کتاب آرا المراجع فی الحج

نيست در خصوص حج و در غير حج محل تأمل است.[1]

الشيخ التبريزي (قدس سره): در حال اختيار هم احرام از داخل مسجد لازم نيست.[2]

الشيخ الصافي: به نظر اين جانب احرام از خارج مسجد شجره يعنى پشت مسجد كافى است.[3]

الشيخ الفاضل: احتياط واجب آن است كه داخل مسجد شجره محرم شوند نه خارج آن.[4]احرام از قسمت توسعه يافته مسجد شجره هم صحيح است.[5]

حائض و نفساء مى‌توانند در حال عبور محرم شوند و اگر نتوانند در حال عبور محرم شوند بايد كنار مسجد محرم شوند.[6]

جواز الإحرام مع العلم بارتكاب المحرّم

السيد الخوئي (قدس سره): يجوز أن يحرم للعمرة المفردة أو التمتّع مع العلم بأنّه سيضطرّ إلى التظليل المحرّم بعد الإحرام و لا تضرّ ذلك بصحة إحرامه سواء كان في الحج الواجب أو المستحب.[7]

الشيخ التبريزي (قدس سره): در متن مذكور با السيد الخوئي (قدس سره) موافقت كرده‌اند.

تلبية الإحرام مع الريبة

السيد الشبيري: اگر زن اظهار تلبيه كند و در معرض ريبه و تلذذ باشد بنا بر احتياط حرام و باطل است.[8]

[1]حاشيه ملاحظه شود. معظم له بعد متعرض ترك عمدى شده است، به مدرك مذكور مراجعه شود.

[2]كتبى.

[3]كتبى.

[4]م 244

[5]م 245

[6]م 250

[7]الصراط، ج 2، ص 230

[8]ص 56

اعزام به ايران بعد از انعقاد احرام

س: شخصى در جحفه حالش به هم خورد و از ادامۀ برنامه احرام مأيوس شد، فقط اين مقدار شد كه به زيد وكالت بدهد براى نيابت حج- نائب براى آن مريض به مكه آمد و عمرۀ تمتع را تمام كرده مريض پس از چند روز كه در مكه معالجه شد بهتر شد، خود آن مريض را مجدداً به جحفه بردند و محرم شد و آمد مكه متأسفانه مجدداً قبل از شروع به عمره حالش به هم خورد و او را كه محرم شده بود به ايران برگرداندند؛ مريض مزبور چه تكليفى دارد؟ و نائب چه تكليفى دارد؟ باقى اعمال را انجام بدهد يا نه؟ اجرت دارد يا نه؟

السيد الشبيري: عمل نائب صحيح است و مريض نيز اگر قربانى يا پول قربانى به مكه يا منىٰ بفرستد از احرام خارج مى‌شود و به نظر اين جانب قربانى در محل خود در ايران نيز مى‌تواند ذبح كند و در نتيجه از احرام بيرون شود، ولى در اين صورت براى حلال شدن زن بايد بعداً خود مناسك را بجاآورد، به خلاف صورت اول كه زن نيز به عقيدۀ حقير حلال مى‌شود.[1]

*** الشيخ البهجت: راه احتياط اين است كه نائب حج را تمام نمايد و نسبت به اجرت مصالحه كنند و مريض به وظيفه محصور عمل كند و كسى را نائب كند كه براى او به نيت عمره مفرده اعمال آن را بدون احرام بجاآورد و پس از سعى و قبل از تقصير به مريض اطلاع دهند كه خودش تقصير نمايد.[2]

الشيخ التبريزي (قدس سره): نيابت صحيح است و نائب مستحق اجرت است و در فرض مزبور كه وقت عمرۀ تمتع گذشته بر مريض چيزى نيست و چنانچه بعداً‌

[1]كتبى.

[2]كتبى.

