کتاب آداب و احکام زیارت

(البته در تعريف حدترخص بين مراجع‌تقليد اختلاف‌نظر است).

بنابر اين كسى كه قصد مسافرت دارد اگر بخواهد نمازش را نزديك دروازه شهر بخواند، بايد تمام بخواند.

تبصره 2. ميان مراجع تقليد در تعيين مقدار فرسخ شرعى كمى اختلاف نظر است:

آيات عظام: امام خمينى، خامنه‌اى، بهجت، صافى، فاضل و نورى:

مقدار هشت فرسخ شرعى را تقريباً 45 كيلومتر،

آيات عظام: تبريزى، سيستانى و وحيد: تقريباً 44 كيلومتر،

آيةاللَّه مكارم: تقريباً 43 كيلومتر مى‌دانند.

پرسش 2. كسى كه نمى‌داند در مسافرت چند روز مى‌ماند تكليف نمازش چه مى‌شود، آيا بايد شكسته بخواند يا تمام؟

همه مراجع:بايد نمازش را شكسته بخواند مگر آنكه تصميم داشته باشد ده روز يا بيشتر در آنجا بماند و اگر بدون تصميم و با ترديد سى روز را در يك شهر (نه چند شهر) اقامت كرد، بعد از سى روز (روز سى و يكم) بايد نمازش را تمام بخواند.[1]

سفر اتفاقى كثيرالسفر

پرسش 3. اگر استاد يا دانشجويى كه در محل درس نمازش تمام است؛ چنانچه به طور اتفاقى، به سفرى مانند زيارت‌[2]

[1]. توضيح المسائل مراجع، م 1355 و وحيد، توضيح المسائل، م 1361 و دفتر: خامنه‌اى.

[2]گروه اخلاق و عرفان، آداب و احكام زيارت، 1جلد، دفتر نشر معارف - قم، چاپ: 32971، 1389.

حضرت على بن موسى الرضا غير از محل درس مسافرت كند، نماز و روزه او چگونه است؟

همه مراجع (به جز سيستانى):نماز شكسته است و روزه صحيح نيست.[1]

آيةاللَّه سيستانى:نماز تمام و روزه صحيح است.[2]

انصراف قصد ده روز

پرسش 4. به مشهد مقدس مشرّف شديم تصميم داشتيم بيش از ده روز در آنجا بمانيم. نمازمان را كامل خوانديم ولى بعد از گذشت چند روز، از اقامتمان منصرف شديم و تصميم گرفتيم قبل از ده روز به وطن باز گرديم، تكليف نماز در بقيه روزها چيست، آيا شكسته بخوانيم يا تمام؟

همه مراجع:تا هنگامى كه در آنجا بسر مى‌بريد نمازتان تمام است.[3]

سفر اطراف شهر

پرسش 5. اگر قصد ماندن ده روز و يا بيش‌تر را در جايى داشته باشيم؛ چنانچه از آنجا به محلى كه فاصله آن تا اقامتگاه كمتر از

[1]. توضيح المسائل مراجع، م 1307 و وحيد، توضيح المسائل، م 1316 و خامنه‌اى، اجوبة الاستفتاءات، س 645.

[2]. توضيح المسائل مراجع، م 1307.

[3]. توضيح المسائل مراجع، م 1342 و وحيد، توضيح المسائل، م 1350 و دفتر: خامنه‌اى.

چهار فرسخ شرعى (تقريباً 5/ 22 كيلومتر) است برويم و برگرديم، تكليف نماز در هر دو جا چيست؟

همه مراجع:اگر بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى بخواهد به آن محل سفر كند نمازش در هر دو جا تمام است.[1]

پرسش 6. بنا داريم با اردوى دانشجويى بيش از ده روز به سفر زيارت حضرت على‌بن موسى الرضا مشرف شويم و گاهى روزها به محل‌هاى اطرف كه از حد ترخص خارج است و فاصله آنها تا اقامتگاه (مشهد مقدس) كمتر از چهار فرسخ شرعى است سفر كنيم، تكليف نماز در آنجا چگونه است؟

آيات عظام امام و نورى:اگر در مدت ده روز، تنها يك مرتبه و به اندازه دو ساعت، از محل اقامت به اطراف برويد و بازگرديد، نماز تمام است و در غير اين صورت شكسته است.[2]

آيةاللَّه بهجت:اگر قسمت عمده روز را در محل اقامت باشيد، نمازتان تمام است.[3]

آيات عظام تبريزى و وحيد:اگر مدت رفت و بازگشت، به اندازه يك يا دو ساعت باشد، كه در نظر عرف با اقامت ده روز منافات ندارد، نماز تمام است و اگر از اين مقدار بيش‌تر شود، بنابر احتياط واجب بايد جمع بين شكسته و تمام كنيد و اگر تمام يا بيش‌تر روز

[1]. توضيح المسائل مراجع، م 1349 و وحيد، توضيح المسائل، م 1357 و دفتر: خامنه‌اى.

