شده است، گذشته باشد لازم است كه مُحرم شود، و اللَّه العالم.
(258)
حضرتعالى در مناسك چنين فرمودهايد: «كسى كه بعد از تمام نمودن اعمال حج يا بعد از عمره مفرده از مكه خارج شده و بيرون رفته باشد چنين شخصى مىتواند پيش از گذاشتن همان ماه بدون احرام وارد مكه شود».
سؤال اينجاست كه آيا حكم مذكور در جائى كه عمرهاى كه بجا آورده است براى خودش نبوده است بلكه به نيابت از ديگرى بوده است، نيز جارى مىشود؟
[جواب]
باسمه تعالى: هيچ تفاوتى ميان آنها نيست اگر چه احتياط اين است كه اگر احرام اول او به نيابت از ديگرى بوده است براى وارد شدن به مكه بار ديگر نيز مُحرم بشود، و اللَّه العالم.
(259)
اگر كسى از مكّه خارج شود اما از حرم خارج نشود، اگر از عمره قبلى او يك ماه گذشته باشد آيا بر او واجب است كه بار ديگر براى داخل شدن به شهر مكّه مُحرم بشود؟
[جواب]
باسمه تعالى: بر او واجب نيست كه مُحرم شود گرچه احتياط مستحب آن است كه مُحرم شود، و اللَّه العالم.
(260)
مردى از روى غفلت و بجهت شوق ماندن (نه اداء مناسك) بدون احرام وارد مكه شد، آيا مىتواند در مكه باقى بماند؟ يا آن كه بر او واجب است كه به خارج از حرم برود؟
[جواب]
باسمه تعالى: بر او واجب نيست كه خارج شود، و اللَّه العالم.
(261)
آيا گذشتن از فضا و هواى حرم بدون احرام حرام است؟
[جواب]
باسمه تعالى: حرام نيست، و اللَّه العالم.
(262)
اگر انسان با عمره مفردهاى در ماه ذى القعده در شهر مكّه داخل شد. سپس در منى باقى ماند و ماه ذى الحجّه هم بر او گذشت و او هنوز در منى مانده بود، آيا مىتواند بدون احرام به مكّه بازگردد؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى، بر او جايز است كه بدون احرام به شهر مكّه بازگردد، و اللَّه العالم.
(263)
اگر براى كاروانداران لازم باشد كه در آخر ماه ذى القعده به مكه بروند و سپس اول ماه ذى الحجّه بازگرداند، آيا راهى براى رهائى از مُحرم شدن دوباره آنها وجود دارد، اين در صورتى است كه ميان عمره اولى و وارد شدن دومين بار آنها فاصلهاى كمتر از ده روز باشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر داخل شدن دومين بار آنها بعد از ماهى باشد كه در آن قبلًا مُحرم شده است، در اين صورت بر او واجب است كه مُحرم شود و ملاك و معيار [در وجوب احرام بستن] تعدد ماه است و نه روزها، پس در مثال ذكر شده در اين سؤال نياز به احرام مجدد دارد، بلى اگر كسى در اول ماه وارد شود و سپس از آن خارج شود و بخواهد در آخر همان ماه بار ديگر به شهر مكه داخل شود، در اين صورت نياز به مُحرم شدن ندارد، و اللَّه العالم.
(264)
اگر شخص مكلف عمره تمتعش را كامل كرد و از احرام خود خارج شد و در روز دوم يا سوم بخاطر ضرورت و نياز، مانند فراموش كردن گذرنامه يا پول خود و مانند آنها به جدّه يا طائف مسافرت كرد، و در همان روز به مكّه بازگشت، آيا بر او چيزى واجب شده است؟
[جواب]
باسمه تعالى: پس از تمام كردن اعمال عمره تمتع خارج شدن از مكّه جايز نيست مگر آن كه مُحرم به احرام حج شود. و اگر بدون احرام از آن خارج شود، اگر معذور نباشد معصيت كرده است و اگر براى عمره تمتع خود در غير ماه ذى الحجّه مُحرم شده بود و بازگشت او به مكه در ماه ذى الحجّه بود و به هنگام خارج شدن از آن بدون احرام بود بايد با احرام جديد داخل شهر مكه شود، و اللَّه العالم.
