کتاب آرا المراجع فی الحج

إخفاتاً إن أمكنه و إلّا يقرأ في نفسه.

السيد الخامنه‌اي: مجزية إن شاء اللّٰه.[1]

السيد الشبيري: مناسب است در نماز جماعت اهل سنت شركت كنند ولى بنا بر احتياط نماز را دوباره بخوانند.[2]

*** الشيخ البهجت: با شرائط تقيه مانع ندارد و مجزى است ولى بايد وظيفه منفرد مراعات شود- ورقه ص 11 و در جامع ص 513‌

و اعتبار عدم مندوحه در حال عمل يقينى است و اما مندوحه مكانى و زمانى پس اعتبار آن موافق با احتياط است ص 11.

الشيخ التبريزي (قدس سره): با آنها همراهى كند و قرائت را و لو به نحو حديث نفس بخواند و اين نماز مجزى است.[3]

الشيخ الصافي: اگر موجب تأليف عامه و دفع اتهام از شيعه باشد اعاده ندارد.[4]

الشيخ المكارم: حق اين است كه چنين نمازى كفايت از نماز واجب مى‌كند و اعاده آن لازم نيست و در مسأله وقت و مانند آن از آنها پيروى مى‌كند.[5]

الشيخ النوري: رعايت مندوحه لازم نيست.[6]

نماز جماعت بالاستدارة

السيد في العروة: يجوز على الأقوى بالاستدارة حول الكعبة و الأحوط عدم تقدم المأموم على الإمام بحسب الدائرة.[7]

[1]ص 51

[2]ص 12

[3]كتبى؛ و في المفيد ص 48

[4]ورقه ص 11.

[5]ص 180

[6]ص 387 و ص 388

[7]فرع 25.

الإمام الخميني (قدس سره): لا يخلو من إشكال (في تعليقته على العروة) و در مناسك فارسى: با وضع فعلى نياز به اعاده ندارد.

السيد الخوئي (قدس سره): في القوّة إشكال بل منع (في تعليقته على العروة).

السيد الگلپايگاني (قدس سره): مأموم اقرب از امام نباشد بالنسبة إلى الكعبة و احوط عدم تقدم المأموم على الإمام.

السيد السيستاني: يشكل الصلاة حول الكعبة بالاستدارة.[1]

السيد الخامنه‌اي: الصلاة حول الكعبة بالاستدارة تجزي.[2]

السيد الشبيري: نماز جماعت به نحو استداره في نفسه اشكال ندارد.[3]

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): اقتدا صورى است و بايد مأموم به وظيفه فردى عمل كند لذا اقتداء مانع ندارد.[4]

الشيخ البهجت: با انحفاظ نسبت در صف مأمومين با امام و با انحفاظ نسبت امام به كعبه در تمام دور حتى اطراف حجر اسماعيل و عدم حائل بين هر مأموم آنكه به او متصل است دور نيست تصحيح نماز جماعت به طور استداره در اطراف كعبه.[5]

الشيخ الفاضل: در غير مورد تقيه صلاة استداره جايز نيست.[6]

الشيخ المكارم: امام به حسب دايره متقدم و به كعبه نزديك‌تر باشد بنا بر احتياط- حاشيه‌

[1]كتبى.

[2]ص 51

[3]كتبى.

[4]شفاهى.

[5]جامع، ص 518.

[6]ص 433

اتمام نماز به خيال ماندن ده روز

س: به خيال اينكه ده روز در مدينه مى‌ماند نماز را تمام خوانده بعد از دو روز معلوم مى‌شود كه مجموع توقف در مدينه هشت روز است وظيفه او نسبت به نمازهايى كه خوانده و آينده چيست؟

السيد السيستاني: اگر به خيال اينكه رفقايش مى‌خواهند ده روز در محلى بمانند قصد كند كه ده روز در آنجا بماند و بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى ادائى بفهمد كه آنها قصد نكرده‌اند اگر چه خودش هم از ماندن منصرف شود و تا مدتى كه در آنجا هست بايد نماز را تمام بخواند.[1]

السيد الشبيري: ظاهراً چنين شخصى مسافر است و حكم كسى را دارد كه از اول مى‌داند كه مدت اقامت كمتر از ده روز است.[2]

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): چنانچه اشتباه منشأ شده كه قصد ده روز بنمايد نمازش تمام است ولى اگر قصد كرده تا روز معين مثلا جمعه مى‌ماند و فكر مى‌كرده كه از امروز تا آن روز ده روز است نمازش شكسته است ولى نمازهايى كه قبلًا تمام خوانده قضا ندارد.[3]

الشيخ البهجت: در فرض مرقوم نماز تمام است.[4]

الشيخ الصافي: نمازهايى كه تمام خوانده صحيح است و تا در مدينه است هم بايد تمام بخواند.[5]

[1]فرع 1361

[2]كتبى.

[3]كتبى.

[4]كتبى.

[5]كتبى.

استفتاءات جديد

س: احرام از ادنى الحل كه ميقات عمره مفرده است بايد از اولين نقطه حل كه متصل به حرم است انجام شود يا با فاصله و لو يك كيلومتر قبل از حرم كافى است يا ميزان ادنى الحل عرفى است؟

السيد السيستاني: ادنى الحل معيار است در همه مرزهاى حرم.

السيد الخامنه‌اي: ميزان صدق ادنى الحل است.

ادنى الحل ميقات عمره مفرده است براى خصوص كسى كه در مكه مكرمه حضور دارد و براى احرام براى عمره مفرده خارج مى‌شود، نه براى كسى كه از خارج وارد مكه مى‌شود، و ميزان خروج الى خارج حرم براى احرام است، اگرچه كمى با خط حدود حرم فاصله داشته باشد.

*** الشيخ البهجت: عرفى است و لو خيلى فاصله كم باشد.

الشيخ التبريزي (قدس سره): ميزان ادنى الحل عرفى است. و اللّٰه العالم.

الشيخ الصافي: كسى كه در مكه است و مى‌خواهد عمرۀ مفرده بجاآورد از ادنى الحل (اولين نقطه عرفى) متصل به حرم محرم شود و فاصله نگيرد. و اللّٰه العالم.

الشيخ الفاضل: ميزان ادنى الحل عرفى است.

الشيخ المكارم: ميزان ادنى الحل عرفى است.

س: كسى كه از طريق عراق به مكه مى‌رود و بايد در وادى عقيق محرم شود آيا در اين وادى طولانى نقطه خاصى به نظر حضرت عالى ميقات است يا موكول به نظر اهل منطقه بايد عمل شود و خود اهل محل هم مختلف جواب مى‌دهند اين وادى كه اولش به عنوان مسلخ و قسمت وسط آن غمره و قسمت سوم آن‌

ذات عرق است بين خود اهل محل مورد گفتگو است و قسمت خاصى را تعيين نمى‌كنند؟

السيد السيستاني: از هرجايى از وادى عقيق احرام مجزى است.

السيد الخامنه‌اي: نقطه خاصى اعتبار ندارد، ميزان صدق وادى عقيق است.

*** الشيخ البهجت: طلب افضل از اول وادى است.[1]

الشيخ التبريزي (قدس سره): تمام وادى عقيق ميقات است و در تعيين مناطق آن به اهل آن مكان مراجعه مى‌شود و اگر مورد اختلاف شد از جايى كه محرز است از وادى عقيق است احرام مى‌بندند. و اللّٰه العالم.

الشيخ الصافي: بنا بر احتياط از اول محل مذكور محرم شود. و اللّٰه العالم.

الشيخ الفاضل: تحصيل اطمينان لازم است. و احرام در هر سه موضع نامبرده جايز و صحيح است، ولى از مسلخ و پس از آن، از غمره افضل است.

الشيخ المكارم: اگر آن چه مطابق مشهور در عرف محل است عمل كرده صحيح است.

س: در منى روز 12 ذى حجه غسل كرده، به قصد انجام اعمال مكه و بدون وضو به مكه آمده و طواف و نماز و ساير اعمال را انجام داده است و مى‌دانسته كه در مكه پنج عمل بايد انجام دهد آيا اعمال به نحو مذكور صحيح و مجزى است يا نه؟

السيد السيستاني: غسل زيارت خانه خدا مستحب و مجزى از وضو است.

السيد الخامنه‌اي: غسل كفايت نمى‌كند و در اعمال مشروط به وضو بايد‌

[1]حاشيۀ جامع، ص 274

وضوء بگيرد و اگر بدون وضوء انجام داده اعاده لازم است.

غير از غسل جنابت هيچ‌يك از اغسال مجزى از وضوء نيست، و اگر عمل مشروط به طهارت را بدون وضوء انجام داده بايد اعاده كند.

*** الشيخ البهجت: مجزى نيست.

الشيخ التبريزي (قدس سره): بلى صحيح و مجزى است. و اللّٰه العالم.

الشيخ الصافي: طواف و نماز كه بى‌وضوء انجام شده‌اند باطلند و بايد اعمال مكه را حتى سعى دوباره انجام دهد. و اللّٰه العالم.

الشيخ الفاضل: غسل مستحبى كفايت از وضو نمى‌كند. لذا در فرض سؤال طواف‌ها و نمازهاى آن صحيح نيست. و سعى را كه با اعتقاد به صحت انجام داده مجزى و صحيح است، هرچند احتياط مستحب است كه سعى را نيز اعاده كند.

الشيخ المكارم: هرگاه غسل واجب يا مستحب معتبرى انجام داده اعمال مذكور صحيح است.

س: بعد از وقوف به عرفات سكته مغزى كرده و او را شبانه به مشعر الحرام آورده‌اند و به او وقوف اضطرارى داده‌اند و بعد او را به بيمارستان مكه برده‌اند و تا پايان ذى حجه در حال سكته است اگر اولياء اين بيمار يا ساير مؤمنين بقيه اعمال او را تبرعاً بجاآورند كافى است يا نه و با فرض عدم كفايت وظيفه چيست؟

السيد السيستاني: حج او باطل است و بعد از بهوش آمدن اگر مى‌تواند اعمال عمرۀ مفرده را و لو با نائب گرفتن براى طواف و سعى آن را انجام دهد.

السيد الخامنه‌اي: اعمال تبرّعاً كافى نيست و حج او صحيح است و بايد اعمال‌

حج را و لو با استنابه انجام دهد و تا انجام نداده به احرام باقى است.

انجام نيابت ديگران بدون وكالت از شخص مكلف، صحيح و مجزى براى مكلف نيست، و اگر بقيۀ اعمال با مباشرت يا وكالت خودش در آن سال انجام نشود، حج آن سالش صحيح نيست، و خودش تا اعمال خروج از احرام به نحو صحيح انجام نگرفته، در احرام باقى است.

*** الشيخ البهجت: حج صحيح است و سؤال 75 دارد اگر كسى محصور شد براى بقيه اعمال نائب مى‌گيرد و حجش صحيح است.

الشيخ التبريزي (قدس سره): در فرض مزبور اولياء شخص مزبور از طرف او اعمال را انجام دهند و كافى است. و اللّٰه العالم.

الشيخ الصافي: در فرض سؤال اگر شخص مذكور بى‌هوش شده و هنوز بى‌هوش است به حال احرام باقى است اعمال نيابى ديگران تبرعاً كافى نيست و بعد از بهوش آمدن بايد به اعمال عمره مفرده از احرام خارج شود. و اللّٰه العالم.

الشيخ الفاضل: ظاهر سؤال اين است كه شخص مزبور وقوف اضطرارى مشعر را نيت نكرده و قهراً ترك شده است. لذا بنا بر احتياط واجب حج او باطل است و اعمال انجام شده توسط ديگران كافى نيست. و بنا بر احتياط واجب براى خارج شدن از احرام اعمال عمره مفرده انجام دهد.

الشيخ المكارم: حج او صحيح است، ولى باقيمانده اعمال را هرچه مى‌تواند خودش بجاآورد و بقيه را نائب بگيرد و اگر هوشيار نيست، وليّ او براى او نائب بگيرد.

س: نائب در حج تمتع عمره تمتع را انجام داده و از احرام عمره خارج شده منوب عنه اظهار مى‌دارد كه من از استنابه حج منصرفم و به‌هرجهت تمكن اداء‌

اجرت حج را ندارم خود را به زحمت نيانداز، تكليف نائب و منوب عنه چيست؟

السيد السيستاني: بايد حج را به همان نيت انجام دهد مگر اينكه متمكن نباشد يا مستلزم حرجى باشد كه معمولًا تحمل نمى‌شود.

السيد الخامنه‌اي: از منوب عنه كفايت نمى‌كند مگر نائب بجاآورد و نائب مى‌تواند بين حج و عمره از عمل منصرف شود و منوب عنه يعنى اجيركننده بايد اجرت را به نائب بدهد.

شخصى كه عمره تمتع انجام داده، اگر حج بر او واجب نباشد، مى‌تواند از انجام حج منصرف شود و بجاآورد نياورد، ولى اگر براى انجام حج اجير شده، بايد پس از انجام عمره تمتع، حج تمتع را هم از باب وفا به قرارداد اجاره انجام دهد، و حق انصراف از انجام را ندارد، و عذر اجيركننده در پرداخت اجرت، مجوز ترك وفاء به عقد اجاره و انصراف از انجام حج نيست، مگر آنكه قرارداد او را با اقاله منحل سازند، و در صورت توافق بر اقاله و حل قرارداد، از اجرت قراردادى به نسبت آن چه از اعمال عمره كه انجام داده استحقاق مطالبه دارد، نه تمام اجرت را.

*** الشيخ البهجت: عمره مبتوله مى‌شود و اجيركننده ضامن اجرت مقدار عمل شده است.

الشيخ التبريزي (قدس سره): در فرض مزبور كه منوب عنه اجرت حج را نمى‌دهد نائب مى‌تواند بعد از انجام عمره تمتع يك طواف نساء انجام دهد و آن را عمره مفرده قرار دهد، و نسبت به مقدارى كه براى منوب عنه انجام داده اجرت مطالبه كند. و اللّٰه العالم.

الشيخ الصافي: در فرض سؤال كسى كه نائب را اجير نموده نمى‌تواند اجاره را فسخ نمايد و نائب بايد حج را انجام دهد و مستحق اجرت است. و اللّٰه العالم.

الشيخ الفاضل: اجاره از عقود لازمه است و مستأجر نمى‌تواند منصرف شود.