خريد و فروش كتب ضالّه
س 1- ضابطه در كتب ضالّه چيست و بعد از نگهدارى و ردّ اقوال آن آيا از بين بردن واجب است و اگر كسى بخشى از آن را ياد گرفت آيا بايد فراموش كند يا عدم مراجعه و ترك كفايت مىكند و آيا پنهان داشتن مطالب آن از كسانى كه قدرت ردّ عناوين آن را ندارند واجب است؟
ج 1- ضابطه و ملاك در كتب ضالّه اين است كه داراى مطالب باطل باشد و يا داراى مطالبى باشد كه بدان وسيله در صدد گمراه كردن مردم بر آيد، كه البتّه مورد دوّم محلّ اختلاف است پس بنابر اين اگر در نگهدارى آن مصلحت قوى ترى نباشد، از بين بردنش واجب است و ترك يادگيرى آن هم اگر براى مصلحت قوى تر نباشد، واجب است كما اين كه پنهان داشتن از كسانى كه امكان گمراه شدن دارند، واجب است.
س 2- با توجّه به رشد فرهنگى مردم راه تشخيص كتب ضالّه چيست؟ و حكم چه مىباشد؟
ج 2- كتبى كه شأنيت براى اضلال را داشته باشد كتب ضالّه هستند و لو اين كه اضلال آن فعلى نباشد و اين گونه كتب گرچه ممكن است براى جامعهاى هم اضلال آور نباشد ولى معذلك تهيّه و نگهدارى آن براى غير اهلش، حرام است.
س 3- خريد كتب غير اسلامى چه صورت دارد؟
ج 3- براى اهل آن اشكال ندارد و براى غير اهلش كه احتمال گمراه شدن در او هست، جايز نيست.
س 4- تصاوير و وسايلى كه منافى عفت عمومى باشد آوردن آنها به مدرسه چه صورت دارد و در صورتى كه اينگونه وسايل خريد و فروش شود و داراى ماليّت باشد آيا پاره كردن و از بين بردن آنها جايز است (در صورت عدم جواز چطور
عمل شود)؟
ج 4- در صورتى كه از مصاديق تصاوير ضالّه باشد از بين بردن آن اشكال ندارد حتى اگرچه داراى ماليّت باشد و اگر از مصاديق تصاوير ضالّه نباشد، نبايد آنها را از بين برد بلكه براى حلّ مشكل بايد با اولياء دانشآموز مسئله را در ميان گذاشت.
س 5- در موارد بالا در صورت تكرار و اصرار بر عمل توسط دانشآموز آيا حكم تغيير خواهد كرد؟
ج 5- حكم معيّن است و بايد از اولياء و يا حاكم شرع اجازه گرفت و عمل نمود.
س 6- انتشار مطبوعات منحرف ضدّ اخلاقى، چاپ و خريد و فروش آنها چگونه است؟
ج 6- نگارش، پيرايش، تايپ، غلطگيرى، چاپ، صحّافى، توزيع، خريد و فروش و اجازه چاپ براى كلّيه نشريات و مطبوعاتى كه در مسير انحراف اخلاقى و عقيدتى و جسارت به احكام نورانى اسلام حركت مىكنند حرام و مستوجب عقوبت است زيرا از مصاديق بارز كتب ضالّه هستند.
س 7- نگارش، ويرايش، تايپ، غلطگيرى، چاپ، صحّافى، توزيع و خريد و فروش نشرياتى كه عليه اصول يا فروع دين و خلاف مبانى اخلاق مطلب مىنويسند و كمك كردن به اين نشريات از طريق كمك مالى و تبليغاتى چه حكمى دارد؟
ج 7- اگر كتابهاى مورد نظر جزء كتب ضالّه به شمار مىآيند تمام موارد مندرجه در راه آماده سازى اينگونه كتب حرام است.
دعانويسى، رمل و جفر و ستارهشناسى
س 1- حكم تعليم و تعلّم رمل، جفر، اسطرلاب، فال و نظاير آن و پول گرفتن يا
پول دادن براى آنها چيست؟
ج 1- در صورتى كه از تعليم و تعلّم آنها سوءاستفاده نشود، بلكه براى رفع حوائج ضرورى باشد، مانعى ندارد البتّه در آن قسمتى كه شرع مقدّس اجازه داده است.
س 2- بعضى از افراد بنام دعانويسى مثلًا براى رفع يا اصلاح اختلاف زن و شوهر پول مىگيرند، چه صورت دارد؟
ج 2- در فروض ذكر شده اشكال ندارد، امّا اگر كارهايى از قبيل طلسم يا جدايى انداختن بين زن و شوهر و امثال آن باشد، حرام است.
س 3- افرادى كه در آمدشان تعويذ دادن و رمل انداختن و فال و طالعبينى مىباشد اينها پولى از بابت اين كار مىگيرند دادن و گرفتن اين پول چه حكمى دارد؟
ج 3- اگر براى دعا نوشتن باشد در مواردى كه شرع اجازه داده است مثل بعضى از بيماريها اشكال ندارد ولى در موارد ديگر خالى از اشكال نيست چه پول دادن براى اين موارد چه گرفتن آن.
س 4- اخبار منجّمين و ستاره شناسان از نظر شرعى تا چه حدّ مورد قبول است؟
ج 4- اگر خبرهائى كه مىدهند در حدّ احتمال باشد اشكال ندارد و امّا اخبار قطعى و يقينى جايز نيست ولى براى كسانى كه مىخواهند از اخبار آنها استفاده كنند اگر از قولشان يقين حاصل مىكنند عمل اشكال ندارد و الّا جايز نيست.
فيلمبردارى و عكّاسى از نامحرم
س 1- آيا اجرت فيلمبردارى زنان از مجالس مردانه اشكال دارد؟
ج 1- به نظر ما جايز نيست و اجرت هم اشكال دارد.
س 2- در عكّاسى زنان نيز مراجعه و درخواست مىكنند كه با سر برهنه از آنان عكس گرفته شود، چه صورت دارد و اجرت آن چگونه است؟
ج 2- جايز نيست و اجرت هم اشكال دارد.
س 3- كسى كه از مجالس عروسى فيلمبردارى مىكند و همه نامحرم هستند، حقّالزحمه او چه حكمى دارد؟
ج 3- اگر كارش منحصر در حرام باشد (از نظر تكليفى) پول آن هم حرام است ولى مال ملك او مىشود، البتّه مسلمان بايد از اينگونه درآمدها اجتناب كند.
نقّاشى، مجسمه سازى و تصاوير ذى روح
س 1- با بررسى و دقّت در روايات و كلمات علماء فريقين مىيابيم كه ملاك حرمت مجسّمه سازى و نقّاشى موارد ذيل است:
الف- همانندى به خلق خدا و مثل آفريدههاى الهى، آفريدن (يشبهون بخلق الّله) و يا (يضاهؤن خلق الّله)
ب- همانندى به خالق و رويارويى با خدا (منّ مثّل مثالًا) و (منّ صوّر صورة)
ج- شگفت آور بودن مجسّمه
د- همانندى با بت پرستان و مشركان
م- تعظيم و گرامى داشت مجسّمه كه در راستاى احترام و تكريم هياكل عبادت و بتهاى مورد پرستش مشركان است
با توجّه به اين كه در حال حاضر هدف سازندگان مجسّمه موارد فوق نيست و با عنايت به اين كه امروزه تصويرگرى به عنوان يك هنر در دنيا مورد طرح و بررسى است و عنوان ديگرى به خود گرفته است نظر مبارك حضرتعالى چيست؟
ج 1- به نظر ما ساختن مجسّمه ذى روح به هر قصد باشد حرام است و
در غير ذى روح اشكال ندارد.
س 2- آيا بين مجسّمههاى نيم تنه و ناقص با مجسّمههاى تمام قدّ و كامل از نظر شرعى فرقى وجود دارد؟
ج 2- اگر مجسّمه به طورى باشد كه صدق تمام بدن انسان يا حيوان كند مثل اين كه انسان نشستهاى را تجسيم كنند، حرام است ولى در مثل نيم تنه و سر انسان حرام نيست.
س 3- تصاوير فرشته و جنّ به صورت مجسّمه و به صورت منقوش چه حكمى دارد؟
ج 3- ساختن مجسّمه فرشته و جنّ حرام است، ولى به صورت منقوش كراهت دارد.
س 4- آبا بين تصوير موجودات جاندار به گونه پيكر تراشى و تنديس يا به گونه نقش و عكس بر روى كاغذ، ديوار و پارچه يا تصوير موجودات بى روح به شكل مجسّمه و تنديس موجودات بى روح به صورت نقّاشى و عكّاسى با صرف رنگ آميزى و نقش نگارى به صورت خطوط متوازى و بدون نمودار شكلى (ثوب مَعلّم يامُعلّم) با يكديگر از نظر فقهى تفاوت دارند؟
ج 4- پيكر تراشى و تنديس ذى روح حرام است و در بقيّه صور از عكس و نقّاشى و مجسّمه غير ذى روح حرمت نيست و در مثل عكس و نقّاشى مكروه است.
س 5- نظر مبارك را در خصوص تصاوير تخيّلى، برقى و كامپيوترى مجسّمه و تصاوير كاريكاتور و كارتنى بيان فرمائيد؟
ج 5- در اين جهت تفاوت نمىكند و هر جا صدق عكس و نقّاشى كند كراهت دارد در صورتى كه نقّاشى ذى روح باشد.
س 6- نظر شما با استناد به متون دينى اسلام (قرآن و احاديث) در مورد ساخت نيم تنه و يا پيكره كامل پيامبران و امامان چيست؟
ج 6- جايز نيست زيرا ساختن مجسمه انسان معمولى هم به نظر ما حرام است مخصوصاً تنديس پيامبران و ائمه كه هيچ شكّى در حرمت آن نيست.
س 7- آيا مىتوان تنديس و پيكره امامان را در ميادين شهر نصب نمود؟
ج 7- نظر به آنكه در بيشتر مواقع موجب هتك است جايز نيست.
س 8- نظر شما در مورد تصاوير موجود كه توسط افراد غير مسلمان نقاشى شدهاند چيست؟
ج 8- خالى از شبهه نيست.
س 9- نظر شما در مورد تصوير كودكى حضرت محمّد6كه چند سالى است به بازار آمده چيست؟
ج 9- نسبت قطعى دادن به حضرت رسول6خالى از شبهه نيست.
س 10- كلًا نظر اسلام در مورد شمايل نگارى و پيكره سازى ساير افراد (افراد عادى) چيست؟
ج 10- مجسمه سازى انسان كامل به نظر ما جايز نيست ولى نقاشى بدون تجسيم كراهت دارد.
س 11- آيا تصاويرى از پيامبران و امامان كه مورد پذيرش علماى اسلام باشد موجود است يا خير؟
ج 11- ظاهراً موجود نيست.
س 12- برخى فروشندگان عكسهاى مينياتور از زنان و مردان يا عكسهاى آنان خصوصاً زنان زيبا با لباسهاى محلّى به صورت محرّك و نيمه عريان مدّعى هستند فروش و توليد اين عكسها با مجوّز وزارت ارشاد است، آيا اين مجوّز شرعى براى خريد و فروش اين محصولات مىباشد؟
ج 12- هر نوع عملى كه موجب خدشهدار شدن عفت عمومى جامعه گردد حرام است و لو وزارت ارشاد مجوّز داده باشد.
س 13- ساختن عروسك و مجسمه و نقاشى و ترسيم چهره موجودات زنده اعمّ از گياه، حيوان، و انسان چه حكمى دارد آيا خريد و فروش و نگهدارى آن جايز است؟
ج 13- ساختن مجسمه و عروسك انسان و حيوان كه جسميت دارد حرام است ولى ساخت مجسمه گياهان اشكال ندارد و خريد و فروش مجسمههاى انسان و حيوان و غيره كراهت شديد دارد.
س 14- اخيراً قاليچههايى توليد و پخش مىشود كه بر روى آن عكس زنان به صورت بدحجاب يا در حال ناز و عشوه و يا همراه با آلات لهو و لعب مانند طنبور و زدن آن آلات نقش بسته است كه نصب اين قاليچهها در خانهها يا مغازهها نوعى ترويج فرهنگ ضدّ دينى يا اشاعه فساد محسوب مىشود آيا خريد و فروش اين قاليچهها چه صورت دارد و پولى كه توليد كنندگان يا كسبه از اين راه به دست مىآورند چگونه است؟
ج 14- اگر مصداق اشاعه فحشاء باشد خريد و فروش آن جايز نيست و اگر پول هم به عنوان آن تصاوير داده مىشود يا آنكه خريد آن تعاون در گناه است گيرنده مالك آن نمىشود.
س 15- كوبلنهايى با عكسهاى زنان سر برهنه يا تصاوير رقاصى دسته جمعى كه توسط خانمها بافته مىشود، يا عكسهاى مينياتورى با همين مضامين يا بافتن فرشهايى با همين تصاوير، تهيّه، توليد و خريد و فروش و يا نصب آنها در منازل و خانهها يا مغازهها و محلّ كار چه صورت دارد؟
ج 15- در صورتى كه مفاسدى بر آن مترتّب باشد جميع موارد مذكوره آنها حرام است.
س 16- اخيراً چاپ و توزيع عكسهاى ورزشكاران زيبائى اندام رايج شده و خريد و فروش مىشود حكم چيست؟
ج 16- چاپ و توزيع عكسهاى مهيّج و مستهجن جايز نيست و نگاه
كردن زن به عكسهاى ورزشكاران مرد كه معمولًا مردها آن قسمت از بدن را مىپوشانند و ورزشكاران آن رانمىپوشانند در صورتى كه آنها را مىشناسند جايز نيست و اگر نمىشناسند و موجب تهييج گردد حرام است و الّا اشكال ندارد.
اجرت تراشيدن ريش
س 1- در ايّام جوانى در مغازهاى اقدام به تراشيدن ريش ديگران مىكردم و از اين راه امرار معاش مىنمودم، چند سالى است كه از اين كار دست كشيدهام، بفرمائيد اجرتهايى كه تا آن موقع گرفتهام و خرج زندگى كردهام چه حكمى دارد و وظيفه من چيست؟
ج 1- يك مقدار پول به عنوان ردّ مظالم معيّن نمايد و به حاكم شرع تسليم كند.
س 2- اجرت تراشيدن صورت با تيغ چه حكمى دارد؟
ج 2- محلّ اشكال است و پول آن را مالك نمىشود.
س 3- آيا تراشيدن گونهها و زير گلوها نيز با تيغ اشكال دارد؟
ج 3- اشكال ندارد.
س 4- درآمد حاصله از آرايشگرى و تيغ انداختن چگونه است؟
ج 4- درآمد حاصله از اصلاح صورت با تيغ حرام است و آرايشگر مالك آن نمىشود.
س 5- كسى كه سلمانى دارد و پولى از طريق اصلاح سر و ريش و در برخى موارد تراش ريش به دست مىآورد اين پول چه حكمى دارد؟
ج 5- مالك پولى كه از ريش تراشى به دست مىآورد نمىشود.
س 6- خريد و فروش آلات ريش تراشى مثل تيغ، خمير، و لوازم ديگر ريش