حرم است، همچنان كه عرفات و ميقاتهائى كه براى عمره مفرده نسبت به كسى كه داخل شهر مكّه است تعيين شده است، يقيناً خارج از حرم مىباشد، و اللَّه العالم.
(274)
اگر كسى در روز بيست و هفتم ماه رجب عمرهاش را انجام داد و از مكّه خارج شد، اگر بخواهد بار ديگر به مكّه بازگردد و نمىداند كه آيا آغاز ماه شعبان فرا رسيده يا نه، آيا بايد با احرام وارد شهر مكه شود؟ يا آنكه استصحاب كند كه همچنان ماه رجب است و ادامه دارد؟
[جواب]
باسمه تعالى: ادامه ماه رجب را استصحاب كند و براى او جايز است كه بدون احرام وارد شهر مكّه شود اما احوط استحبابى آن است كه به قصد رجاء با احرام وارد شهر مكه شود، و اللَّه العالم.
(275)
كسى كه به نيابت از شخص ديگرى با احرام عمره مفرده وارد شهر مكّه شد و پس از انجام دادن اعمال عمره مفرده، به طائف رفت و پس از آن بار ديگر در همان ماه [كه عمرهاش را انجام داده بود] به شهر مكّه بازگشت، آيا جايز است كه با همان احرام بار ديگر به مكه بازگردد يا آن كه بر او واجب است كه بار ديگر براى خودش مُحرم شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر بخواهد به مكّه بازگردد و وارد شهر مكه شود احوط استحبابى آن است كه براى خودش مُحرم شود، كه در اين صورت بايد احرامش از قرن المنازل باشد و اگر هم از آن نگذشت از مواقيت چهارگانه ديگر مُحرم شود، و اللَّه العالم.
(276)
اگر كسى با احرام عمره مفرده در يكى از ماههاى هلالى (مثلًا آخر ماه ذى القعده) وارد شهر مكه شد و در مكّه باقى ماند، سپس از آنجا بسوى منى يا عرفات يا مشعر الحرام خارج گرديد، آيا بر او جايز است كه پس از گذشت ماه ذى القعده بدون احرام وارد شهر مكه شود؟ يا آنكه بر او لازم است براى وارد شدن بار ديگر مُحرم شود، و بر فرض آنكه احرام بستن براى او لازم شود، آيا جايز است كه از سرزمين عرفات مُحرم شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورتى كه از حرم خارج شده است لازم است كه بار ديگر مُحرم شود- همانگونه كه گذشت- و اگر بخواهد براى عمره مفرده مُحرم شود، مُحرم شدن او از ادنى الحل مجزى مىباشد، و اللَّه العالم.
(277)
كسى كه عمره تمتع را در حج مستحبّى بجا آورده است، اگر بخواهد يك روز قبل از رفتن به عرفات از حج خود عدول كند و به شهر و ديار خويش بازگردد، آيا مىتواند از عمره تمتع خود به عمره مفرده عدول كند و طواف نساء و نماز آن را بجا آورده از مكه خارج شود يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: جايز نيست كه به عمره مفرده عدول كند و همانگونه كه از اول نيّت كرده بود بر او لازم است كه اعمالش را با حج تمتع به پايان ببرد، و اللَّه العالم.
(278)
كسى كه با عمره مفرده در ماههاى حج وارد شهر مكه شد و سپس از آن خارج شد و قبل از گذشتن يك ماه از عمرهاى كه انجام داده بود، به مكه بازگشت و تا آغاز فصل حج در مكه باقى ماند، اگر اين شخص
بخواهد حج تمتع را انجام دهد، چه بايد انجام دهد؟ و اگر بر او لازم است كه عمره تمتع را بجا بياورد، از كجا براى آن مُحرم شود، آيا بايد از يكى از ميقاتها مُحرم شود، يا آنكه بر او جايز است كه از ادنى الحل مُحرم شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورتى كه ماهى كه در آن براى عمره مفرده مُحرم شده است نگذشته باشد عمره مفرده را عمره تمتع قرار مىدهد و نياز به احرام بستن مجدد براى عمره نيست، و اللَّه العالم.
(279)
كسى كه وظيفهاش عمره تمتع بوده، اگر بدون احرام بصورت عمدى وارد شهر مكّه شود تا وقت بجا آوردن عمره تمتع تنگ شود، حال تكليف او چيست؟ و در صورتى كه معذور بوده، حكم او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر حج بر او واجب شده بوده است، بر او واجب است كه به خارج از حرم برود بطرف ميقاتى كه از آنجا احرامش را ترك كرده است و از آنجا مُحرم شود و با همين احرام داخل شهر مكّه شود، و اعمال عمره تمتع را انجام داده سپس براى حج تمتع از خود مكّه مُحرم شود و در فرضى كه از خود ميقات محرم نشده احتياط آن است كه حج را نيز اعاده كند و در صورتى كه معذور هم بوده است، نيز چنين كارى را بايد انجام دهد، اما تفاوت آن اين است كه نياز به اعاده كردن حج ندارد، و اللَّه العالم.
(280)
اگر كسى به علت جهل و نادانى، يا فراموشى بجاى آن كه براى عمره تمتع مُحرم شود، براى عمره مفرده مُحرم شد، در اين صورت حكم او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اشكالى ندارد و اعمال عمره تمتع را بجا آورد، و اللَّه العالم.
(281)
به نظر حضرت آية اللَّه العظمى خوئى قدس سرّه درباره كسى كه ميان عمره تمتع و حج تمتع، با عمره مفرده فاصله انداخته است، آيا حج او باطل مىشود؟
[جواب]
باسمه تعالى: حج او باطل نمىشود ولى اگر عمره مفرده در همان ماهى انجام شده كه عمره تمتع را در آن ماه انجام داده، عمره مفرده او باطل مىشود، وگرنه عمره او صحيح و عمره تمتع حساب مىشود، و اللَّه العالم.
(282)
آيا فاصله انداختن ميان عمره تمتع و حج تمتع بوسيله عمره مفرده، آن عمره اولى را باطل مىكند؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورتى كه ماه احرام عمره تمتع گذشته باشد جايز نيست كه ميان عمره تمتع و حج تمتع بوسيله عمره مفرده فاصله انداخته شود و با گذشتن يك ماه از آن در صورتى كه شخص از حرم خارج شده بايد با احرام ديگرى وارد شود و عمره اولى او باطل نخواهد شد هر چند عمره دوم او عمره تمتع حساب مىشود و بنا بر احتياط بايد براى عمره اول طواف نساء را بجا آورد، و اللَّه العالم.
(283)
كسى كه به هنگام انجام طواف عمره تمتع دچار سكته قلبى گرديده و به شهر و ديار خويش بازگشته، در حال حاضر تكليف او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط آن است كه يا خود او يا ولى او براى تمام كردن
اعمال عمره مفرده او نائب بگيرد، گرچه اين كار، از حج واجب او مجزى نمىباشد، و اللَّه العالم.
(284)
كسى كه سال اول حج او نبوده است اما براى عمره تمتع از طرف خودش يا نيابت از ديگرى وارد شهر مكّه شده و پس از انجام اعمال عمره تمتع يا به هنگام انجام دادن آن بخواهد از آن به عمره مفرده عدول كند، زيرا كه بخاطر بيمارى يا سختى و مشقّت و مانند آنها نمىتواند حج را انجام دهد، آيا اين چنين كارى جايز است؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر نمىتواند اعمال حج را انجام دهد يا آنكه براى او سخت و دشوار است، بر او جايز است كه آن را ترك كند و احتياط آن است كه عمره تمتع خود را، عمره مفرده قرار دهد و طواف نساء و نماز آن را نيز انجام دهد، و اللَّه العالم.
مسائلى درباره خارج شدن از مكّه قبل از حج تمتع:
(285)
كسى كه براى عمره تمتع مُحرم شده و وارد شهر مكّه هم شده است، آيا جايز است كه پيش از انجام دادن اعمال عمره تمتع در حالى كه هنوز مُحرم است از مكّه خارج شود، و به خارج از شهر مكّه مثلًا به مدينه منوره يا جدّه برود، سپس بار ديگر به مكه بازگردد و اعمال عمره تمتع را انجام دهد؟
[جواب]
باسمه تعالى: بنا بر احتياط، جايز نيست كه پيش از انجام اعمال عمره
تمتع خود، از شهر مكّه خارج شود، و اللَّه العالم.
(286)
كسى كه عمره تمتع خود را به پايان رسانده است، آيا جايز است كه پيش از مُحرم شدن به احرام حج تمتع و قبل از رفتن به عرفات، به خارج از حرم يا برخى از روستاهاى شهر مكّه برود يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: مطلقاً نبايد از مكّه خارج شود مگر بخاطر عذرى، كه در اين صورت در حالى كه مُحرم به احرام حج شده است، مىتواند خارج شود، و اللَّه العالم.
(287)
اگر قصد داشت كه فقط به منى و عرفات برود، آيا بازهم بر او واجب است كه مُحرم شود؟ و آيا جايز است كه كسى بعد از عمره تمتع و پيش از احرام بستن براى حج تمتع به آنجا برود؟
[جواب]
باسمه تعالى: پس از خارج شدن از احرام عمره تمتع جايز نيست كه بدون احرام حج تمتع از مكه خارج شده و به مكانهاى دور بلكه بنا بر احتياط حتى به مكانهاى نزديك برود به جز جاهائى كه از حومه نزديك شهر مكّه بحساب مىآيد. و چنانچه بخواهد بخاطر نياز و كارى به جاهائى كه جزء حومه شهر مكّه بحساب نمىآيد سفر كند، اولًا: بايد به احرام حج تمتع مُحرم شود، سپس اگر براى او امكان دارد كه بدون زحمت و مشقّت به مكّه بازگردد، بنا بر احتياط واجب بايد برگردد و سپس به عرفات برود وگرنه يكسره به عرفات برود، و اللَّه العالم.
(288)
اگر كسى براى عمره تمتع مُحرم شد و بخاطر ضرورت و مانند آن
پيش از آنكه از احرام تمتع درآيد از مكّه خارج گرديد سپس تصميم داشت كه به مكّه بار ديگر بازگردد، چه چيزى بر او واجب مىشود؟
[جواب]
باسمه تعالى: چيزى جز تمام كردن عمره بر او واجب نيست، گرچه در صورتى كه يك ماه از احرام او گذشته باشد بار ديگر مُحرم شود، و اعمالى را كه بجا آورده است، به نيّت رجاء اعاده كند، سپس باقيمانده اعمال خود را بجا بياورد، و اللَّه العالم.
(289)
اگر كسى از اعمال عمره تمتع فارغ گرديد سپس ديد كه منزل مسكونى او در مكّه خارج از حرم واقع شده است، آيا مىتواند در آن سكونت كند يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: مىتواند در آن سكونت كند، و اللَّه العالم.
(290)
اگر حاجى در جائى كه پانصد متر از منى فاصله دارد سكونت گزيد، آيا مىتواند پس از انجام دادن اعمال عمره تمتع به منى برود؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى، مىتواند كه به منى برود، و اللَّه العالم.
(291)
حدود جغرافيائى شهر مكّه مكرمه و مدينه منوره اضافه شده است و عمران و آبادى آن توسعه يافته است، آيا تخيير در نماز براى كسى كه در آن جاهاى توسعهيافته مسكن گزيده است، باقى مىماند؟ و آيا كسى كه در حال عمره است مىتواند به آن مناطق برود؟
[جواب]
باسمه تعالى: تخيير بين قصر و تمام اختصاص به مكه و مدينه قديم دارد و شامل مناطق توسعهيافته و محلات جديد نمىشود، و خارج شدن از
مكه قديم به محلات جديد براى كسى كه براى عمره تمتع آمده است جايز مىباشد، و اللَّه العالم.
(292)
اگر حاجى بدون احرام از مكّه به منى يا عرفات برود سپس به مكه بازگردد و اين كار چندين بار صورت بگيرد، چه حكم وضعى يا تكليفى- به غير از گناه- بر او بار مىشود؟
[جواب]
باسمه تعالى: آنچه كه بر او بار مىگردد، فقط گناه است، و اللَّه العالم.
مسائلى درباره حج تمتع:
(293)
اگر حاجى كه قصد انجام دادن حج تمتع را دارد، عمره تمتع خود را بجا آورد، سپس بخاطر عذرى از عذرها نتواند كه اعمال حج تمتع را بجا بياورد و او را به شهر و ديار خوش بازگردانند، وظيفه او نسبت به طواف نساء چيست؟ و همچنين، وظيفه او نسبت به اعمال حج تمتع چگونه است؟
[جواب]
باسمه تعالى: اما نسبت به طواف نساء، بنا بر احتياط واجب طواف نساء را بجا آورد و تا زمانى كه طواف نساء را انجام نداده است، از نزديكى كردن پرهيز نمايد. و اما وظيفه او نسبت به حج تمتع، اگر قبل از اين سال، حج بر او واجب شده بود بايد در سال آينده جبران نمايد بدين گونه كه عمره ديگرى از نو به عنوان عمره تمتع بجا آورد سپس اعمال حج تمتع را بجا آورد زيرا كه اين دو عمل بايد در يك سال بجا آورده شود، و اگر بر او