س 2- در عكّاسى زنان نيز مراجعه و درخواست مىكنند كه با سر برهنه از آنان عكس گرفته شود، چه صورت دارد و اجرت آن چگونه است؟
ج 2- جايز نيست و اجرت هم اشكال دارد.
س 3- كسى كه از مجالس عروسى فيلمبردارى مىكند و همه نامحرم هستند، حقّالزحمه او چه حكمى دارد؟
ج 3- اگر كارش منحصر در حرام باشد (از نظر تكليفى) پول آن هم حرام است ولى مال ملك او مىشود، البتّه مسلمان بايد از اينگونه درآمدها اجتناب كند.
نقّاشى، مجسمه سازى و تصاوير ذى روح
س 1- با بررسى و دقّت در روايات و كلمات علماء فريقين مىيابيم كه ملاك حرمت مجسّمه سازى و نقّاشى موارد ذيل است:
الف- همانندى به خلق خدا و مثل آفريدههاى الهى، آفريدن (يشبهون بخلق الّله) و يا (يضاهؤن خلق الّله)
ب- همانندى به خالق و رويارويى با خدا (منّ مثّل مثالًا) و (منّ صوّر صورة)
ج- شگفت آور بودن مجسّمه
د- همانندى با بت پرستان و مشركان
م- تعظيم و گرامى داشت مجسّمه كه در راستاى احترام و تكريم هياكل عبادت و بتهاى مورد پرستش مشركان است
با توجّه به اين كه در حال حاضر هدف سازندگان مجسّمه موارد فوق نيست و با عنايت به اين كه امروزه تصويرگرى به عنوان يك هنر در دنيا مورد طرح و بررسى است و عنوان ديگرى به خود گرفته است نظر مبارك حضرتعالى چيست؟
ج 1- به نظر ما ساختن مجسّمه ذى روح به هر قصد باشد حرام است و
در غير ذى روح اشكال ندارد.
س 2- آيا بين مجسّمههاى نيم تنه و ناقص با مجسّمههاى تمام قدّ و كامل از نظر شرعى فرقى وجود دارد؟
ج 2- اگر مجسّمه به طورى باشد كه صدق تمام بدن انسان يا حيوان كند مثل اين كه انسان نشستهاى را تجسيم كنند، حرام است ولى در مثل نيم تنه و سر انسان حرام نيست.
س 3- تصاوير فرشته و جنّ به صورت مجسّمه و به صورت منقوش چه حكمى دارد؟
ج 3- ساختن مجسّمه فرشته و جنّ حرام است، ولى به صورت منقوش كراهت دارد.
س 4- آبا بين تصوير موجودات جاندار به گونه پيكر تراشى و تنديس يا به گونه نقش و عكس بر روى كاغذ، ديوار و پارچه يا تصوير موجودات بى روح به شكل مجسّمه و تنديس موجودات بى روح به صورت نقّاشى و عكّاسى با صرف رنگ آميزى و نقش نگارى به صورت خطوط متوازى و بدون نمودار شكلى (ثوب مَعلّم يامُعلّم) با يكديگر از نظر فقهى تفاوت دارند؟
ج 4- پيكر تراشى و تنديس ذى روح حرام است و در بقيّه صور از عكس و نقّاشى و مجسّمه غير ذى روح حرمت نيست و در مثل عكس و نقّاشى مكروه است.
س 5- نظر مبارك را در خصوص تصاوير تخيّلى، برقى و كامپيوترى مجسّمه و تصاوير كاريكاتور و كارتنى بيان فرمائيد؟
ج 5- در اين جهت تفاوت نمىكند و هر جا صدق عكس و نقّاشى كند كراهت دارد در صورتى كه نقّاشى ذى روح باشد.
س 6- نظر شما با استناد به متون دينى اسلام (قرآن و احاديث) در مورد ساخت نيم تنه و يا پيكره كامل پيامبران و امامان چيست؟
ج 6- جايز نيست زيرا ساختن مجسمه انسان معمولى هم به نظر ما حرام است مخصوصاً تنديس پيامبران و ائمه كه هيچ شكّى در حرمت آن نيست.
س 7- آيا مىتوان تنديس و پيكره امامان را در ميادين شهر نصب نمود؟
ج 7- نظر به آنكه در بيشتر مواقع موجب هتك است جايز نيست.
س 8- نظر شما در مورد تصاوير موجود كه توسط افراد غير مسلمان نقاشى شدهاند چيست؟
ج 8- خالى از شبهه نيست.
س 9- نظر شما در مورد تصوير كودكى حضرت محمّد6كه چند سالى است به بازار آمده چيست؟
ج 9- نسبت قطعى دادن به حضرت رسول6خالى از شبهه نيست.
س 10- كلًا نظر اسلام در مورد شمايل نگارى و پيكره سازى ساير افراد (افراد عادى) چيست؟
ج 10- مجسمه سازى انسان كامل به نظر ما جايز نيست ولى نقاشى بدون تجسيم كراهت دارد.
س 11- آيا تصاويرى از پيامبران و امامان كه مورد پذيرش علماى اسلام باشد موجود است يا خير؟
ج 11- ظاهراً موجود نيست.
س 12- برخى فروشندگان عكسهاى مينياتور از زنان و مردان يا عكسهاى آنان خصوصاً زنان زيبا با لباسهاى محلّى به صورت محرّك و نيمه عريان مدّعى هستند فروش و توليد اين عكسها با مجوّز وزارت ارشاد است، آيا اين مجوّز شرعى براى خريد و فروش اين محصولات مىباشد؟
ج 12- هر نوع عملى كه موجب خدشهدار شدن عفت عمومى جامعه گردد حرام است و لو وزارت ارشاد مجوّز داده باشد.
س 13- ساختن عروسك و مجسمه و نقاشى و ترسيم چهره موجودات زنده اعمّ از گياه، حيوان، و انسان چه حكمى دارد آيا خريد و فروش و نگهدارى آن جايز است؟
ج 13- ساختن مجسمه و عروسك انسان و حيوان كه جسميت دارد حرام است ولى ساخت مجسمه گياهان اشكال ندارد و خريد و فروش مجسمههاى انسان و حيوان و غيره كراهت شديد دارد.
س 14- اخيراً قاليچههايى توليد و پخش مىشود كه بر روى آن عكس زنان به صورت بدحجاب يا در حال ناز و عشوه و يا همراه با آلات لهو و لعب مانند طنبور و زدن آن آلات نقش بسته است كه نصب اين قاليچهها در خانهها يا مغازهها نوعى ترويج فرهنگ ضدّ دينى يا اشاعه فساد محسوب مىشود آيا خريد و فروش اين قاليچهها چه صورت دارد و پولى كه توليد كنندگان يا كسبه از اين راه به دست مىآورند چگونه است؟
ج 14- اگر مصداق اشاعه فحشاء باشد خريد و فروش آن جايز نيست و اگر پول هم به عنوان آن تصاوير داده مىشود يا آنكه خريد آن تعاون در گناه است گيرنده مالك آن نمىشود.
س 15- كوبلنهايى با عكسهاى زنان سر برهنه يا تصاوير رقاصى دسته جمعى كه توسط خانمها بافته مىشود، يا عكسهاى مينياتورى با همين مضامين يا بافتن فرشهايى با همين تصاوير، تهيّه، توليد و خريد و فروش و يا نصب آنها در منازل و خانهها يا مغازهها و محلّ كار چه صورت دارد؟
ج 15- در صورتى كه مفاسدى بر آن مترتّب باشد جميع موارد مذكوره آنها حرام است.
س 16- اخيراً چاپ و توزيع عكسهاى ورزشكاران زيبائى اندام رايج شده و خريد و فروش مىشود حكم چيست؟
ج 16- چاپ و توزيع عكسهاى مهيّج و مستهجن جايز نيست و نگاه
كردن زن به عكسهاى ورزشكاران مرد كه معمولًا مردها آن قسمت از بدن را مىپوشانند و ورزشكاران آن رانمىپوشانند در صورتى كه آنها را مىشناسند جايز نيست و اگر نمىشناسند و موجب تهييج گردد حرام است و الّا اشكال ندارد.
اجرت تراشيدن ريش
س 1- در ايّام جوانى در مغازهاى اقدام به تراشيدن ريش ديگران مىكردم و از اين راه امرار معاش مىنمودم، چند سالى است كه از اين كار دست كشيدهام، بفرمائيد اجرتهايى كه تا آن موقع گرفتهام و خرج زندگى كردهام چه حكمى دارد و وظيفه من چيست؟
ج 1- يك مقدار پول به عنوان ردّ مظالم معيّن نمايد و به حاكم شرع تسليم كند.
س 2- اجرت تراشيدن صورت با تيغ چه حكمى دارد؟
ج 2- محلّ اشكال است و پول آن را مالك نمىشود.
س 3- آيا تراشيدن گونهها و زير گلوها نيز با تيغ اشكال دارد؟
ج 3- اشكال ندارد.
س 4- درآمد حاصله از آرايشگرى و تيغ انداختن چگونه است؟
ج 4- درآمد حاصله از اصلاح صورت با تيغ حرام است و آرايشگر مالك آن نمىشود.
س 5- كسى كه سلمانى دارد و پولى از طريق اصلاح سر و ريش و در برخى موارد تراش ريش به دست مىآورد اين پول چه حكمى دارد؟
ج 5- مالك پولى كه از ريش تراشى به دست مىآورد نمىشود.
س 6- خريد و فروش آلات ريش تراشى مثل تيغ، خمير، و لوازم ديگر ريش
تراشى با علم و يقين به اينكه خريدار لوازم ذكر شده را براى ريش تراشى مىخرد، چه حكمى دارد؟
ج 6- اگر علم دارد كه فقط جهت استفاده حرام مىخرد جايز نيست به او فروخته شود.
احتكار
س 1- كسانى كه مايحتاج مردم را احتكار نموده تا گران تر بفروشند، اوّلًا چه صورت دارد و ثانيّاً آيا كلّ پول آنها اشكال دارد يا اضافى آن؟
ج 1- احتكار در مايحتاج عمومى جايز نيست ولى چنانچه احتكار كرد مالك پول مىگردد.
