کتاب آداب و احکام حج

بگويد:

«اللَّهُمَّ أَعْطِنِي بِكُلِّ شَعْرَةٍ نُوراً يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

و بهتر آن است كه به آن بيافزايد:

و حسنات مضاعفات، و كفّر عنّى السّيّئات، انّك على كلّ شى‌ء قدير».

5- و بهتر آن است كه اين دعا را كه گذشت با صلوات بر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و خاندانش ختم نمايد.

6- موهاى خود را در منى و يا در خيمه‌اش دفن نمايد.

مستحبّات اعمال مكّه مكرّمه‌

1- غسل كردن قبل از ورود به مسجد الحرام، و بهتر آن است كه در منى براى ورود به مكّه نيز غسل نمايد.

2- گرفتن ناخنها و شارب.

3- ذكر خداوند را به جا آورده، و بر پيامبر اكرم و خاندانش صلّى اللّه عليه و آله و سلّم درود بفرستد.

4- در مقابل درب مسجد الحرام ايستاده، و طبق روايت معاوية ابن عمّار از حضرت صادق عليه السّلام بگويد:

«اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى نُسُكِكَ، وَ سَلِّمْنِي لَهُ وَ سَلِّمْهُ لِي،

أَسْأَلُكَ مَسْأَلَةَ الْعَلِيلِ الذَّلِيلِ الْمُعْتَرِفِ بِذَنْبِهِ، أَنْ تَغْفِرَ لِي ذُنُوبِي، وَ أَنْ تَرْجِعَنِي بِحَاجَتِي، اللَّهُمَّ إِنِّي عَبْدُكَ، وَ الْبَلَدُ بَلَدُكَ، وَ الْبَيْتُ بَيْتُكَ، جِئْتُ أَطْلُبُ رَحْمَتَكَ، وَ أَؤُمُّ طَاعَتَكَ، مُتَّبِعاً لِأَمْرِكَ، رَاضِياً بِقَدَرِكَ، أَسْأَلُكَ مَسْأَلَةَ الْمُضْطَرِّ إِلَيْكَ، الْمُطِيعِ لِأَمْرِكَ، الْمُشْفِقِ مِنْ عَذَابِكَ، الْخَائِفِ لِعُقُوبَتِكَ، أَنْ تُبَلِّغَنِي عَفْوَكَ، وَ تُجِيرَنِي مِنَ النَّارِ بِرَحْمَتِك».

5- رفتن به طرف حجر الاسود، و در صورت ممكن حجر را استلام كرده و ببوسد، و اگر بوسيدن ممكن نبود با دست آنرا لمس كرده، و دست خود را ببوسد، و اگر اين نيز ميسّر نشد رو به حجر ايستاده، و با دست به آن اشاره كرده، و دستش را ببوسد، و تكبير بگويد، و همان دعا كه در طواف عمره ذكر شد، بخواند.

6- از آب زمزم بنوشد.

7- از باب صفا براى سعى به كوه صفا برود.

8- استحباب تمام آنچه كه در طواف و نماز طواف و سعى در عمره تمتّع گذشت، در طواف و نماز و سعى در حج نيز جارى است.

مستحبّات منى‌

1- به هنگام بازگشت از مكّه به منى بگويد:

«اللَّهُمَّ بِكَ وَثِقْتُ، و بك آمنت، و لك أسلمت، وَ عَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، فَنِعْمَ الرَّبُّ، وَ نِعْمَ الْمَوْلَى، وَ نِعْمَ النَّصِير».

2- روزها را در منى بماند، و ماندن در منى از آمدن به مكّه براى انجام طواف مستحبّ افضل است.

3- پس از پانزده نماز- از نماز ظهر روز عيد تا نماز صبح روز سيزدهم- تكبير بگويد، و اگر روز سيزدهم از منى كوچ نكرد، گفتن تكبير پس از نمازهاى مستحب نيز استحباب دارد.

4- طبق روايت معاوية ابن عمّار از حضرت صادق عليه السّلام بگويد:

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ، اللَّهُ أَكْبَرُ عَلَى مَا هَدَانَا، اللَّهُ أَكْبَرُ عَلَى مَا رَزَقَنَا مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى مَا أَبْلَانَا».

مستحبّات و اعمال مسجد خيف‌

1- براى كسيك ه در منى مى‌ماند، مستحب است تمام نمازهاى واجب و مستحبّ را در مسجد خيف بخواند، و بهتر آن است كه نمازها را در محل نماز حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بخواند، و در حديث آمده است، «خواندن صد ركعت نماز در مسجد خيف، قبل از كوچ از منى معادل هفتاد سال عبادت است».

2- صد بار بگويد: «سبحان اللّه»، كه طبق روايت، معادل آزاد كردن يك بنده در راه خداست.

