کتاب آرا المراجع فی الحج

السيد الخامنه‌اي: نماز در عرفات و منى تمام است.[1]

السيد السيستاني: اذا كانت المسافة من نهاية مكة الحالية الى عرفات ثمّ المشعر ثمّ منى فمكة أربعة و أربعين كيلومتراً أو أكثر قصر في صلاته في هذه الأماكن و إلّا أتم فيها نعم في الصورة الثانية إذا كان ناوياً للسفر من عرفات و كان رجوعه إلى مكة لا من جهة كونها محل اقامته بل من جهة وقوعها في طريقه كان حكمه القصر من مشعر و منى و أما في مكة فتخير بين القصر و التمام لأنه من مواطن التخيير للمسافر.[2]

*** الشيخ البهجت: بايد نماز را تمام بخواند.[3]

الشيخ التبريزي (قدس سره): نماز تمام است.[4]اگر مجموع اياب و ذهاب 8 فرسخ نباشد.

منه أيضاً ص 177: يحتاط بالجمع بين القصر و الإتمام في عرفات و مشعر و منى.

الشيخ الصافي: نماز او تمام است مگر اينكه انشاء سفر جديد داشته باشد.[5]

ص 312 نماز تمام است.

الشيخ الفاضل: بايد تمام بخواند.[6]

الشيخ المكارم: بايد تمام بخواند.[7]

الشيخ النوري: تمام است.[8]

الصلاة في الكعبة و فوقها

في العروة: الأحوط ترك الفريضة على سطح الكعبة و في جوفها اختياراً و لا بأس بالنافلة و كذا لا بأس بالفريضة حال الضرورة.

[1]ص 44

[2]ملحق ص 173

[3]مسأله 1032

[4]ضميمه ص 47

[5]ص 275

[6]ص 242

[7]مسأله 1127

[8]ص 395

و في المحشي بحاشية الأعلام الخمسة قال السيد الخوئي: و إن كان الأظهر جواز فعلها في جوفها مع الركوع و السجود.

السيد الشبيري: احتياط آن است كه در حال اختيار نماز واجب يا مستحب نخواند (در سطح كعبه).[1]

و اما در داخل كعبه نماز واجب در حال اختيار مكروه و نافله اشكال ندارد.

السيد السيستاني: احتياط واجب ترك نماز واجب است در كعبه و بام در حال اختيار و در حال ناچارى اشكال ندارد[2]و نماز مستحب اشكال ندارد.

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): در حال اختيار احتياط واجب ترك نماز واجب بر بام كعبه است و ظاهر جواز نماز در كعبه است در حال اختيار و نماز مستحب بر بام و كعبه اشكال ندارد.[3]

نماز جماعت با عامّه

الإمام الخميني (قدس سره): تخلف از جماعت اهل سنت اگر خلاف تقيه باشد جايز نيست.[4]

السيد الخوئي (قدس سره): بلى مجزى است در صورتى كه قرائت حمد و سوره را خود آهسته بخواند.[5]

السيد الگلپايگاني (قدس سره): در حال ضرورت بى‌اشكال است و در غير حال ضرورت شركت با نماز آنان خوب است لكن با تمكن اعاده كند.

السيد السيستاني: تجوز الصلاة خلفهم و لكن لا بدّ للمأموم أن يقرأ لنفسه‌

[1]توضيح ص 216.

[2]توضيح ص 195.

[3]توضيح، ص 161

[4]ص 258

[5]كتبى.

إخفاتاً إن أمكنه و إلّا يقرأ في نفسه.

السيد الخامنه‌اي: مجزية إن شاء اللّٰه.[1]

السيد الشبيري: مناسب است در نماز جماعت اهل سنت شركت كنند ولى بنا بر احتياط نماز را دوباره بخوانند.[2]

*** الشيخ البهجت: با شرائط تقيه مانع ندارد و مجزى است ولى بايد وظيفه منفرد مراعات شود- ورقه ص 11 و در جامع ص 513‌

و اعتبار عدم مندوحه در حال عمل يقينى است و اما مندوحه مكانى و زمانى پس اعتبار آن موافق با احتياط است ص 11.

الشيخ التبريزي (قدس سره): با آنها همراهى كند و قرائت را و لو به نحو حديث نفس بخواند و اين نماز مجزى است.[3]

الشيخ الصافي: اگر موجب تأليف عامه و دفع اتهام از شيعه باشد اعاده ندارد.[4]

الشيخ المكارم: حق اين است كه چنين نمازى كفايت از نماز واجب مى‌كند و اعاده آن لازم نيست و در مسأله وقت و مانند آن از آنها پيروى مى‌كند.[5]

الشيخ النوري: رعايت مندوحه لازم نيست.[6]

نماز جماعت بالاستدارة

السيد في العروة: يجوز على الأقوى بالاستدارة حول الكعبة و الأحوط عدم تقدم المأموم على الإمام بحسب الدائرة.[7]

[1]ص 51

[2]ص 12

[3]كتبى؛ و في المفيد ص 48

[4]ورقه ص 11.

[5]ص 180

[6]ص 387 و ص 388

[7]فرع 25.

الإمام الخميني (قدس سره): لا يخلو من إشكال (في تعليقته على العروة) و در مناسك فارسى: با وضع فعلى نياز به اعاده ندارد.

السيد الخوئي (قدس سره): في القوّة إشكال بل منع (في تعليقته على العروة).

السيد الگلپايگاني (قدس سره): مأموم اقرب از امام نباشد بالنسبة إلى الكعبة و احوط عدم تقدم المأموم على الإمام.

السيد السيستاني: يشكل الصلاة حول الكعبة بالاستدارة.[1]

السيد الخامنه‌اي: الصلاة حول الكعبة بالاستدارة تجزي.[2]

السيد الشبيري: نماز جماعت به نحو استداره في نفسه اشكال ندارد.[3]

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): اقتدا صورى است و بايد مأموم به وظيفه فردى عمل كند لذا اقتداء مانع ندارد.[4]

الشيخ البهجت: با انحفاظ نسبت در صف مأمومين با امام و با انحفاظ نسبت امام به كعبه در تمام دور حتى اطراف حجر اسماعيل و عدم حائل بين هر مأموم آنكه به او متصل است دور نيست تصحيح نماز جماعت به طور استداره در اطراف كعبه.[5]

الشيخ الفاضل: در غير مورد تقيه صلاة استداره جايز نيست.[6]

الشيخ المكارم: امام به حسب دايره متقدم و به كعبه نزديك‌تر باشد بنا بر احتياط- حاشيه‌

[1]كتبى.

[2]ص 51

[3]كتبى.

[4]شفاهى.

[5]جامع، ص 518.

[6]ص 433

اتمام نماز به خيال ماندن ده روز

س: به خيال اينكه ده روز در مدينه مى‌ماند نماز را تمام خوانده بعد از دو روز معلوم مى‌شود كه مجموع توقف در مدينه هشت روز است وظيفه او نسبت به نمازهايى كه خوانده و آينده چيست؟

السيد السيستاني: اگر به خيال اينكه رفقايش مى‌خواهند ده روز در محلى بمانند قصد كند كه ده روز در آنجا بماند و بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى ادائى بفهمد كه آنها قصد نكرده‌اند اگر چه خودش هم از ماندن منصرف شود و تا مدتى كه در آنجا هست بايد نماز را تمام بخواند.[1]

السيد الشبيري: ظاهراً چنين شخصى مسافر است و حكم كسى را دارد كه از اول مى‌داند كه مدت اقامت كمتر از ده روز است.[2]

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): چنانچه اشتباه منشأ شده كه قصد ده روز بنمايد نمازش تمام است ولى اگر قصد كرده تا روز معين مثلا جمعه مى‌ماند و فكر مى‌كرده كه از امروز تا آن روز ده روز است نمازش شكسته است ولى نمازهايى كه قبلًا تمام خوانده قضا ندارد.[3]

الشيخ البهجت: در فرض مرقوم نماز تمام است.[4]

الشيخ الصافي: نمازهايى كه تمام خوانده صحيح است و تا در مدينه است هم بايد تمام بخواند.[5]

[1]فرع 1361

[2]كتبى.

[3]كتبى.

[4]كتبى.

[5]كتبى.

استفتاءات جديد

س: احرام از ادنى الحل كه ميقات عمره مفرده است بايد از اولين نقطه حل كه متصل به حرم است انجام شود يا با فاصله و لو يك كيلومتر قبل از حرم كافى است يا ميزان ادنى الحل عرفى است؟

السيد السيستاني: ادنى الحل معيار است در همه مرزهاى حرم.

السيد الخامنه‌اي: ميزان صدق ادنى الحل است.

ادنى الحل ميقات عمره مفرده است براى خصوص كسى كه در مكه مكرمه حضور دارد و براى احرام براى عمره مفرده خارج مى‌شود، نه براى كسى كه از خارج وارد مكه مى‌شود، و ميزان خروج الى خارج حرم براى احرام است، اگرچه كمى با خط حدود حرم فاصله داشته باشد.

*** الشيخ البهجت: عرفى است و لو خيلى فاصله كم باشد.

الشيخ التبريزي (قدس سره): ميزان ادنى الحل عرفى است. و اللّٰه العالم.

الشيخ الصافي: كسى كه در مكه است و مى‌خواهد عمرۀ مفرده بجاآورد از ادنى الحل (اولين نقطه عرفى) متصل به حرم محرم شود و فاصله نگيرد. و اللّٰه العالم.

الشيخ الفاضل: ميزان ادنى الحل عرفى است.

الشيخ المكارم: ميزان ادنى الحل عرفى است.

س: كسى كه از طريق عراق به مكه مى‌رود و بايد در وادى عقيق محرم شود آيا در اين وادى طولانى نقطه خاصى به نظر حضرت عالى ميقات است يا موكول به نظر اهل منطقه بايد عمل شود و خود اهل محل هم مختلف جواب مى‌دهند اين وادى كه اولش به عنوان مسلخ و قسمت وسط آن غمره و قسمت سوم آن‌

ذات عرق است بين خود اهل محل مورد گفتگو است و قسمت خاصى را تعيين نمى‌كنند؟

السيد السيستاني: از هرجايى از وادى عقيق احرام مجزى است.

السيد الخامنه‌اي: نقطه خاصى اعتبار ندارد، ميزان صدق وادى عقيق است.

*** الشيخ البهجت: طلب افضل از اول وادى است.[1]

الشيخ التبريزي (قدس سره): تمام وادى عقيق ميقات است و در تعيين مناطق آن به اهل آن مكان مراجعه مى‌شود و اگر مورد اختلاف شد از جايى كه محرز است از وادى عقيق است احرام مى‌بندند. و اللّٰه العالم.

الشيخ الصافي: بنا بر احتياط از اول محل مذكور محرم شود. و اللّٰه العالم.

الشيخ الفاضل: تحصيل اطمينان لازم است. و احرام در هر سه موضع نامبرده جايز و صحيح است، ولى از مسلخ و پس از آن، از غمره افضل است.

الشيخ المكارم: اگر آن چه مطابق مشهور در عرف محل است عمل كرده صحيح است.

س: در منى روز 12 ذى حجه غسل كرده، به قصد انجام اعمال مكه و بدون وضو به مكه آمده و طواف و نماز و ساير اعمال را انجام داده است و مى‌دانسته كه در مكه پنج عمل بايد انجام دهد آيا اعمال به نحو مذكور صحيح و مجزى است يا نه؟

السيد السيستاني: غسل زيارت خانه خدا مستحب و مجزى از وضو است.

السيد الخامنه‌اي: غسل كفايت نمى‌كند و در اعمال مشروط به وضو بايد‌

[1]حاشيۀ جامع، ص 274

وضوء بگيرد و اگر بدون وضوء انجام داده اعاده لازم است.

غير از غسل جنابت هيچ‌يك از اغسال مجزى از وضوء نيست، و اگر عمل مشروط به طهارت را بدون وضوء انجام داده بايد اعاده كند.

*** الشيخ البهجت: مجزى نيست.

الشيخ التبريزي (قدس سره): بلى صحيح و مجزى است. و اللّٰه العالم.

الشيخ الصافي: طواف و نماز كه بى‌وضوء انجام شده‌اند باطلند و بايد اعمال مكه را حتى سعى دوباره انجام دهد. و اللّٰه العالم.

الشيخ الفاضل: غسل مستحبى كفايت از وضو نمى‌كند. لذا در فرض سؤال طواف‌ها و نمازهاى آن صحيح نيست. و سعى را كه با اعتقاد به صحت انجام داده مجزى و صحيح است، هرچند احتياط مستحب است كه سعى را نيز اعاده كند.

الشيخ المكارم: هرگاه غسل واجب يا مستحب معتبرى انجام داده اعمال مذكور صحيح است.

س: بعد از وقوف به عرفات سكته مغزى كرده و او را شبانه به مشعر الحرام آورده‌اند و به او وقوف اضطرارى داده‌اند و بعد او را به بيمارستان مكه برده‌اند و تا پايان ذى حجه در حال سكته است اگر اولياء اين بيمار يا ساير مؤمنين بقيه اعمال او را تبرعاً بجاآورند كافى است يا نه و با فرض عدم كفايت وظيفه چيست؟

السيد السيستاني: حج او باطل است و بعد از بهوش آمدن اگر مى‌تواند اعمال عمرۀ مفرده را و لو با نائب گرفتن براى طواف و سعى آن را انجام دهد.

السيد الخامنه‌اي: اعمال تبرّعاً كافى نيست و حج او صحيح است و بايد اعمال‌