س 2- آيا كار كسانى كه معاملات خود را با روز هماهنگ مىكنند و با اين فرض، ممكن است جنس خود را تا چند ماه نفروشند زيرا بازار متزلزل است احتكار است؟
ج 2- در بعضى از موارد صدق احتكار مىكند و در بعضى از موارد خير.
س 3- احتكار در زمان معاصر چه حكمى دارد؟
ج 3- البتّه اصل احتكار در شش چيز است كه مربوط به طعام است ولى در غير آن هم صدق مىكند، در صورتى كه موجب عسر و حرج براى مردم شود كه در اين صورت حاكم شرع مىتواند محتكر را اجبار به معامله با قيمت متعارف نمايد و ثمن را به خودش بدهند.
قمار
س 1- بازى با آلات قمار، كامپيوتر و مانند آن چه حكمى دارد يعنى يك طرف آن انسان و طرف ديگر كامپيوتر، آتارى و مانند آن باشد؟
ج 1- از قسم قمار به شمار نمىرود و لذا حكم به حرمت نمىتوان نمود.
س 2- اهداى هدايا و جوايز در مسابقات ورزشى به برندگان توسط مؤسسه يا شخص ثالثى غير از طرفين مسابقه چه صورت دارد؟
ج 2- اگر صدق رهان نكند و مورد تشويق آن هم مورد حرام نباشد در اين صورت اگر براى تشويق و يا جايزه باشد اشكال ندارد.
س 3- برگهاى ارمغان بهزيستى چه صورت دارد؟
ج 3- به نظر ما جايز نيست.
س 4- اگر شرط بندى در اسب سوارى و تيراندازى بلامانع باشد آيا مىتوان شرط بندى با وسايل قديم را به شرط بندى با وسايل جديد تبديل كرد به عنوان مثال:
در عصر حاضر بگوئيم شرط بندى با ماشين و موتور و مانند آن (به جاى اسب سوارى) بلامانع باشد و شرط بندى در تيراندازى با تفنگ و مانند آن (به جاى تيراندازى با كمان) بلامانع باشد؟
ج 4- در ماشين و موتور و مانند آن جايز نيست زيرا صدق اسب سوارى و حيوان چهارپا را نمىكند ولى در تيراندازى باتفنگ جايز است زيرا تيراندازى صدق مىكند.
س 5- جواز شرط بندى در خصوص اسب است يا شامل حيواناتى مثل قاطر، الاغ و شتر و ... مىشود؟
ج 5- با حيوانات مذكور هم اشكال ندارد.
س 6- حكم بازى شطرنج و بيليارد و ورق چيست؟
ج 6- به نظر ما همه موارد حرام است.
س 7- آيا شطرنج حلال است يا حرام؟
ج 7- به نظر ما شطرنج حرام است.
س 8- نظر شما درباره برگزارى نحوه مسابقات زير چيست كه نحوه مسابقات به اين صورت است كه:
هر هفته تعداد 20 مسابقه از مسابقات فوتبال در كشورهاى آلمان، ايتاليا انگليس و اسپانيا كه قرار است در هفته آينده برگزار شود اعلام و علاقهمندان مىبايست با تحقيق و بررسى و مطالعه و پيگيرى مسابقات آن كشورها از طريق مطبوعات، تلويزيون و اينترنت نتيجه مسابقات مربوطه را بصورت برد، باخت و يا مساوى پيش بينى نمايند.
بطور مثال بازى پرسپوليس، استقلال از باشگاههاى ايران را بايد به سه صورت پيشبينى نمايند. استقلال پرسپوليس
اگر برد استقلال را پيش بينى نمائيم مىبايست مربع سمت استقلال را با علامت ضربدر مشخص نمود و اگر برد تيم پرسپوليس را پيش بينى نمائيم مىبايست مربع سمت پرسپوليس را با علامت ضربدر مشخص نمائيم و اگر نتيجه بازى را مساوى پيش بينى نمائيم مىبايست هر دو مربع را با علامت ضربدر مشخص نمائيم و به همين ترتيب هر 20 بازى را پيش بينى مىنمائيم و براى هر پيش بينى صحيح يك امتياز تعلّق مىگيرد. اگر در برگهها توجّه نمائيم مىبينيم كه برگهها از دو قسمت تشكيل شده كه پس از تكميل و ارائه به كانون از همديگر جدا و ممهور به مهر كانون مىگردد و يك نسخه در اختيار خود شركت كننده بعنوان رسيد و قسمت ديگر در اختيار كانون جهت بررسى نمرات قرار مىگيرد و اين برگه مىبايست يك روز به شروع مسابقات به كانون تحويل داده شود و پس از اتمام مسابقات به افرادى كه بيشترين امتياز را كسب نمايند بعنوان برنده تعيين و جوايز خودشان را از دفتر كانون تحويل مىگيرند؟
ج 8- فروش اين اوراق شبيه لاتارى و بليط بخت آزمايى است و حرام مىباشد.
خريد و فروش آلات موسيقى
س 1- خريد و فروش و تعليم ارگ و آلات لهو و لعب و خريد و فروش و نصب