تمتع خود، از شهر مكّه خارج شود، و اللَّه العالم.
(286)
كسى كه عمره تمتع خود را به پايان رسانده است، آيا جايز است كه پيش از مُحرم شدن به احرام حج تمتع و قبل از رفتن به عرفات، به خارج از حرم يا برخى از روستاهاى شهر مكّه برود يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: مطلقاً نبايد از مكّه خارج شود مگر بخاطر عذرى، كه در اين صورت در حالى كه مُحرم به احرام حج شده است، مىتواند خارج شود، و اللَّه العالم.
(287)
اگر قصد داشت كه فقط به منى و عرفات برود، آيا بازهم بر او واجب است كه مُحرم شود؟ و آيا جايز است كه كسى بعد از عمره تمتع و پيش از احرام بستن براى حج تمتع به آنجا برود؟
[جواب]
باسمه تعالى: پس از خارج شدن از احرام عمره تمتع جايز نيست كه بدون احرام حج تمتع از مكه خارج شده و به مكانهاى دور بلكه بنا بر احتياط حتى به مكانهاى نزديك برود به جز جاهائى كه از حومه نزديك شهر مكّه بحساب مىآيد. و چنانچه بخواهد بخاطر نياز و كارى به جاهائى كه جزء حومه شهر مكّه بحساب نمىآيد سفر كند، اولًا: بايد به احرام حج تمتع مُحرم شود، سپس اگر براى او امكان دارد كه بدون زحمت و مشقّت به مكّه بازگردد، بنا بر احتياط واجب بايد برگردد و سپس به عرفات برود وگرنه يكسره به عرفات برود، و اللَّه العالم.
(288)
اگر كسى براى عمره تمتع مُحرم شد و بخاطر ضرورت و مانند آن
پيش از آنكه از احرام تمتع درآيد از مكّه خارج گرديد سپس تصميم داشت كه به مكّه بار ديگر بازگردد، چه چيزى بر او واجب مىشود؟
[جواب]
باسمه تعالى: چيزى جز تمام كردن عمره بر او واجب نيست، گرچه در صورتى كه يك ماه از احرام او گذشته باشد بار ديگر مُحرم شود، و اعمالى را كه بجا آورده است، به نيّت رجاء اعاده كند، سپس باقيمانده اعمال خود را بجا بياورد، و اللَّه العالم.
(289)
اگر كسى از اعمال عمره تمتع فارغ گرديد سپس ديد كه منزل مسكونى او در مكّه خارج از حرم واقع شده است، آيا مىتواند در آن سكونت كند يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: مىتواند در آن سكونت كند، و اللَّه العالم.
(290)
اگر حاجى در جائى كه پانصد متر از منى فاصله دارد سكونت گزيد، آيا مىتواند پس از انجام دادن اعمال عمره تمتع به منى برود؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى، مىتواند كه به منى برود، و اللَّه العالم.
(291)
حدود جغرافيائى شهر مكّه مكرمه و مدينه منوره اضافه شده است و عمران و آبادى آن توسعه يافته است، آيا تخيير در نماز براى كسى كه در آن جاهاى توسعهيافته مسكن گزيده است، باقى مىماند؟ و آيا كسى كه در حال عمره است مىتواند به آن مناطق برود؟
[جواب]
باسمه تعالى: تخيير بين قصر و تمام اختصاص به مكه و مدينه قديم دارد و شامل مناطق توسعهيافته و محلات جديد نمىشود، و خارج شدن از
مكه قديم به محلات جديد براى كسى كه براى عمره تمتع آمده است جايز مىباشد، و اللَّه العالم.
(292)
اگر حاجى بدون احرام از مكّه به منى يا عرفات برود سپس به مكه بازگردد و اين كار چندين بار صورت بگيرد، چه حكم وضعى يا تكليفى- به غير از گناه- بر او بار مىشود؟
[جواب]
باسمه تعالى: آنچه كه بر او بار مىگردد، فقط گناه است، و اللَّه العالم.
مسائلى درباره حج تمتع:
(293)
اگر حاجى كه قصد انجام دادن حج تمتع را دارد، عمره تمتع خود را بجا آورد، سپس بخاطر عذرى از عذرها نتواند كه اعمال حج تمتع را بجا بياورد و او را به شهر و ديار خوش بازگردانند، وظيفه او نسبت به طواف نساء چيست؟ و همچنين، وظيفه او نسبت به اعمال حج تمتع چگونه است؟
[جواب]
باسمه تعالى: اما نسبت به طواف نساء، بنا بر احتياط واجب طواف نساء را بجا آورد و تا زمانى كه طواف نساء را انجام نداده است، از نزديكى كردن پرهيز نمايد. و اما وظيفه او نسبت به حج تمتع، اگر قبل از اين سال، حج بر او واجب شده بود بايد در سال آينده جبران نمايد بدين گونه كه عمره ديگرى از نو به عنوان عمره تمتع بجا آورد سپس اعمال حج تمتع را بجا آورد زيرا كه اين دو عمل بايد در يك سال بجا آورده شود، و اگر بر او
مستقر نشده بود يا آن كه پيش از اين سال حجة الاسلام واجب خود را بجا آورده بود بر او چيزى نيست، و اللَّه العالم.
(294)
كسى كه به غير از وظيفه خويش حج بجا آورده، مثلًا وظيفه او حج تمتع بوده، اما حج قران را به علت جهل و نادانى و يا فراموشى حكم بجا آورده حكم او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر وظيفه او حجة الاسلام بوده است، مجزى نمىباشد، و اللَّه العالم.
