السيد السيستاني: جزء شب است.[1]
السيد الشبيري: به نظر اينجانب سوار شدن بر مركب سر پوشيده در شب نيز جايز نيست.[2]
*** الشيخ البهجت: در استظلال از روز محسوب نمىشود.[3]
الشيخ التبريزي (قدس سره): حرمت تظليل بين الطلوعين مانند شب مبنى بر احتياط است.[4]
الشيخ الصافي: در فرض سؤال بين الطلوعين جزء شب محسوب مىشود.[5]
جواز الصيام للمسافر في المدينة (مخصوص بثلاثة أيّام)
س: آيا مسافر در مدينه منوره مىتواند از استحباب روزه سه روز اكتفا كند به يك روز يا دو روز؟
السيد الشبيري: مخصوص سه روز است.[6]
*** الشيخ الفاضل: سه روز است ولى اگر مشكلى پيش آيد كه نتواند سه روز را تمام كند مانع ندارد.[7]
الشيخ المكارم: مخصوص سه روز است. در نذر هم حقير اشكال دارم.[8]
الزوج سني و الزوجة شيعية
السيد الشبيري: اگر به خبرى كه راجع به طواف وداع است عمل كنيم و بگوئيم همان طواف وداع به جاى طواف نساء است حكم به صحت بعيد نيست و
[1]مناسك.
[2]كتبى.
[3]كتبى.
[4]كتبى.
[5]كتبى.
[6]شفاهى.
[7]مناسك.
[8]شفاهى.
الا حكم به تمكين زوجه در وطى از زوج مذكور محل تأمل است.[1]
*** الشيخ التبريزي (قدس سره): اگر ممكن است كه زوج را وادار كند به طواف نساء و الا حكم به وجوب تمكين براى زوج مذكور مشكل است و اگر زن مكره بر جماع شد حرجى بر او نيست.[2]
الشيخ الوحيد: اگر قاعده ألزموهم بما ألزموا على أنفسهم اطلاق داشته باشد حتى در اين مورد كه زوجه شيعه است حكم به جواز تمكين بعيد نيست ولى بحث در اطلاق قاعده است.[3]
الأغسال المستحبة
السيد السيستاني: القسم الأول ما يستحب لأجل إيقاع فعل كالغسل للإحرام أو لزيارة البيت و الغسل لوداع قبر النبيّ صلى اللّٰه عليه و آله ثمّ قال بعد سطور: هذه الأغسال قد ثبت استحبابها بدليل معتبر و الظاهر أنها تغني عن الوضوء.[4]
السيد الشبيري: انسان با غسلهاى مستحبى كه استحبابش ثابت باشد كه در مسأله 651 گفته شد مىتواند كارى كه مانند نماز وضو لازم دارد انجام دهد.
ص 160 توضيح و در مسأله 651 بيست و سه غسل ذكر كرده است.
*** الشيخ البهجت: چهارده غسل به عنوان اغسال زمانى و شش غسل به عنوان اغسال مكانى و چند غسل به عنوان اغسال بعد از فعل ذكر كردهاند ولى درباره كفايت اغسال از وضو چيزى نفرموده.[5]
[1]شفاهى.
[2]شفاهى.
[3]شفاهى.
[4]المنهاج ص 120
[5]توضيح ص 140 أنظر السطر الأخير.
منه أيضاً: تذكر داده مىشود كه هيچ يك از غسلهاى مستحب كفايت از وضو نمىكند.[1]
راجع به رجوع به فتواى مجتهدى كه فتوى به جواز مىدهد در احتياط وجوبى مجتهد ديگر بعد از عمل فرمودند مانع ندارد.[2]
آقاى قديرى و آقاى محفوظى هم حاضر بودند.
الشيخ التبريزي (قدس سره): انسان مىتواند با غسلهاى مستحبى كه در مسأله 651 ذكر شده كارى كه مانند نماز وضو لازم دارد انجام دهد.[3]
الشيخ الصافي: انسان نمىتواند با غسل مستحبى كارى كه مانند نماز وضو لازم دارد انجام دهد.[4]
الشيخ الفاضل: غسل زيارت جاى وضو را نمىگيرد.[5]
الشيخ الوحيد: انسان با غسلهاى مستحبى كه در مسأله 650 ذكر شده مىتواند كارى كه مانند نماز وضو لازم دارد انجام دهد.
بعض آن اغسال كه در مسأله 650 ذكر كرده عبارت است از:
غسل جمعه و بعضى اغسال ليالى شهر رمضان، غسل عيد فطر، عيد قربان، غسل شب عيد فطر بعد از غروب، غسل روز هشتم و نهم ذى حجه، غسل احرام، غسل دخول مكه، غسل زيارت خانه كعبه، غسل داخل شدن مدينه منوره، غسل داخل شدن حرم پيغمبر6، غسل وداع قبر مطهر آن حضرت، غسل زيارت حضرت سيد الشهداء از نزديك، غسل توبه از فسق و كفر و باز اغسال ديگرى ذكر كرده و فرموده: و اما غسلهايى كه رجاءً بجاآورده مىشود از وضو كفايت نمىكند.[6]
[1]توضيح طبع 19 ص 109.
[2]شفاهى.
[3]توضيح ص 118.
[4]توضيح ص 133.
[5]چهل مسأله.
[6]توضيح ص 295.
بوى گازوئيل و بنزين
س: گرفتن بينى از بوى گازوئيل در حال احرام چه حكمى دارد؟
السيد الشبيري: ظاهراً لازم نيست.[1]
*** الشيخ البهجت: اگر محرز نيست كه بوى بد است مانع ندارد.[2]
الشيخ التبريزي (قدس سره): احتياط مستحب ترك آن است.[3]
الشيخ الصافي: ظاهراً اشكال ندارد.[4]
احرام از تنعيم در روز و استظلال
س: مردها در مسجد تنعيم محرم مىشوند براى عمره آيا مىتوانند روز از ماشين مسقف استفاده كنند؟
الإمام الخميني (قدس سره): مكه منزل است و استظلال در آن مانع ندارد.
السيد الگلپايگاني (قدس سره): با آنكه مكه محسوب مىشود استظلال مانع ندارد.[5]
السيد السيستاني: الحكم بالجواز مشكل جداً فالاحتياط لا يترك
السيد الشبيري: نمىتواند با ماشين مسقف برود تا مسجد الحرام و اگر چه در شب باشد.[6]
[1]كتبى.
[2]كتبى.
[3]كتبى.
[4]كتبى.
[5]شفاهى.
[6]ص 36
الشيخ البهجت: احتياط در ترك است.[1]
الشيخ التبريزي (قدس سره): احتياط لازم ترك استظلال در تنعيم و در حركت از آنجا تا مسجد الحرام يا محل اقامت است.[2]
بنا بر احتياط تظليل در هنگام راه رفتن در منى و عرفات ترك شود. و احتياط آن است كه در شهر مكه هم تظليل نشود- و همچنين از هتل تا مسجد الحرام احتياط در ترك است.[3]
ولى رفتن زير سايبانهاى ثابت مانع ندارد.[4]
الشيخ الصافي: نسبت به عبارت مرحوم السيد الگلپايگاني (قدس سره) (كسى كه از تنعيم محرم مىشود با فرض آنكه فعلًا داخل مكه است استظلال مانع ندارد)، حاشيه ندارد.[5]
الشيخ الفاضل: نسبت به عبارت امام (قدس سره) كه فرموده «چون تنعيم جزء مكه شده و مكه منزل است استظلال مانع ندارد» حاشيه ندارد.[6]
الشيخ المكارم: حاشيه ندارد.[7]
الشيخ النوري: حاشيه ندارد[8]
الشيخ الوحيد: لا بأس بالاستظلال بالسيارات المسقفة بعد وصوله مكة.[9]
الظل الثابت (مثل تونل)
السيد الخوئي (قدس سره): در تونلهاى مكه و منى تا جمرات استظلال مانع ندارد. كتبى و قال لا يحرم السير تحت الظل الثابت.[10]
السيد السيستاني: بنا بر اظهر در ثوابت جايز است.[11]و قال: لا بأس بالتظليل بالأجسام الثابتة.[12]
[1]ص 159 م 3
[2]صغير ص 356
[3]ص 350 صغير.
[4]ص 329 صغير.
[5]مناسك اخير ص 188 م 463
[6]ص 171
[7]ص 175
[8]ص 162
[9]ص 110، م 268
[10]كتبى.
[11]ص 195
[12]ص 134
السيد الخامنهاي: يجوز الاستظلال بما لا يكون فوق رأسه كالسير على جنب المحمل او في ظل الجدار و نحوه.[1]
السيد الشبيري: عبور از سايه بان ثابت مثل پلها و تونلهاى كوتاه مانع ندارد و بنا بر احتياط از تونلهاى طولانى خوددارى كند.[2]حرمت سايبان اختصاص به سر قرار دادن ندارد بلكه اگر در سمت راست يا چپ باشد جايز نيست.[3]
*** الشيخ البهجت: سير از داخل تونل از استظلال ممنوع نيست.[4]
الشيخ التبريزي (قدس سره): مانع ندارد.[5]
الشيخ الصافي: در شهر مكه عبور از تونلها مانع ندارد.[6]
الشيخ الفاضل: حرمت استظلال سايه ثابت را شامل نمىشود.[7]از كشتارگاه تا جمرات از طريق مسقف رفتن مانع ندارد.[8]
الشيخ المكارم: از كشتارگاه تا جمرات از طريق مشاة مسقّف رفتن مانع ندارد.[9]
الشيخ الوحيد: كما لا بأس بالتظليل بالأجسام الثابتة كالجبال و الجدران و الأشجار.[10]
استظلال در مكه بعد از نزول
السيد الگلپايگاني و الإمام و الأراكي (قدس سرهم): جايز است هرچند در حال تردد باشد براى مسجد الحرام يا مذبح و جمرات- مناسك ثلاثة. السيد السيستاني: إذا نزل المحرم في مكان جاز الاستظلال له.[11]
[1]ص 25
[2]ص 36
[3]فرع 225
[4]كتبى
[5]ضميمه ص 24
[6]كتبى.
[7]محشى ص 166
[8]ص 175
[9]محشى ص 179
[10]ص 109
[11]ص 135.
السيد الخامنهاي: و أما بعد النزول في منزل كمنى و عرفات و غير هما فيجوز له ذلك.[1]
*** الشيخ البهجت: بنا بر احتياط واجب نمىتواند استظلال كند.[2]
الشيخ التبريزي (قدس سره): احتياط آن است كه در شهر مكه هم تظليل نشود.[3]
الشيخ الصافي: اشكال ندارد، اگر چه در حال رفت و آمد براى كارهاى منزل باشد.[4]در شهر مكه و منى و عرفات بعد از منزل كردن تا قبل از كوچ استظلال مانع ندارد، هرچند در رفت و آمد براى حوائج باشد.[5]
الشيخ الفاضل: در مقدار مذكور حاشيه ندارد.[6]
الشيخ المكارم: در محلههاى جديد مكه مىتواند براى رفتن به مسجد الحرام در ماشينهاى مسقف سوار شود يا زير سايه برود بعد از نزول.[7]
الشيخ النوري: حاشيه ندارد.[8]
الشيخ الوحيد: فيجوز التظليل في المنزل مطلقاً و لو كان في حال السير ذهاباً و اياباً سواء كان الظل ساكناً أو سائراً فلا بأس بالاستظلال بالسيارات المسقفة بعد وصوله مكة.[9]
سير بسوى مسجد يا عرفات يا جمرات
السيد السيستاني: الحكم بالجواز مشكل جداً و الاحتياط لا يترك.[10]
[1]ص 26.
[2]ص 174 جديد.
[3]ص 349 صغير.
[4]ص 57.
[5]ص 201.
[6]ص 166.
[7]محشى ص 171، حاشيه بر عبارت امام ندارد.
[8]ص 158.
[9]ص 110.
[10]ص 135.
السيد الشبيري: در حال حركت به سوى منى و عرفات در مكه چتر بر سر گرفتن يا با ماشين مسقف سوار شوند جايز نيست.[1]
أقول: مرحوم امام و السيد الگلپايگانى جايز دانسته و مرحوم السيد الخوئي فرموده در مورد مذبح كه از شئون منى و حج است مانع ندارد.[2]
استظلال در شب
الإمام الخميني (قدس سره): جايز بودن آن به نظر بعيد نيست.[3]
السيد الخوئي (قدس سره): جايز نيست و كفاره دارد.[4]
السيد الگلپايگاني (قدس سره): بعيد نيست كه بگوئيم استظلال در شب نيست.[5]
السيد السيستاني: يجوز الاستظلال في الليل إذا لم تكن السماء ممطرة على الأحوط.[6]
السيد الخامنهاي: الظاهر اختصاص حرمة التظليل في النهار و إن كان الأحوط تركه في الليل أيضاً و لا يترك هذا الاحتياط في الليالي الممطرة أو الباردة ما لم يصل حد الحرج.[7]
السيد الشبيري: در شب نيز جايز نيست هرچند در شب حركت كند.[8]
عدم الجواز: الخوئي، الشبيري، التبريزي و الوحيد.
*** الشيخ البهجت: مقتضاى خطاب روايات واصل منع مختص به سايه انداختن از آفتاب است و در شب منعى نيست.[9]
الشيخ التبريزي (قدس سره): ترك تظليل در شب احتياط وجوبى است.[10]
[1]ص 35
[2]كتبى.
[3]ص 91
[4]كتبى.
[5]كتبى و شفاهى.
[6]الملحق ص 77
[7]ص 26
[8]ص 35
[9]كتبى.
[10]ضميمه ص 23