(265)
كسى كه عمرهاش را در ماه شعبان بجا آورده است و از افراد مقيم در شهر جدّه، مىباشد اگر بخواهد عمره ديگرى را در همان ماه به اميد و رجاء مطلوب بودن انجام دهد، آيا مىتواند به شهر مكّه وارد شود و براى اين عمره دوم خود از مسجد تنعيم يا حديبيه مُحرم شود؟ يا آن كه بر او واجب است كه از محلّ اقامت خود در شهر جدّه مُحرم شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر مىخواهد به اميد و رجاء مطلوب بودن مُحرم شود از محلّ اقامت خود از شهر جدّه مُحرم شود و اگر مىخواهد بدون احرام وارد شهر مكّه شود مانعى ندارد، و اللَّه العالم.
(266)
اگر كسى در آخر ذى القعده براى عمره مفرده مُحرم شده و
عمرهاش را در همان ماه تمام كرد و مىخواهد در اول ماه ذى الحجّه وارد شهر مكّه شود، آيا بر او واجب است كه مُحرم شود، و اگر در پايان ماه ذى القعده مُحرم شده و عمرهاش را در ماه ذى الحجّه كامل كرده، اگر بخواهد در ماه ذى الحجّه وارد شهر مكّه شود، آيا بر او واجب است كه بار ديگر مُحرم شود؟ و اگر آنچه كه از اعمال عمره مفرده به تأخير افتاده، طواف نساء باشد در اين صورت حكم او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض اوّل بر او واجب است كه براى وارد شدن به شهر مكّه مُحرم شود و در فرض دوم نيز بنا بر احتياط بايد براى وارد شدن به شهر مكه مُحرم شود، و اللَّه العالم.
(267)
كسى كه بصورت مكرر وارد شهر مكّه شده است و در هر بار عمره مفرده هم انجام نداده است و تا كنون ختنه هم نشده است كه همه اين كارها از روى علم و عمد بوده است، آيا بر او واجب است آنچه را كه تا كنون از دست داده است جبران نمايد و زنان بر او حرام مىشوند؟ يا آنكه فقط گناهكار است؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورت مذكور بر او چيزى نيست بلكه بر او واجب است كه از اين گناه خود توبه و استغفار نمايد، و اللَّه العالم.
(268)
اگر كسى عمره دوم خود را در يك ماه به اميد و رجاء مطلوب بودن انجام دهد سپس از مكّه خارج شود و بخواهد بار ديگر به مكّه بازگردد كدام تاريخ مورد نظر و محاسبه قرار گيرد تا آن كه بتواند در همان
ماهى كه عمرهاش را انجام داده است وارد مكّه شود؟ آيا تاريخ و زمان عمره اولى واجب خود را محاسبه كند، يا آن كه تاريخ و زمان عمره دوم خود را كه آن را به رجاء و اميد مطلوب بودن انجام داده است؟ به عبارت ديگر آيا براى او امكان دارد كه پس از گذشت يك ماه از تاريخ و زمان عمره اولى او و پيش از گذشتن يك ماه از تاريخ و زمان عمره دوم خود بار ديگر مُحرم شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: فقط مىتواند در همان ماهى كه در آن براى عمره اولى محرم شده است و پيش از گذشتن يك ماه از آن يعنى پيش از آن كه ماه قمرى سپرى شود، بدون احرام وارد مكه شود مثلًا اگر روز بيست و هشتم، روز احرام عمره اولى او بوده است، و پس از انجام عمره اولى خود از مكه خارج شده است، در صورتى كه بخواهد روز اول از ماه بعدى وارد مكه شود وارد شدن او بدون احرام جايز نيست، و اللَّه العالم.
(269)
نظر حضرتعالى چنين است كه «جايز نيست كسى وارد شهر مكّه شود مگر آن كه مُحرم شده باشد»، آيا مقصود از شهر مكّه، همان بخش قديمى آن است يا آنكه شامل آن بخشهائى كه توسعه پيدا كرده است و در حال حاضر هم نام مكّه بر آنها گذارده شده است مىباشد؟ يا آنكه مطلق حرم است؟
[جواب]
باسمه تعالى: شامل مطلق حرم نمىگردد، اما بنا بر احتياط شامل مناطق و بخشهائى كه توسعه پيدا كرده است و به آنها اسم مكّه اطلاق مىشود
مىگردد، و اللَّه العالم.
(270)
اگر كسى به علت جهل و نادانى بدون احرام وارد شهر مكّه گرديد سپس به شهر و ديار خويش بازگشت، آيا لازم است كه براى انجام دادن اعمال عمره مفرده به مكّه بازگردد؟
[جواب]
باسمه تعالى: بازگشت به شهر مكّه بر او واجب نيست، و اللَّه العالم.
(271)
آيا حرمت وارد شدن به شهر مكّه بدون احرام بستن، آيا شامل مكّه قديم مىشود؟ يا آنكه بخشها و محلهائى كه جديداً به آن اضافه شده است مانند منطقه «عزيزيه» نيز مىشود؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط واجب آن است كه كسى به مكّه جديد هم بدون احرام داخل نشود، و اللَّه العالم.
(272)
اگر كسى عمره مفردهاش را در ماه رجب بجا آورد و در مكّه قديمى باقى ماند تا آن كه ماه شعبان فرا رسيد و وى مثلًا به «جبل النور» رفت كه اين محلّه قطعاً از مكّه قديمى خارج است، و شايد از حدود و مرزهاى جديد مكّه هم خارج باشد در اين رابطه اين سؤالها مطرح مىشود:
الف- اگر بخواهد به محلّ سكونت خود كه در مكه قديمى است بازگردد، آيا جايز است كه بدون احرام به آنجا وارد شود يا نه؟
ب- در صورتى كه وارد شدن بدون احرام جايز نباشد، آيا مُحرم شدن از ادنى الحل (مانند مسجد تنعيم) كفايت مىكند يا آنكه حتماً بايد به
يكى از ميقاتها برود؟
ج- در صورتى كه احرام بستن از ادنى الحل كافى باشد، اگر بعد از اين عمره دوم از مكّه خارج شده باشد، آيا بر او جايز است كه بدون احرام وارد شهر مكّه شود؟ يا آنكه مجوز ورود به شهر مكّه بدون احرام، همان احرام بستن از ميقات مىباشد؟
د- اگر از مكّه قديم و جديد خارج شود در حالى كه هنوز داخل در حرم است در اين صورت چنانچه بخواهد به محلّ سكونت خود كه مكّه قديم است برگردد، آيا بايد با احرام داخل شود يا نه؟
[جواب]
باسمه تعالى: الف- براى وارد شدن به مكه احرام جديد لازم نيست هر چند احتياط مستحب آن است كه بدون احرام داخل نشود، و اللَّه العالم.
ب- آرى احرام بستن از ادنى الحل كفايت مىكند، و اللَّه العالم.
ج- آرى بر او جايز است كه چنين كارى را انجام دهد، و اللَّه العالم.
د- در اين فرض اعاده كردن احرام احتياط مستحبّ است، همانگونه كه در صورت رفتن به سوى جبل النور نيز احرام براى وارد شده به مكه قديم احتياط مستحب است، و اللَّه العالم.
(273)
حدود حرم از چهار طرف چيست و مسافت ميان آنها نسبت به مسجد الحرام چه مقدار است؟
[جواب]
باسمه تعالى: حدود حرم بطور تفصيل ثابت نيست. اما آنچه كه يقينى است آن است كه مشعر الحرام جزء حرم مىباشد و همچنين منى نيز داخل
حرم است، همچنان كه عرفات و ميقاتهائى كه براى عمره مفرده نسبت به كسى كه داخل شهر مكّه است تعيين شده است، يقيناً خارج از حرم مىباشد، و اللَّه العالم.
(274)
اگر كسى در روز بيست و هفتم ماه رجب عمرهاش را انجام داد و از مكّه خارج شد، اگر بخواهد بار ديگر به مكّه بازگردد و نمىداند كه آيا آغاز ماه شعبان فرا رسيده يا نه، آيا بايد با احرام وارد شهر مكه شود؟ يا آنكه استصحاب كند كه همچنان ماه رجب است و ادامه دارد؟
[جواب]
باسمه تعالى: ادامه ماه رجب را استصحاب كند و براى او جايز است كه بدون احرام وارد شهر مكّه شود اما احوط استحبابى آن است كه به قصد رجاء با احرام وارد شهر مكه شود، و اللَّه العالم.
(275)
كسى كه به نيابت از شخص ديگرى با احرام عمره مفرده وارد شهر مكّه شد و پس از انجام دادن اعمال عمره مفرده، به طائف رفت و پس از آن بار ديگر در همان ماه [كه عمرهاش را انجام داده بود] به شهر مكّه بازگشت، آيا جايز است كه با همان احرام بار ديگر به مكه بازگردد يا آن كه بر او واجب است كه بار ديگر براى خودش مُحرم شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر بخواهد به مكّه بازگردد و وارد شهر مكه شود احوط استحبابى آن است كه براى خودش مُحرم شود، كه در اين صورت بايد احرامش از قرن المنازل باشد و اگر هم از آن نگذشت از مواقيت چهارگانه ديگر مُحرم شود، و اللَّه العالم.