خوب شود، بنا بر احتياط خودش حجة الإسلام را بجاآورد.[1]

الشيخ الصافي: در فرض سؤال نائب بايد حج تمتع را به نيابت از منوب عنه انجام دهد و مستحق اجرت است و بر منوب عنه حكم محصور مترتب است و احتياط اين است كه منوب عنه علاوه بر انجام وظيفه محصور كسى را نائب بگيرد كه به نيابت از او اعمال عمره، يعنى طواف و نماز و سعى را انجام دهد و بعد منوب عنه را اعلام كنند تا تقصير كند براى خروج از احرام و بعد نائب طواف نساء را نيز احتياطاً به نيابت از او انجام دهد.[2]

نسك مستحبى بدون اذن زوج

س: زنى بدون اذن شوهر براى انجام حج مستحبى به مدينه آمده و شوهر مى‌گويد راضى نيستم عمره يا حج بجاآورى؛ آيا اين زن مى‌تواند بدون احرام وارد مكه شود يا نه؟ و از جانبى نمى‌تواند از كاروان جدا بماند، بايد با كاروان باشد.

السيد الشبيري: اگر زن توبه كرده باشد، با احرام وارد مكه شود و عمره يا حج بجاآورد و اگر از كار خود توبه نكرده باشد بى‌احرام وارد شود.[3]

*** الشيخ البهجت: نمى‌تواند.[4]

الشيخ التبريزي (قدس سره): بايد در فرض مزبور محرم شود.[5]

الشيخ الصافي: در فرض سؤال كه زن براى عبور از ميقات مضطرّ است بايد محرم شود به عمرۀ مفرده و چون عبور از ميقات بدون احرام جائز نيست، شوهر حق نهى از محرم شدن زوجه‌اش را كه مضطرّ براى عبور است ندارد.[6]

[1]كتبى.

[2]كتبى.

[3]كتبى.

[4]كتبى.

[5]كتبى.

[6]كتبى.

حكم من دخل مكّة بغير إحرام عامداً

السيد الخوئي (قدس سره): س: لو دخل مكّة بلا إحرام جهلًا منه بوجوب الإحرام ثمّ رجع إلى بلاده، هل يلزمه الرجوع إلى مكّة لأداء أعمال العمرة؟

ج: لا يجب عليه الرجوع.[1]و في الملحق، ص 259: لو دخل مراراً بلا إحرام إنّه مذنب و عليه الاستغفار فقط.

السيد السيستاني: س: إذا دخل الحرم أو مكّة بغير إحرام عمداً أو لعذرٍ فهل يكون بقاؤه فيه محرّماً ليجب عليه الخروج فوراً أم لا؟

ج: الظاهر انّ الدخول بغير إحرام حرام حدوثاً لا بقاءً.[2]

السيد الشبيري: حرمت دخول در حرم و مكه معظمه بدون احرام براى عامد حرمت تكليفى است و اثر وضعى ندارد.[3]

منه أيضاً: فقط مخالفت حكم تكليفى كرده، مثل اينكه بى‌وضو دست روى نوشتۀ قرآن گذاشته؛ لازم نيست كه وضو بگيرد و مجدداً با طهارت خط قرآن را مس كند.[4]

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): فقط مرتكب فعل حرام شده، ولى اثر وضعى ندارد.[5]

الشيخ الفاضل: س: من دخل مكّة مراراً و لم يعتمر و كان هذا عن علم و عمد فهل يجب عليه أن يأتي بما فات أم انّه مذنب فقط؟

ج: ليس عليه شي‌ء و انّما عليه الاستغفار من الذنب فحسب.[6]

[1]الصراط، ج 3، ص 56

[2]الملحق الأول، ص 36

[3]شفاهى.

[4]شفاهى.

[5]شفاهى.

[6]جامع المسائل، ص 115 و ص 118

المرور في فضاء الحرم للإحرام

السيد الخوئي (قدس سره): س: هل يحرم المرور في فضاء الحرم بالطائرة بدون إحرام؟

ج: لا يحرم.[1]

جواز الرجوع إلى المدينة بعد الإحرام في الشجرة

السيد الخوئي (قدس سره): يجوز أن يحرم من الشجرة و يعود إلى المدينة و يسافر جواً من المطار.[2]

السيد الگلپايگاني (قدس سره): س: آيا جايز است كه بعد از احرام در ميقات به طرف خلاف مكه معظمه برود و بعد از چند روز بيايد براى مكه؟ ج: مانع ندارد.[3]

السيد السيستاني: س: هل يجوز لمن أحرم من مسجد الشجرة أن يرجع بعد الإحرام إلى المدينة المنورة؟ ج: يجوز في حد ذاته لكن يلزمه الاجتناب عن التظليل المحرّم.[4]

*** الشيخ التبريزي (قدس سره): وافق السيد الخوئي (قدس سره) في المتن.

نسيان احرام و تذكر قبل از افعال خمسه مكه

س: اگر احرام حج را فراموش كند و متذكر نشود، مگر بعد از اعمال منى و قبل از اعمال خمسه مكه تكليف چيست؟ و اگر به همين نحو باقى اعمال را انجام‌

[1]الصراط، ج 3، م 441

[2]الصراط، ج 2، ص 202

[3]آداب و احكام، ص 134

[4]ص 441

داد، حج مجزى است يا نه؟ اصيل باشد يا نائب؟

السيد السيستاني: س: إذا نسى التلبية في إحرام الحجّ فتذكّر بعد أعمال منىٰ و قبل الطواف فما حكمه؟

ج: يلبّى متى ما تذكّر و يأتي ببقية المناسك و يصحّ حجّه[1]و قال (دام ظلّه) في ص 73: و شمول هذا الحكم للعمرة المفردة محل إشكال، فراجع. و في الملحق الأول، ص 66، في ذيل مسألة 126: و كذا لو تذكّر أو علم بالحكم عند الوقوف بالمزدلفة فانّه يحرم من مكانه ...

السيد الشبيري: ظاهراً به همين حال باقى را انجام دهد، حج مجزى است.[2]

*** الشيخ البهجت: عمل را تمام كند و احتياط آن است كه به آن اكتفا نشود.[3]

الشيخ التبريزي (قدس سره): حج مجزى است، ولى بنا بر احتياط اگر نائب اجير باشد در اجرت به نسبت ترك احرام حج با مستأجر مصالحه كند.[4]

الشيخ الصافي: در فرض مذكور بايد به محض اينكه يادش آمد محرم شود، يعنى لبيك‌ها را بگويد و اعمال را تمام كند و در اين حكم فرقى بين نائب و اصيل نيست و احتياط اين است كه بعد از محرم شدن اعمال منىٰ را (رمى و قربانى و حلق را) دوباره در حال احرام انجام دهد و از احرام خارج شود و سپس اعمال مكه را انجام دهد و اگر قبل از ظهر متوجه نشود كه احرام را فراموش كرده، بعد از محرم شدن وقوف اضطرارى مشعر را نيز انجام دهد.[5]

فوت مُحرم بعد از دخول در حرم

الشيخ البهجت: اگر بعد از احرام و دخول حرم وفات نمود، مجزى از حجة الاسلام است و قضا ندارد.[6]و احوط اقتصار بر متيقن است كه وقوع موت در‌

[1]الملحق الثاني، ص 72

[2]كتبى.

[3]كتبى.

[4]كتبى.

[5]كتبى.

[6]الجامع، ص 183

حرم بعد از تلبّس به احرام باشد.

أقول: اگر بين الاحرامين بميرد و يا محرماً خارج حرم بميرد به نظر معظم له بايد قضاى آن بجاآورده شود و فرمودند: اين حكم در عمره مفرده هم جارى است در صورتى كه واجب باشد.[1]

الشيخ التبريزي (قدس سره): إذا مات الحاج بعد دخول الحرم اجزأ عنه و يسقط وجوب القضاء و لو كان مستقراً عليه؛ فراجع. (أقول: و إن لم يكن في حال الإحرام)

الشيخ الفاضل: مضى بعض كلامه.

الشيخ المكارم: اگر حاج بعد از احرام بميرد، حج او قبول است، چه در حرم بميرد و چه خارج از حرم؛ فراجع.[2]

[1]المدرك.

[2]م 98 و 99

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة