برود و اقتدا كند اكتفا به آن نماز مشكل است و احتياطاً نماز را اعاده كند.[1]
الشيخ الفاضل: س: اقتدا به نماز مغرب اهل سنت چه حكمى دارد؟
ج: با توجه به فاصلۀ بين اذان و اقامه اكتفا به آن صحيح است.[2]
الشيخ الفاضل: س: گاهى در نماز آيۀ سجده مىخوانند و همه به سجده مىروند و شيعه هم همراهى مىكند؟
ج: احتياطاً اين نماز را اعاده كند.[3]
الشيخ الفاضل: س: اگر نماز جماعت تمام شده ولى هنوز صفوف بهم نخورده آيا اذان و اقامه ساقط است؟
ج: ساقط نيست.
الشيخ الفاضل: س: حكم افطار شيعه در مسجدين چيست؟
ج: اگر اتفاقاً آنجا بودند و ناچار به افطار تقيهاى شدند صحيح است و قضا ندارد ولى اختياراً انجامش خلاف احتياط است.[4]
نماز مسافر در حرمين شريفين
الإمام الخميني (قدس سره): اختصاص به مسجد اصلى ندارد در جاهاى توسعه داده شده هم جارى است.[5]
السيد الگلپايگاني (قدس سره): بلكه در دو شهر مكه و مدينه مىتواند نماز را تمام بخواند.[6]
السيد الخوئي (قدس سره): بلكه مىتواند در تمام شهر مكه و مدينه نمازش را تمام بخواند.[7]
السيد الخامنهاي: الظاهر أن موضوع الحكم عنوان البلدين من دون فرق بين
[1]مع التلخيص ص 234 حج و عمره
[2]ص 235
[3]ص 236
[4]ص 245
[5]ص 257.
[6]توضيح ص 237
[7]توضيح ص 233
الأمكنة القديمة و الجديدة.[1]
السيد السيستاني: لا يختص بالمناطق القديمة في مكة المكرمة و المدينة المنورة بل يشمل الامتدادات الحديثة أيضاً.[2]
السيد الشبيري: احوط قصر است حتى در مسجدين.
*** الشيخ البهجت: در اضافات احتياط واجب قصر است.[3]در تمام شهر مكه و مدينه
الشيخ التبريزي (قدس سره): لا يختص بالمسجدين بل يشمل البلدين القديمين.[4]
الشيخ الصافي: در مسجدين مخير است.[5]
الشيخ الفاضل: مخير است در مسجدين و فرقى بين بناء اصلى و فعلى نيست.[6]و في حول الحج: يشمل الحكم لما يسمى مكة فعلًا.[7]
الشيخ المكارم: مخير است در مسجدين و اضافات فعلى و آينده.[8]
الشيخ النوري: در تمام شهر مدينه و مكه مخير است هر قدر وسعت پيدا كند.[9]
الشيخ الوحيد: در شهر مكه قديم و مدينه زمان حضرت رسول6مخير است گرچه احوط در غير مسجدين قصر است.[10]
نوافل در حرمين
در حج سال 1418 چند فرع پيش آمد كه محتاج به استفتاء از مراجع فعلى شد چون قبلًا معلوم نبود.
[1]ص 51
[2]ص 171، ملحق.
[3]ص 175.
