فرزندان و خانواده و مؤمنين و مؤمنات به خداوند متعال التماس نمايد، و دعا كند.

7- صد بار بگويد: «اللّه اكبر».

8- صد بار بگويد: «الحمد للّه».

9- صد بار بگويد: «سبحان اللّه».

10- صد بار بگويد: «لا اله الا اللّه».

«اللّهمّ اهدني من الضّلالة، و أنقذني من الجهالة، و اجعل لي خير الدّنيا و الآخرة، و خذ بناصيتي إلى هداك و انقلني إلى رضاك، فقد ترى مقامي بهذا المشعر الّذي انخفض لك فرفعته، و ذلّ لك فأكرمته، و جعلته علما للنّاس، فبلّغني مناي و نيل رجائي.

الّلهمّ إنّي أسألك بحقّ المشعر الحرام أن تحرّم شعري و بشري على النّار. و أن ترزقني حياة فى طاعتك و بصيرة في دينك و عملا بفرائضك و اتّباعا لأمرك و خير الدّارين، و أن تحفظني في نفسي و والدي و ولدي و أهلي و إخواني و جيراني برحمتك».

- در دعا و تضرّع به پيشگاه خداوند سبحان سعى فراوان كند تا آنكه خورشيد طلوع نمايد، و سزاوار است آن شب را احياء بدارد، زيرا كه درهاى رحمت الهى به سوى بندگان در آن شب باز است، و خداوند عزّ و جلّ مى‌فرمايد: من پروردگار شمايم و شما

بندگان من هستيد، شما حقّ مرا ادا كرديد، و سزاوار است كه من دعاى شما را اجابت نمايم».

13- نماز مغرب و عشاء را در مشعر بخواند، اگرچه تا قبل از نيمه شب به تأخير افتد، و اگر بيشتر به تأخير مى‌افتد قبل از مشعر نماز بخواند، و جمع كند بين نماز مغرب و عشاء، بدون فاصله بين آنها، با يك اذان و اقامه براى نماز مغرب، و يك اقامه براى نماز عشاء، و از اين و نافله مغرب را پس از نماز عشاء بخواند.

14- از كوه «قزح» بالا رود، و خداوند متعال را ياد كند، و با پاى برهنه بر آن راه برود، بالخصوص اگر صروره است (بنابر احتياط».

15- مستحبّ است كه كمى قبل از طلوع خورشيد به سوى منى حركت را آغاز كرده، ولى از وادى محسّر عبور نكند، بلكه بنابر احتياط قبل از طلوع فجر وارد وادى محسر نيز نشود، اگرچه اقوى آن است كه مى‌تواند داخل وادى محسر شود، ولى اگر با فاصله زيادى قبل از طلوع آفتاب حركت كند، و از مشعر خارج شود، بنابر احتياط يك گوسفند بدهد، اگرچه اقوى عدم وجوب كفّاره است.

16- قبل از رسيدن به كوه «ثبير» هفت بار اعتراف به گناهان و لغزش خود كرده، و نسبت به انجام آنها استغفار نمايد.

17- به هنگام كوچ از مشعر به سوى منى خداوند را ياد كرده، و استغفار نمايد.

18- در وادى محسّر به مقدار صد ذراع و يا صد قدم با آرامش و وقار حركت كند، و در آن هنگام بگويد:

«اللَّهُمَّ سَلِّمْ لِي عَهْدِي، وَ اقْبَلْ تَوْبَتِي، وَ أَجِبْ دَعْوَتِي، وَ اخْلُفْنِي فِيمَنْ تَرَكْتُ بَعْدِي».

و بگويد:

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ تَجَاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ وَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَكْرَمُ».

و اگر حركت به نحو مذكور را ترك كرد، مستحبّ است براى جبران به مشعر بازگردد.

19- بهتر آن است كه حدود هفتاد سنگريزه و يا بيشتر كه براى رمى جمرات در منى لازم دارد از مشعر بردارد، و اگر نشد بهتر است از منى سنگريزه را جمع كند، و در غير اين صورت جايز است از غير مشعر و منى هر جايى كه داخل حرم محسوب مى‌شود سنگريزه‌ها را جمع نمايد.

مستحبّات در جمع‌آورى سنگريزه‌ها

1- سنگريزه‌ها را شبانه از مشعر برداشته، وگرنه از منى بردارد.

2- سنگريزه‌ها به رنگ سرمه‌اى باشد.

3- سنگريزه‌ها نقطه‌دار باشد.

4- سنگريزه‌ها شكسته شده نباشد.

5- سنگريزه‌ها سخت نبوده و تا حدودى سست باشد.

6- سنگريزه‌ها از قبل جدا شده باشد، و كراهت دارد كه سنگ بزرگترى را بشكند و به صورت سنگريزه درآورد.

7- سنگريزه‌ها به اندازه بند انگشتان باشد.

8- در صورتى كه سنگريزه‌ها آلوده است، آنها را با آب شستشو دهد.

مستحبّات رمى جمرات‌

1- پياده‌رو مى‌كند.

2- با وضو رمى كند، بلكه اين احوط است.

3- با آرامش و وقار به رمى جمرات برود.

4- جمره عقبه را پشت به قبله رمى كند، به خلاف دو جمره ديگر، كه مستحبّ است رو به قبله آنها را رمى نمايد.

5- حدود ده ذراع و بهتر اين است كه پانزده ذراع از جمره فاصله بگيرد.

6- سنگريزه‌ها را در دست چپ گرفته، و يكى يكى با دست راست رمى نمايد.

7- طبق روايت معاوية ابن عمّار از حضرت امام صادق عليه السّلام در هنگام رمى بگويد:

«اللَّهُمَّ هذهِ حَصَيَاتِي، فَأَحْصِهِنَّ لِي، وَ ارْفَعْهُنَّ فِي عَمَلِي».

8- در صورت ممكن، سنگريزه را بر انگشت ابهام گذارده، با ناخن انگشت سبّابه (شهادت) آن را پرتاب كند.

9- به هنگام انداختن هر سنگريزه بگويد:

«اللّه أكبر، اللَّهُمَّ ادْحَرْ عَنِّي الشَّيْطَانَ، اللَّهُمَّ تَصْدِيقاً

بِكِتَابِكَ وَ عَلَى سُنَّةِ نَبِيِّكَ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لي حَجّاً مَبْرُوراً، وَ عَمَلًا مَقْبُولًا، وَ سَعْياً مَشْكُوراً، وَ ذَنْباً مَغْفُورا».

و جايز است به گفتن «اللّه اكبر» اقتصار نمايد.

10- و چون رمى به پايان رسيد و به خانه بازگشت بگويد:

اللّهمَّ بِكَ وَثِقْتُ، وَ عَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، فَنِعْمَ الرَّبُّ، وَ نِعْمَ الْمَوْلَى وَ نِعْمَ النَّصِير».

مستحبّات قربانى‌

1- قربانى بسيار فربه باشد.

2- اگر قربانى شتر و يا گاو است ماده باشد، و اگر گوسفند است نر باشد، و اگر قوچ است سياه رنگ و داراى شاخهاى بزرگ باشد.

3- شتر را در حال ايستاده و در حالى كه از سر دستها تا زانوى آن بسته باشد نحر نمايد، و كسى كه قربانى مى‌كند در طرف راست شتر بايستد، و كارد يا نيزه يا خنجر را به گودى گردنش فرو برد.

4- خود حاجى قربانى را ذبح و يا نحر كند، و اگر نمى‌تواند دست خود را روى دست ذابح و يا نحركننده بگذارد.