3- صد بار بگويد: «لا اله الا اللّه»، كه طبق روايت، معادل ثواب احياء نفس است.

4- صد بار بگويد: «الحمد للّه»، كه طبق روايت، برابر با انفاق خراج عراقين در راه خداست.

5- خواندن شش ركعت نماز، و بهتر آن است كه اين نمازها را قبل از حركت از منى بخواند.

مستحبّات بازگشت به مكّه‌

1- غسل براى ورود به مسجد الحرام و ورود به مكّه.

2- وارد شدن به مسجد از باب بنى شبيه، «بنابر گفته مرحوم شهيد ره».

3- داخل شدن به خانه خدا (كعبه)، زيرا همان‌گونه كه در روايت آمده است، دخول در كعبه به منزله دخول در رحمت الهى، و خروج از آن به منزله خروج از گناهان است، و براى كسانى كه سال اول آنهاست اگر مرد هستند اين استحباب تأكيد شده است، ولى براى زنان اين استحباب تأكيد نشده است.

مستحبات ورود به كعبه شريفه‌

أ- قبل از ورود به كعبه غسل كند.

ب- با پاى برهنه وارد كعبه شود.

ج- هنگام ورود بگويد:

«اللَّهُمَّ أنت قُلْتَ في كتابك وَ مَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِناً، فَآمِنِّي مِنْ عَذَابِ النَّار».

و براى كسى كه سال اوّل اوست سزاوار است كه در چهار گوشه كعبه آن دعا را تكرار كند.

د- اگر كسى تقاضاى فرزند از خداوند متعال دارد، طبق روايت معاوية ابن عمّار از حضرت صادق عليه السّلام ظرفى از آب زمزم بر خود بريزد، و سپس داخل بيت اللّه شود، و چون مقابل درب خانه ايستاده حلقه درب را بگيرد، و بگويد:

«اللَّهُمَّ إِنَّ الْبَيْتَ بَيْتُكَ، وَ الْعَبْدَ عَبْدُكَ، وَ قَدْ قُلْتَ مَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِناً، فَآمِنِّي مِنْ عَذَابِكَ، وَ أَجِرْنِي مِنْ سَخَطِك».

ه- سپس وارد بيت شود، و بر سنگ قرمزى كه در آنجاست دو ركعت نماز بخواند، و سپس به طرف پايه‌اى كه در مقابل حجر است بايستد، و سينه خود را بچسباند و بگويد:

«يَا وَاحِدُ يَا أَحَدُ يَا مَاجِدُ يَا قَرِيبُ يَا بَعِيدُ يَا عَزِيزُ يَا حَكِيمُ، لَا تَذَرْنِي فَرْداً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ، هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً، إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاء».

و- سپس نزديك به پايه شده، و پشت و شكم را به آن بچسباند، و دعا را تكرار كند.

ز- خواندن دو ركعت نماز در هر زاويه از بيت.

ح- اين دعا را بخواند:

«اللَّهُمَّ مَنْ تَهَيَّأَ أَوْ تَعَبَّأَ أَوْ أَعَدَّ أَوِ اسْتَعَدَّ لِوِفَادَةٍ إِلَى مَخْلُوقٍ رَجَاءَ رِفْدِهِ وَ جَائِزَتِهِ وَ نَوَافِلِهِ وَ فَوَاضِلِهِ فَإِلَيْكَ يَا سَيِّدِي تَهْيِئَتِي وَ تَعْبِئَتِي وَ إِعْدَادِي وَ اسْتِعْدَادِي، رَجَاءَ رِفْدِكَ وَ نَوَافِلِكَ وَ جَائِزَتِكَ، فَلَا تُخَيِّبِ الْيَوْمَ رَجَاءِي، يَا مَنْ لَا يَخِيبُ عَلَيْهِ سَائِلٌ، وَ لَا يَنْقُصُهُ نَائِلٌ، فَإِنِّي لَمْ آتِكَ الْيَوْمَ بِعَمَلٍ صَالِحٍ قَدَّمْتُهُ، وَ لَا شَفَاعَةِ مَخْلُوقٍ رَجَوْتُهُ، وَ لَكِنِّي أَتَيْتُكَ مُقِرّاً بِالظُّلْمِ‌

وَ الْإِسَاءَةِ عَلَى نَفْسِي، فَإِنَّهُ لَا حُجَّةَ لِي وَ لَا عُذْرَ، فَأَسْأَلُكَ يَا مَنْ هُوَ كَذَلِكَ أن تصلّي على محمّد و آل محمّد، أَنْ تُعْطِيَنِي مَسْأَلَتِي، وَ تُقِيلَنِي عَثْرَتِي، وَ تَقْبَلَنِي بِرَغْبَتِي، وَ لَا تَرُدَّنِي مَجْبُوهاً مَمْنُوعاً وَ لَا خَائِباً، يَا عَظِيمُ يَا عَظِيمُ يَا عَظِيمُ، أَرْجُوكَ لِلْعَظِيمِ، أَسْأَلُكَ يَا عَظِيمُ أَنْ تَغْفِرَ لِيَ الذَّنْبَ الْعَظِيمَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْت) آداب، 462)».