[2]. توضيح المسائل مراجع، م 1338.

[3]. توضيح المسائل مراجع، م 1338.

را از محل اقامت خارج شويد بايد نماز را شكسته بخوانيد.[1]

آيةاللَّه خامنه‌اى:اگر در مدت ده روز، به اندازه يك تا دو ساعت در روز- يا چند روز كه مجموع آن به مقدار يك سوم روز يا يك سوم شب باشد- از محل اقامت به اطراف برويد، نماز تمام است و در غير اين صورت شكسته است.[2]

آيةاللَّه سيستانى:اگر مدت رفت و بازگشت، در نصف روز باشد (هر چند برگشتن بعد از رسيدن شب باشد) نماز تمام است؛ مگر آنكه دفعات خارج شدن او به مقدارى تكرار شود كه در نظر عرف گفته شود دو جا يا بيش‌تر اقامت دارد. در اين صورت نماز شكسته است.[3]

آيةاللَّه صافى:اگر از محل اقامت خارج شويد، نمازتان شكسته است.[4]

آيةاللَّه فاضل:اگر به اندازه پنج يا شش ساعت، از محل اقامت به اطراف برويد و بازگرديد، نماز تمام است، به شرط آنكه شب را در محل اقامت بمانيد.[5]

آيةاللَّه مكارم:اگر به اندازه‌اى دور نيست كه جزء مسافرت محسوب شود نماز تمام است.[6]

[1]. تبريزى، توضيح المسائل مراجع، م 1338 و وحيد، توضيح المسائل، م 1346.

[2]. خامنه‌اى، اجوبة الاستفتاءات، س 659.

[3]. توضيح المسائل مراجع، م 1338.

[4]. توضيح المسائل مراجع، م 1338.

[5]. توضيح المسائل مراجع، م 1338.

[6]. توضيح المسائل مراجع، م 1338.

مسافرت قبل از ظهر

پرسش 7. كسى كه پيش از ظهر تصميم به مسافرت دارد، تكليف روزه او چه مى‌شود؟

همه مراجع (به جز تبريزى و سيستانى):اگر پيش از ظهر مسافرت كند، روزه‌اش باطل است؛ ولى قبل از آنكه به حد ترخّص برسد، نمى‌تواند روزه را بخورد.[1]

آيةاللَّه تبريزى:اگر از سر شب تصميم بر سفر داشته و پيش از ظهر مسافرت كند، روزه‌اش باطل است؛ ولى قبل از آنكه به حد ترخص برسد، نمى‌تواند روزه را بخورد و اگر پيش از ظهر تصميم بر مسافرت گرفته، بنابر احتياط واجب بايد روزه بگيرد.[2]

آيةاللَّه سيستانى:اگر پيش از ظهر مسافرت كند، بنابر احتياط واجب بايد روزه‌اش را افطار كند؛ ولى قبل از آنكه به حد ترخص برسد، نمى‌تواند روزه را بخورد.[3]

روزه در سفر

پرسش 8. آيا گرفتن روزه‌هاى قضا، در سفر صحيح است؟

همه مراجع:خير، جايز نيست.[4]

[1]. توضيح المسائل مراجع، م 1721؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1729؛ دفتر: خامنه‌اى.

[2]. تبريزى، توضيح المسائل مراجع، م 1721.

[3]. سيستانى، توضيح المسائل مراجع، م 1721.

[4]. امام، نورى و فاضل، تعليقات على العروة، ج 2، شرايط صحة الصوم، الخامس؛ صافى، هداية العباد، ج 1، م 1354؛ تبريزى، سيستانى و وحيد، منهاج الصالحين، شرايط صحةالصوم؛ بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 1143 و دفتر: خامنه‌اى.