[4]شفاهى
[5]ص 277
[6]ص 243
[7]ص 48
[8]توضيح ص 237
[9]ص 230
[10]توضيح
1- در اماكن تخيير مثل مكه و مدينه طيبه اگر مسافر اختيار تمام نمود آيا نوافل ساقط مىشود و برفرض سقوط به نحو عزيمت است يا رخصت؟
السيد الشبيري: به نظر اينجانب وظيفه مسافر شرعى در همه اماكن قصر صلاة است.[1]
*** الشيخ البهجت: ساقط است و به نحو عزيمت.[2]
الشيخ التبريزي (قدس سره): نوافل ساقط است و استحباب ندارد و مقصود از سقوط به نحو عزيمت همين است ولى منافات با اتيان آنها به قصد رجا ندارد.[3]
الشيخ الصافي: ظاهراً نوافل ساقطه از مسافر در مورد سؤال ساقط است بلى اتيان آنها براى كسى كه تمام را اختيار كرده رجاء مانعى ندارد.[4]
2- اگر نماز مسافر در حرمين فوت شود آيا حكم تخيير باقى است؟
نماز مقيم در مكه مكرمه بعد از مراجعت از مواقف
الإمام الخميني (قدس سره): اگر مسافت شرعيه بين مكه و عرفات محقق نباشد و از عرفات به مكه برمىگردند عنوان محل اقامت و بعد از مكه قصد مسافرت مىكنند نمازشان تمام است در مراجعت و در خود مكه.[5]
السيد الخوئي (قدس سره): در صورتى كه مسافت شرعيه بين مكه و عرفات محقق نباشد وظيفه در عرفات و مشعر و در مراجعت به مكه تمام است.[6]
السيد الگلپايگاني (قدس سره): در برگشت از محلى كه رفته و در محل اقامت شكسته بخواند.[7]
[1]كتبى
[2]كتبى
[3]كتبى
[4]كتبى
[5]ص 265
[6]ص 294 طبع 1411
[7]مجمع ص 198
السيد الخامنهاي: نماز در عرفات و منى تمام است.[1]
السيد السيستاني: اذا كانت المسافة من نهاية مكة الحالية الى عرفات ثمّ المشعر ثمّ منى فمكة أربعة و أربعين كيلومتراً أو أكثر قصر في صلاته في هذه الأماكن و إلّا أتم فيها نعم في الصورة الثانية إذا كان ناوياً للسفر من عرفات و كان رجوعه إلى مكة لا من جهة كونها محل اقامته بل من جهة وقوعها في طريقه كان حكمه القصر من مشعر و منى و أما في مكة فتخير بين القصر و التمام لأنه من مواطن التخيير للمسافر.[2]
*** الشيخ البهجت: بايد نماز را تمام بخواند.[3]
الشيخ التبريزي (قدس سره): نماز تمام است.[4]اگر مجموع اياب و ذهاب 8 فرسخ نباشد.
منه أيضاً ص 177: يحتاط بالجمع بين القصر و الإتمام في عرفات و مشعر و منى.
الشيخ الصافي: نماز او تمام است مگر اينكه انشاء سفر جديد داشته باشد.[5]
ص 312 نماز تمام است.
الشيخ الفاضل: بايد تمام بخواند.[6]
الشيخ المكارم: بايد تمام بخواند.[7]
الشيخ النوري: تمام است.[8]
الصلاة في الكعبة و فوقها
في العروة: الأحوط ترك الفريضة على سطح الكعبة و في جوفها اختياراً و لا بأس بالنافلة و كذا لا بأس بالفريضة حال الضرورة.
[1]ص 44
[2]ملحق ص 173
[3]مسأله 1032
[4]ضميمه ص 47
[5]ص 275
[6]ص 242
[7]مسأله 1127
[8]ص 395
و في المحشي بحاشية الأعلام الخمسة قال السيد الخوئي: و إن كان الأظهر جواز فعلها في جوفها مع الركوع و السجود.
السيد الشبيري: احتياط آن است كه در حال اختيار نماز واجب يا مستحب نخواند (در سطح كعبه).[1]
و اما در داخل كعبه نماز واجب در حال اختيار مكروه و نافله اشكال ندارد.
السيد السيستاني: احتياط واجب ترك نماز واجب است در كعبه و بام در حال اختيار و در حال ناچارى اشكال ندارد[2]و نماز مستحب اشكال ندارد.
*** الشيخ التبريزي (قدس سره): در حال اختيار احتياط واجب ترك نماز واجب بر بام كعبه است و ظاهر جواز نماز در كعبه است در حال اختيار و نماز مستحب بر بام و كعبه اشكال ندارد.[3]
نماز جماعت با عامّه
الإمام الخميني (قدس سره): تخلف از جماعت اهل سنت اگر خلاف تقيه باشد جايز نيست.[4]
السيد الخوئي (قدس سره): بلى مجزى است در صورتى كه قرائت حمد و سوره را خود آهسته بخواند.[5]
السيد الگلپايگاني (قدس سره): در حال ضرورت بىاشكال است و در غير حال ضرورت شركت با نماز آنان خوب است لكن با تمكن اعاده كند.
السيد السيستاني: تجوز الصلاة خلفهم و لكن لا بدّ للمأموم أن يقرأ لنفسه
[1]توضيح ص 216.
[2]توضيح ص 195.
[3]توضيح، ص 161
[4]ص 258
[5]كتبى.
إخفاتاً إن أمكنه و إلّا يقرأ في نفسه.
