به طورى كه حداقل در مدت زيارت، زائر در محيط معنوى قرار مىگيرد و اهتمام نسبت به نماز اول وقت، تلاوت قرآن و ارتباط معنوى با اولياى الهى و همنشينى با خوبان و عبادتكنندگان پيدا مىكند و زمينه استغفار براى همگان بيشتر فراهم مىگردد.
و برخى فوايد مقطعى و موردى است به طورى كه ديده شده، برخى از زائران در همين دنيا و به صورت زودهنگام حاجت آنها برآورده مىشود و پيمانه خود را از دست ولى خدا پُر مىكنند.
تجلّى اينگونه كرامات موجب جلب توجّه همگان به سوى آستان مقدس اولياى الهى مىگردد تا رابطه معنوى خويش را و رفت و آمد به اين مكان مقدس را بيش از پيش ادامه دهند.
البته فايده ثواب و شفاعت اخروى نيز شامل همه زائران مىشود. چنان كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله به اميرمؤمنان على عليه السلام فرمود: «يا ابالحسن! به درستى كه خداى تعالى قبر تو و فرزندان تو را، بُقعههايى كرده است از بُقعههاى بهشت و عرصهاى از عرصههاى آن و دلهاى خلق و برگزيدگان بندگان خد را مايل به آنها ساخته، تا خوارى و اذيت راه را متحمّل شوند و قبور شما را تعمير كنند و بسيار به زيارت آيند؛ به جهت تقرّب به خدا و دوستى پيغمبر او. يا على! اين طايفه مخصوصاند به شفاعت من و وارد مىشوند بر حوض من و ايشانند زيارت كنندگان من و همسايگان من فرداى قيامت در بهشت»[1].
[1]. معراج السعادة، ص 703.
تبرك جويى
«اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هذا فَأَلْقُوهُ عَلى وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيراً وَ أْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ»[1]؛ «اين پيراهن مرا ببريد و آن را بر چهره پدرم بيفكنيد [تا] بينا شود، و همه كسان خود را نزد من آوريد».
از اين آيه شريفه به خوبى استفاده مىشود كه همان گونه كه اولياى الهى مقدس هستند و كلام آنها داراى اثر است، متعلّقات آنان نيز داراى اثر مىباشد. به طورى كه پيراهن و يا ضريح آنان نيز داراى اثر مىباشد و زائران مىتوانند به آن متبرك شوند و يا براى ديگران تبرّكى ببرند و انشاءالله داراى اثر باشد.
[1]. يوسف( 12)، آيه 93.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
زيارت امامان عليهما السلام
آداب زيارت
«فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى»[1].
1. نخست طهارت ظاهرى مانند وضو و غسل زيارت و طهارت باطنى كه همان قصد قربت و صفاى دل است براى كسب فيض.
«فيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرينَ»[2].
2. پوشيدن لباس پاك و نو و عطرآگين كردن خود.
«يا بَنى آدَمَ خُذُوا زينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ»[3].
3. كنار گذاشتن صدقه و انفاق به فقرا.
«وَ أَنْفِقُوا مِمّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفينَ فيهِ فَالَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ أَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبيرٌ»[4].
4. پرهيز از سخنان بيهوده و لغو، تمركز حواس و حضور قلب.
«وَ الَّذينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ»[5].
[1]. طه( 20)، آيه 12.
[2]. توبه( 9)، آيه 108.
[3]. اعراف( 7)، آيه 31.
[4]. حديد( 57)، آيه 7.
[5]. مؤمنون( 23)، آيه 3.
5. تسبيح و حمد خداوند و فرستادن صلوات بر محمد و آل محمد صلى الله عليه و آله و استغفرالله ربى و اتوب اليه.
«إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْليمًا»[1].
6. خواندن اذن دخول و اجازه ورود خواستن.
«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ»[2].
7. هرگاه ضريح مطهر را ديديد قبل از شروع به خواندن زيارت ذكر«الله اكبر»را چندين بار تكرار كنيد.
«وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَريكٌ فِى الْمُلْكِ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبيرًا»[3].
8. چنانچه عذرى ندارد زيارت را ايستاده بخواند.
9. خواندن زيارات مأثورهاى همچون «اميناللَّه، جامعهكبيره، صلوات خاصه ...».
10. هنگام خواندن زيارت صداى خود را بلند نكند.
«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَ لا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ»[4].
11. دو ركعت نماز زيارت پس از اتمام زيارت.
«قُلْ لِعِبادِيَ الَّذينَ آمَنُوا يُقيمُوا الصَّلاةَ وَ يُنْفِقُوا مِمّا رَزَقْناهُمْ
[1]. احزاب( 33)، آيه 56.
[2]. احزاب( 33)، آيه 53.
[3]. اسراء( 17)، آيه 111.
[4]. حجرات( 49)، آيه 2.
سِرًّا وَ عَلانِيَةً»[1].
12. تلاوت آياتى از كلامالله مجيد (قرآن) و هديه به روح مقدس امام عليه السلام.
«فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ»[2].
13. عزم و تصميم بر ترك گناه و توبه در حضور امام عليه السلام.
«تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً»[3].
14. مهمترين ادب زيارت، حضور قلب نسبت به ياد خدا و فروتنى و تواضع به درگاه اولياى خدا مىباشد.
«ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَ قُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطاياكُمْ وَ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ»[4]؛ «و [نيز به يادآريد] هنگامى را كه گفتيم:
«بدين شهر درآييد، و از [نعمتهاى] آن، هر گونه خواستيد، فراوان بخوريد، و سجدهكنان از در [بزرگ] درآييد؛ و بگوييد:
[خداوندا،] گناهان ما را بريز. تا خطاهاى شما را ببخشاييم، و [پاداش] نيكوكاران را خواهيم افزود».
[1]. ابراهيم( 14)، آيه 31.
[2]. مزمل( 73)، آيه 20.
[3]. تحريم( 66)، آيه 8.
[4]. بقره( 2)، آيه 58.
نكتهها و پيامها
«ادْخُلُوا الْبابَ»دستور به حركت و ورود، حكايت از اهميت و لزوم همت و تلاش براى فراهمسازى زمينههاى سفر به مكانهاى مقدس دارد.
«سُجَّداً»بر لزوم تواضع و فروتنى هنگام انجام زيارت تأكيد دارد.
«قُولُوا»خداوند مىفرمايد: «بگوييد» يعنى خودتان را به اين حد از آمادگى و پذيرش برسانيد كه اعتراف كنيد و دعا كنيد.
«حِطَّةٌ»گناهان ما را بريز.
«نَغْفِرْ لَكُمْ خَطاياكُمْ»نتيجه ورود همراه با تواضع و دعا و اعتراف به درگاه الهى، بشارت آمرزش خطاهاست.
«وَ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ»البته چه بسا زائران انسانهاى پاك و به دور از خطاها باشند كه در اين صورت زيارت موجب ترفيع درجات و افزايش پاداش مىشود.
در پايان دعا جهت سلامتى و فرج امام زمان زمان عليه السلام و حفظ نظام اسلامى و طلب رحمت و آمرزش براى همه مسلمانان و سفارشكنندگان انجام گيرد.