ط- اگر به جهت ازدحام نتواند به هر زاويه برود، رو به آن بايستد.

ى- در محل نمازش به خداوند متعال التماس كرده، و دعا نمايد، و تكبير بگويد.

ك- در وسط كعبه به سجد افتاده، و طبق روايت از حضرت صادق عليه السّلام بگويد:

«لَا يَرُدُّ غَضَبَكَ إِلَّا حِلْمُكَ، وَ لَا يُجِيرُ مِنْ عَذَابِكَ إِلَّا رَحْمَتُكَ، وَ لَا نَجَاءَ مِنْكَ إِلَّا بِالتَّضَرُّعِ إِلَيْكَ، فَهَبْ لِي يَا إِلَهِي فَرَجاً بِالْقُدْرَةِ الَّتِي بِهَا تُحْيِي أَمْوَاتَ الْعِبَادِ، وَ بِهَا تَنْشُرُ مَيْتَ الْبِلَادِ، وَ لَا تُهْلِكْنِي يَا إِلَهِي غَمّاً حَتَّى تَسْتَجِيبَ لِي دُعَاءِي، وَ تُعَرِّفَنِيَ الْإِجَابَةَ، اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي الْعَافِيَةَ إِلَى مُنْتَهَى أَجَلِي، وَ لَا تُشْمِتْ بِي عَدُوِّي، وَ لَا تُمَكِّنْهُ مِنْ عُنُقِي، مَنْ ذَا الَّذِي يَرْفَعُنِي‌

إِنْ وَضَعْتَنِي، وَ مَنْ ذَا الَّذِي يَضَعُنِي إِنْ رَفَعْتَنِي، وَ إِنْ أَهْلَكْتَنِي فَمَنْ ذَا الَّذِي يَعْرِضُ لَكَ فِي عَبْدِكَ، أَوْ يَسْأَلُكَ في أَمْرِه، فَقدْ عَلِمْتُ يَا إِلَهِي أَنَّهُ لَيْسَ فِي حُكْمِكَ ظُلْمٌ، وَ لَا فِي نَقِمَتِكَ عَجَلَةٌ، وَ إِنَّمَا يَعْجَلُ مَنْ يَخَافُ الْفَوْتَ، وَ يَحْتَاجُ إِلَى الظُّلْمِ الضَّعِيفُ، وَ قَدْ تَعَالَيْتَ يَا إِلَهِي عَنْ ذَلِكَ، إِلَهِي فَلَا تَجْعَلْنِي لِلْبَلَاءِ غَرَضاً، وَ لَا لِنَقِمَتِكَ نَصَباً، وَ مَهِّلْنِي وَ نَفِّسْنِي وَ أَقِلْنِي عَثْرَتِي وَ لَا تَرُدَّ يَدِي فِي نَحْرِي وَ لَا تُتْبِعْنِي بِبَلَاءٍ عَلَى أَثَرِ بَلَاءٍ، فَقَدْ تَرَى ضَعْفِي وَ تَضَرُّعِي إِلَيْكَ، وَ وَحْشَتِي مِنَ النَّاسِ وَ أُنْسِي بِكَ، أَعُوذُ بِكَ الْيَوْمَ فَأَعِذْنِي، وَ أَسْتَجِيرُ بِكَ فَأَجِرْنِي، وَ أَسْتَعِينُ بِكَ عَلَى الضَّرَّاءِ فَأَعِنِّي، وَ أَسْتَنْصِرُكَ فَانْصُرْنِي، وَ أَتَوَكَّلُ عَلَيْكَ فَاكْفِنِي، وَ أُؤْمِنُ بِكَ فَآمِنِّي، وَ أَسْتَهْدِيكَ فَاهْدِنِي، وَ أَسْتَرْحِمُكَ فَارْحَمْنِي، وَ أَسْتَغْفِرُكَ مِمَّا تَعْلَمُ فَاغْفِرْ لِي، وَ أَسْتَرْزِقُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْوَاسِعِ فَارْزُقْنِي، وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ».

ل- هنگام خروج از كعبه، سه بار تكبير بگويد.

م- طبق روايت از حضرت امام صادق عليه السّلام اين دعا را بخواند: