کتاب آرا المراجع فی الحج

الأحوط لزوم الغسل للإحرام

في العروة: يستحب قبل الشروع في الإحرام أمور: ... الثالث: الغسل.

السيد الشبيري: به نظر اين جانب غسل براى احرام وجوب شرطى دارد و اگر غسل نكنند احرام محقق نمى‌شود.

صلاة الإحرام

في العروة: الرابع: أن يكون الإحرام عقيب صلاة فريضة أو نافلة و قيل بوجوب ذلك.

مؤلّف: كان السيد الشبيري (دام ظلّه) قائلًا بوجوب الشرطي للغسل و الصلاة للإحرام و أنّ الإحرام لا يتحقق بدونهما و لكنه دام ظله رجع عن الفتوى إلى الاحتياط و قال بجواز الرجوع إلى الغير (المناسك الأخير).

الإحرام في الطيارة

س: شخصى از لبنان با هواپيما وارد جده شده و در طياره مقابل جحفه يا شجره احرام بسته كافى است يا نه و اگر اعمال عمرۀ تمتع را انجام داده محكوم به صحت است يا نه؟

السيد الشبيري: ظاهراً كافى نيست و عمرۀ تمتع وى صحيح نمى‌باشد.[1]

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): احرام از محاذات فضايى اشكال دارد، هرچند قريب باشد.[2]

[1]كتبى.

[2]كتبى.

الشيخ البهجت: كفايت احرام از فوق مسجد شجره محل اشكال است، بلكه منع است و حكم كسى را دارد كه بدون احرام اعمال را انجام داده است.[1]

الشيخ الصافي: صحت احرام به نحو مذكور به نظر اين جانب محل اشكال است[2].

الشيخ المكارم: صدق محاذات مشكل است.[3]

آيا احرام از محاذات هوايى مجزئ است؟

السيد الگلپايگاني (قدس سره): محاذات در فضا ميسور نيست.

السيد السيستاني: بنا بر احتياط واجب مجزى نيست.[4]

السيد الشبيري: احرام در مقدار هوايى كه عرفاً تابع زمين است مجزى است و در غير اين فرض مجزى نيست.[5]

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): مجزى نيست.[6]

الشيخ البهجت: مجزى نيست؛[7]در سؤال از معظم له به طور شفاهى: جواز بعيد نيست.

الشيخ الصافي: اگر محاذات را تشخيص بدهد مجزى است.[8]

الشيخ الفاضل: مشكل است، چون هواپيما مكث و توقف ندارد.[9]

الشيخ المكارم: در مسأله محاذات ميقات فرقى ميان صحرا و دريا نيست.[10]

[1]كتبى.

[2]كتبى.

[3]شفاهى.

[4]مهر دفتر.

[5]مهر شخصى.

[6]كتبى.

[7]مهر دفتر.

[8]كتبى.

[9]شفاهى.

[10]ص 102، م 256

و في مناسك العربي ص 41: لا فرق في مسألة المحاذات بين الصحرا و البحر و الهواء، فإذا عبر بالطائر ...

احرام در ماهى و احلال در ماه ديگر

س: شخصى قبل از غروب آفتاب شب اول ماه، محرم شد به احرام عمرۀ مفرده و اعمال مكه را در ساعات اولية ماه جديد انجام داد، اين عمره به حساب كدام يك از دو ماه محسوب مى‌شود و اگر بعد از غروب محرم شد چه نحو خواهد بود؟

السيد السيستاني: به حساب ماهى كه در آن محرم شده.[1]

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): در فرض اول كه قبل از غروب شب اول ماه، محرم شده، عمره از ماه قبل محسوب مى‌شود و در فرض دوم كه بعد از غروب آفتاب محرم شده از ماه جديد محسوب مى‌شود.[2]

الشيخ الصافي: اگر قبل از غروب شرعى (مغرب) محرم شده عمرۀ ماهى است كه هنوز آفتاب آن غروب نكرده و اگر بعد از غروب شرعى محرم شده، عمرۀ ماه بعد محسوب مى‌شود.[3]

الشيخ الفاضل: ظاهراً در هردو فرض اعمال عمره مربوط به ماه جديد است و تا ماه آينده نمى‌تواند مجدداً عمره بجاآورد.[4]

الشيخ المكارم: بعيد نيست كه معيار همان ماهى بوده كه در آن بسته شده است، هرچند احتياط آن است كه عمرۀ ماه بعد را رجاءً بجاآورد.[5]

الشيخ النوري: به حساب ماهى محسوب مى‌شود كه آن احرام بسته است.[6]

أقول: به نظر حقير بايد ببينيم از نصوص چه استفاده مى‌شود؛ آيا ميزان را احرام در شهر قرار داده يا احلال از آن؟

[1]مهر دفتر.

[2]مهر خاص.

[3]مهر خاص.

[4]مهر دفتر.

[5]مهر خاص.

[6]مهر خاص.

الجنون بعد الإحرام

السيد السيستاني: س: امرأة جنيت في عرفات، ما هي وظيفة زوجها و هو معها؟ ج: إذا كان جنونها بعد إدراك مسمّى الوقوف أو أنّها أفاقت فيها بحيث أدركت الوقوف لزم على الزوج بأخذها إلى المزدلفة فإن أفاقت هناك و أدركت اختياري المشعر أو اضطرارية فقد أدركت الحجّ فإن أفاقت من جنونها و تمكّنت من الإتيان ببقيّة المناسك فهو و إن عادت إلى الجنون فحينئذٍ يستنيب لها من يأتي عنها ببقية المناسك و يتمّ حجّها.[1]

السيد الشبيري: حكم مغمى عليه را دارد براى او استنابه كنند.[2]

*** الشيخ البهجت: بعيد نيست كه بر طبق قاعده بگوييم اين احرام منعقد نشده، چه عمرۀ مفرده و چه عمرۀ تمتع و لكن احوط استنابه است براى عمره.[3]

الشيخ التبريزي (قدس سره): با فرض اينكه زن بعد از احرام جنون پيدا كرده و مستمر است خود زن تكليفى ندارد و شوهر هم فعلًا تكليفى دربارۀ زوجه ندارد و اصل احرام او باطل است براى اينكه احرام بستن براى انجام عمره است و اين واجب ارتباطى است و مركب است و در صورتى كه متمكن نباشد اين احرام (وقع غير صحيح) و اگر زوج بخواهد مباشرت كند مانع ندارد.[4]

الشيخ الفاضل: بعيد نيست كه بگوييم اين جنون بعد از احرام كشف از بطلان احرام مى‌كند، پس نه زن تكليفى دارد و نه زوج و مباشرت زوج هم مانع ندارد.[5]

[1]الملحق الثاني، ص 140

[2]شفاهى.

[3]شفاهى.

[4]شفاهى.

[5]شفاهى.

محاذاة الميقات (در زمين و دريا و فضا)

السيد الگلپايگاني (قدس سره): يافتن محاذات ميقات در هواپيما ميسور نيست تا بتوان از آنجا محرم شد.[1]

السيد السيستاني: محاذاة أحد المواقيت، فإن من سلك طريقاً لا يمرّ بشي‌ء من المواقيت السابقة إذا وصل إلى موضع يحاذي أحدها أحرم من ذلك الموضع.[2]

و في الملحق الثاني ص 22: يمكن تصوير المحاذاة من جهة الفوق كما إذا مرّ بالطائرة على سماء الميقات و أمكن التوقف هناك بمقدار أداء التلبية لكن في كفايتها إشكال.

السيد الشبيري: كسى كه از ميقات و يا نزديك ميقات عبور نمى‌كند، قبل از رسيدن به حرم محرم شود و لازم نيست محاذات ميقات باشد، چه قبل و چه بعد.[3]

*** الشيخ البهجت: بايد از محاذات اولين ميقات نزديك به خود محرم شود.[4]

الشيخ التبريزي (قدس سره): نفس العبارة إلّا انّه في آخر الفرع ... و لكنّه غير بعيد إذا لم يكن الفصل كثيراً[5].

منه أيضاً: احرام از محاذات ميقات در فضا كافى نيست.[6]

الشيخ الفاضل: من لم يمرّ على أحد المواقيت جاز له الإحرام من محاذاة أحدها.[7]

الشيخ المكارم: كسانى كه از ميقات عبور نمى‌كنند در محاذى اولين ميقات‌

[1]ص 126، م 290 اخير

[2]ص 82

[3]م 116

[4]ص 66

[5]ص 183

[6]ص 341 صغير.

[7]ص 71

بايد محرم شوند و فرقى در محاذات ميان صحرا و دريا و هوا نيست.[1]

الشيخ النوري: اگر به هيچ يك از مواقيت عبور نكند بايد از محاذات ميقات احرام بندد.[2]

الشيخ الوحيد: نفس العبارة.[3]

احرام از خارج مسجد شجره

س: خانمى به خيال اينكه حائض است خارج مسجد شجره محرم شده و عمرۀ تمتع را انجام داده، فعلًا فهميده كه حائض نبوده و وظيفه او احرام از داخل مسجد بوده، تكليف چيست؟

السيد السيستاني: الأحوط الإحرام من مسجد الشجرة و عدم كفاية الإحرام من خارج المسجد لغير الحائض و من بحكمها.[4]

السيد الشبيري: احرام او باطل است و اگر ممكن باشد به مسجد شجره مراجعت كرده نماز و غسل احرام بجاآورد و در مسجد نيت كند و نماز بخواند و در آنجا يا هرجاى ذو الحليفه تلبيه بگويد و احرام بعد از هر نمازى كافى است.[5]

*** الشيخ البهجت: حكم كسى را دارد كه بدون احرام اعمال را انجام داده كه در مناسك ذكر شده و اعمالش صحيح است.[6]

منه أيضاً: در جامع المسائل ص 232 ملخصاً: اگر عذرى داشت از احرام بستن در ميقات مثل فراموشى يا عذر ديگر كه مسوّغ ترك باشد ظاهراً از قبيل مرض و جهل به موضوع بدون تقصير و ظاهر لحوق جهل به حكم است با عدم تقصير پس بعد از زوال عذر اگر رجوع به ميقات ممكن باشد برمى گردد و الّا از همان‌جاى خود مى‌بندد و اگر متذكر نشد مگر بعد از تمام اعمال صحت بعيد‌

[1]ص 38 و 39

[2]ص 85

[3]ص 71

[4]ص 80

[5]كتبى.

[6]كتبى.

نيست در خصوص حج و در غير حج محل تأمل است.[1]

الشيخ التبريزي (قدس سره): در حال اختيار هم احرام از داخل مسجد لازم نيست.[2]

الشيخ الصافي: به نظر اين جانب احرام از خارج مسجد شجره يعنى پشت مسجد كافى است.[3]

الشيخ الفاضل: احتياط واجب آن است كه داخل مسجد شجره محرم شوند نه خارج آن.[4]احرام از قسمت توسعه يافته مسجد شجره هم صحيح است.[5]

حائض و نفساء مى‌توانند در حال عبور محرم شوند و اگر نتوانند در حال عبور محرم شوند بايد كنار مسجد محرم شوند.[6]

جواز الإحرام مع العلم بارتكاب المحرّم

السيد الخوئي (قدس سره): يجوز أن يحرم للعمرة المفردة أو التمتّع مع العلم بأنّه سيضطرّ إلى التظليل المحرّم بعد الإحرام و لا تضرّ ذلك بصحة إحرامه سواء كان في الحج الواجب أو المستحب.[7]

الشيخ التبريزي (قدس سره): در متن مذكور با السيد الخوئي (قدس سره) موافقت كرده‌اند.

تلبية الإحرام مع الريبة

السيد الشبيري: اگر زن اظهار تلبيه كند و در معرض ريبه و تلذذ باشد بنا بر احتياط حرام و باطل است.[8]

[1]حاشيه ملاحظه شود. معظم له بعد متعرض ترك عمدى شده است، به مدرك مذكور مراجعه شود.

[2]كتبى.

[3]كتبى.

[4]م 244

[5]م 245

[6]م 250

[7]الصراط، ج 2، ص 230

[8]ص 56

اعزام به ايران بعد از انعقاد احرام

س: شخصى در جحفه حالش به هم خورد و از ادامۀ برنامه احرام مأيوس شد، فقط اين مقدار شد كه به زيد وكالت بدهد براى نيابت حج- نائب براى آن مريض به مكه آمد و عمرۀ تمتع را تمام كرده مريض پس از چند روز كه در مكه معالجه شد بهتر شد، خود آن مريض را مجدداً به جحفه بردند و محرم شد و آمد مكه متأسفانه مجدداً قبل از شروع به عمره حالش به هم خورد و او را كه محرم شده بود به ايران برگرداندند؛ مريض مزبور چه تكليفى دارد؟ و نائب چه تكليفى دارد؟ باقى اعمال را انجام بدهد يا نه؟ اجرت دارد يا نه؟

السيد الشبيري: عمل نائب صحيح است و مريض نيز اگر قربانى يا پول قربانى به مكه يا منىٰ بفرستد از احرام خارج مى‌شود و به نظر اين جانب قربانى در محل خود در ايران نيز مى‌تواند ذبح كند و در نتيجه از احرام بيرون شود، ولى در اين صورت براى حلال شدن زن بايد بعداً خود مناسك را بجاآورد، به خلاف صورت اول كه زن نيز به عقيدۀ حقير حلال مى‌شود.[1]

*** الشيخ البهجت: راه احتياط اين است كه نائب حج را تمام نمايد و نسبت به اجرت مصالحه كنند و مريض به وظيفه محصور عمل كند و كسى را نائب كند كه براى او به نيت عمره مفرده اعمال آن را بدون احرام بجاآورد و پس از سعى و قبل از تقصير به مريض اطلاع دهند كه خودش تقصير نمايد.[2]

الشيخ التبريزي (قدس سره): نيابت صحيح است و نائب مستحق اجرت است و در فرض مزبور كه وقت عمرۀ تمتع گذشته بر مريض چيزى نيست و چنانچه بعداً‌

[1]كتبى.

[2]كتبى.