السيد الخامنهاي: مجزية إن شاء اللّٰه.[1]
السيد الشبيري: مناسب است در نماز جماعت اهل سنت شركت كنند ولى بنا بر احتياط نماز را دوباره بخوانند.[2]
*** الشيخ البهجت: با شرائط تقيه مانع ندارد و مجزى است ولى بايد وظيفه منفرد مراعات شود- ورقه ص 11 و در جامع ص 513
و اعتبار عدم مندوحه در حال عمل يقينى است و اما مندوحه مكانى و زمانى پس اعتبار آن موافق با احتياط است ص 11.
الشيخ التبريزي (قدس سره): با آنها همراهى كند و قرائت را و لو به نحو حديث نفس بخواند و اين نماز مجزى است.[3]
الشيخ الصافي: اگر موجب تأليف عامه و دفع اتهام از شيعه باشد اعاده ندارد.[4]
الشيخ المكارم: حق اين است كه چنين نمازى كفايت از نماز واجب مىكند و اعاده آن لازم نيست و در مسأله وقت و مانند آن از آنها پيروى مىكند.[5]
الشيخ النوري: رعايت مندوحه لازم نيست.[6]
نماز جماعت بالاستدارة
السيد في العروة: يجوز على الأقوى بالاستدارة حول الكعبة و الأحوط عدم تقدم المأموم على الإمام بحسب الدائرة.[7]
[1]ص 51
[2]ص 12
[3]كتبى؛ و في المفيد ص 48
[4]ورقه ص 11.
[5]ص 180
[6]ص 387 و ص 388
[7]فرع 25.
الإمام الخميني (قدس سره): لا يخلو من إشكال (في تعليقته على العروة) و در مناسك فارسى: با وضع فعلى نياز به اعاده ندارد.
السيد الخوئي (قدس سره): في القوّة إشكال بل منع (في تعليقته على العروة).
السيد الگلپايگاني (قدس سره): مأموم اقرب از امام نباشد بالنسبة إلى الكعبة و احوط عدم تقدم المأموم على الإمام.
السيد السيستاني: يشكل الصلاة حول الكعبة بالاستدارة.[1]
السيد الخامنهاي: الصلاة حول الكعبة بالاستدارة تجزي.[2]
السيد الشبيري: نماز جماعت به نحو استداره في نفسه اشكال ندارد.[3]
*** الشيخ التبريزي (قدس سره): اقتدا صورى است و بايد مأموم به وظيفه فردى عمل كند لذا اقتداء مانع ندارد.[4]
الشيخ البهجت: با انحفاظ نسبت در صف مأمومين با امام و با انحفاظ نسبت امام به كعبه در تمام دور حتى اطراف حجر اسماعيل و عدم حائل بين هر مأموم آنكه به او متصل است دور نيست تصحيح نماز جماعت به طور استداره در اطراف كعبه.[5]
الشيخ الفاضل: در غير مورد تقيه صلاة استداره جايز نيست.[6]
الشيخ المكارم: امام به حسب دايره متقدم و به كعبه نزديكتر باشد بنا بر احتياط- حاشيه
[1]كتبى.
[2]ص 51
[3]كتبى.
[4]شفاهى.
[5]جامع، ص 518.
[6]ص 433
اتمام نماز به خيال ماندن ده روز
س: به خيال اينكه ده روز در مدينه مىماند نماز را تمام خوانده بعد از دو روز معلوم مىشود كه مجموع توقف در مدينه هشت روز است وظيفه او نسبت به نمازهايى كه خوانده و آينده چيست؟
السيد السيستاني: اگر به خيال اينكه رفقايش مىخواهند ده روز در محلى بمانند قصد كند كه ده روز در آنجا بماند و بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى ادائى بفهمد كه آنها قصد نكردهاند اگر چه خودش هم از ماندن منصرف شود و تا مدتى كه در آنجا هست بايد نماز را تمام بخواند.[1]
السيد الشبيري: ظاهراً چنين شخصى مسافر است و حكم كسى را دارد كه از اول مىداند كه مدت اقامت كمتر از ده روز است.[2]
*** الشيخ التبريزي (قدس سره): چنانچه اشتباه منشأ شده كه قصد ده روز بنمايد نمازش تمام است ولى اگر قصد كرده تا روز معين مثلا جمعه مىماند و فكر مىكرده كه از امروز تا آن روز ده روز است نمازش شكسته است ولى نمازهايى كه قبلًا تمام خوانده قضا ندارد.[3]
الشيخ البهجت: در فرض مرقوم نماز تمام است.[4]
الشيخ الصافي: نمازهايى كه تمام خوانده صحيح است و تا در مدينه است هم بايد تمام بخواند.[5]
[1]فرع 1361
[2]كتبى.
[3]كتبى.
[4]كتبى.
[5]كتبى.