نذر روزه‌

پرسش 9. كسى كه در ماه رمضان در سفر است، آيا مى‌تواند نذر كند روزه بگيرد؟

همه مراجع:خير، جايز نيست.[1]

پرسش 10. به بارگاه حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام مشرف شدم، آيا در آنجا مى‌توانم نذر روزه كنم و روزه بگيرم؟

آيات عظام امام، تبريزى، صافى، فاضل، نورى و وحيد:در مسافرت، نذر روزه جايز نيست.[2]

آيات عظام بهجت، خامنه‌اى و سيستانى:آرى، در مسافرت نذر روزه جايز و صحيح است.[3]

آيةاللَّه مكارم:در مسافرت نذر روزه اشكال دارد و اگر نذر كرد، احتياط واجب آن است كه به نذر خود عمل كند.[4]

پرسش 11. آيا مى‌توانيم پيش از سفر در وطن خود، نذر كنيم كه در سفر روزه مستحبى بگيريم؟

همه مراجع:آرى، اين نذر صحيح است.[5]

[1]. العروة الوثقى، ج 2، نيه الصوم، م 6.

[2]. نورى، استفتاءات، ج 1، س 231؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 584؛ دفتر: وحيد، تبريزى، امام و صافى.

[3]. دفتر: خامنه‌اى، سيستانى و بهجت.

[4]. مكارم، استفتاءات، ج 2، س 482 و 475.

[5]. امام، نورى و فاضل، تعليقات على العروة، ج 2، شرايط صحة الصوم، الخامس؛ صافى، هداية العباد، ج 1، م 1354؛ تبريزى، سيستانى و وحيد، منهاج الصالحين، شرايط صحة الصوم؛ بهجت، وسيلة النجاة، ج 1 م 1143 و دفتر: خامنه‌اى.

اجازه همسر

پرسش 12. اگر زن بدون اجازه شوهرش به مسافرت برود، تكليف نمازش چيست؟

همه مراجع (به جز تبريزى و مكارم):بايد نمازش را در آنجا تمام بخواند.[1]

آيةاللَّه تبريزى:اگر نشوز صدق كند، بايد نمازش را در آنجا تمام بخواند.[2]

آيةاللَّه مكارم:بنابر احتياط واجب بايد نمازش را در آنجا تمام بخواند.[3]

تبصره. اگر سفر زن سفر واجب باشد مانند سفر حج واجب در اين صورت اجازه شوهر براى مسافرت لازم نيست. بنابر اين نماز آنجا شكسته خواهد بود.

اجازه پدر

پرسش 13. اگر فرزند بدون اجازه پدر و مادرش مسافرت كند، تكليف نمازش چيست؟

همه مراجع (به جز سيستانى):اگر پدر و مادر از اين سفر نهى كنند

[1]. توضيح المسائل مراجع، احكام مسافر، شرط پنجم و دفتر: خامنه‌اى.

[2]. توضيح المسائل مراجع، احكام مسافر، شرط پنجم.

[3]. توضيح المسائل مراجع، احكام مسافر، شرط پنجم.

به طورى كه مايه اذيت آنان شود، بايد نمازش را در آنجا تمام بخواند.[1]

آيةاللَّه سيستانى:اگر پدر و مادر از اين سفر نهى كنند به طورى كه مايه اذيت آنان شود و منشأ اذيت شفقت و دلسوزى آنان باشد، بايد نمازش را در آنجا تمام بخواند.[2]

آيةاللَّه بهجت:اگر پدر و مادر از اين سفر نهى كنند، بايد نمازش را در آنجا تمام بخواند.[3]

به تبصره پرسش «اجازه همسر» مراجعه كنيد.

اجازه دوران عقد

پرسش 14. آيا در دوران عقد- كه دختر در خانه پدر و مادر زندگى مى‌كند- براى مسافرت نياز به اجازه شوهر دارد؟ اگر بدون اجازه به مسافرت برود، تكليف نمازش چيست؟

آيات عظام امام، بهجت، صافى، فاضل، مكارم و نورى:آرى، بايد اجازه بگيرد و اگر بدون اجازه مسافرت كند، بايد نمازش را در آنجا تمام بخواند.[4]

آيةاللَّه فاضل:در اين فرض بنا بر احتياط واجب، بايد اجازه‌

[1]. توضيح المسائل مراجع، احكام مسافر، شرط پنجم و م 1295 و وحيد، توضيح المسائل، م 1304 و دفتر: خامنه‌اى.

[2]. توضيح المسائل مراجع، احكام مسافر، شرط پنجم و م 1295

[3]. توضيح المسائل مراجع، احكام مسافر، شرط پنجم و م 1295

[4]. صافى، جامع الاحكام، ج 2، س 1333؛ امام، استفتاءات، ج 3، حقوق روجيت، س 22 و 4 و دفتر: بهجت، مكارم، بهجت، فاضل و نورى.