(295)
شخصى از اعمال عمره تمتع فارغ گرديد سپس براى او حادثهاى ناگهانى رخ داد كه حتماً بايد از مكه به بيمارستان خارج از شهر مكه منتقل شود، و در حال حاضر پزشك او را از بازگشت به مكّه براى احرام بستن از آنجا براى حج تمتع ممنوع كرده است، در صورتى كه مىتواند كه در عرفات و مشعر هم وقوف كند، تكليف او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر مىتواند از همان جائى كه هست مُحرم شود، از همانجا احرام را بسته و به عرفات و سپس به مشعر برود سپس اعمال باقيمانده را چه خودش به مباشرت و چه بصورت نيابت بجا آورد، و اللَّه العالم.
(296)
كسى كه روز عيد، پس از قربانى كردن از احرام خود درآمده است، آيا جايز است كه بخاطر حاجت و نيازى كه دارد پيش از تمام كردن باقيمانده اعمال حج تمتع خود به جدّه يا طائف يا غير از آن مسافرت كند؟
[جواب]
باسمه تعالى: بنا بر احتياط، جايز نيست، و اللَّه العالم.
(297)
زمانى كه حج تمتع در برخى از صورتها به عمره منقلب مىگردد مثلًا بخاطر وقوف نكردن در مشعر الحرام و خود حاجى، به شهر و ديار خويش برگشته است، اما قصد عمره نكرده و همچنين خارج شدن از احرام با آن عمره را نيّت نكرده بود، در حال حاضر حكم او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر ماه ذى الحجّه باقيمانده بود بر او واجب است كه باقيمانده اعمال عمره مفرده را بجا آورد بلكه حتّى اگر ماه ذى الحجّه هم گذشته بود بنا بر احتياط، باقيمانده اعمال عمره مفرده را بجا آورد، و اللَّه العالم.
عدول كردن زن از اعمال حج تمتع به حج افراد:
(298)
زنى كه احرام خود را به نيّت عمره تمتع بست و به عادت ماهانه دچار گرديد اما به علّت تنگى وقت از انجام دادن اعمال عمره تمتع ناتوان گرديد، وظيفه او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اين مسأله دو صورت دارد:
صورت اول: اگر به هنگام احرام بستن حيض شده بود، حج تمتع واجب او به حج افراد منقلب مىشود و با همان احرامى كه دارد، اعمال و مناسك حج افراد را انجام مىدهد و احتياط مستحبّى آن است كه به ميقات برگردد و نيّت احرامش را مجدداً به قصد اعم از انشاء احرام و تكرار كردن تلبيه بجا بياورد، و پس از فارغ شدن از اعمال حج، در صورتى كه مىتواند عمره مفردهاى نيز بجا آورد.
صورت دوم: اگر پس از احرام بستن عمره تمتع حيض شد مخيّر است كه حج افراد بجا آورد و يا آن كه بر عمره تمتع خود باقى بماند اما طواف عمره و نماز آن را بجا نياورد و پس از سعى كردن تقصير كند، سپس براى حج تمتع مُحرم شود و پس از انجام دادن اعمال منى، طواف عمره تمتع و نماز آن را قبل از انجام دادن طواف حج تمتع بجا آورد سپس اعمال حج تمتع را انجام دهد، و اللَّه العالم.
(299)
اگر زن مىداند كه نمىتواند به مكّه برسد مگر آن كه وقت آن گذشته باشد به گونهاى كه نمىتواند اعمال عمره تمتع خود را انجام دهد، حال وظيفه او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر براى انجام دادن عمره تمتع وقت آن تنگ شده باشد يا آن كه عادت ماهانه شده و احتمال مىدهد كه تا آخر وقتى كه ممكن است اعمال عمره تمتع خود را انجام دهد پاك نخواهد شد، در همه اين صورتها وظيفه او حج افراد است، و اللَّه العالم.
(300)
اگر زنى در عمره تمتع حيض شود و مىترسد كه اگر تا وقت پاك شدن صبر كند، وقوف در عرفات را از دست بدهد، تكليف او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: در مورد سؤال چنانچه حيض شدن او پس از احرام بستن به عمره تمتع باشد در اين صورت زن مخيّر است كه:
به حج افراد عدول كند و حج افراد را بجا بياورد و پس از فارغ شدن از اعمال حج در صورت امكان بر او واجب است كه عمره مفرده بجا آورد.
و يا آن كه اعمال عمره تمتع را بدون طواف و نماز بجا آورد يعنى سعى و تقصير را انجام دهد سپس براى حج تمتع مُحرم شود و پس از فارغ شدن از اعمال منى، قبل از بجا آوردن طواف حج تمتع، طواف عمره تمتع خود را قضا كند، و در صورتى كه يقين دارد عادت ماهانه او ادامه خواهد داشت و نمىتواند حتّى پس از بازگشت از منى، طواف و نماز آن را بجا آورد، براى آنها نائب بگيرد، سپس خودش سعى را بجا بياورد، و روزهايى كه بر او واجب است، در آن استظهار كند، حكم روزهاى حيض را دارد، و اللَّه العالم.
(301)
زنى كه روزهاى عادت او هفت روز بوده است و در روز هفتم پاك شده است و غسلش را بجا آورده سپس عمره تمتع خود را نيز انجام داده، اما پس از گذشت يك روز بار ديگر خون ديد، و بار ديگر غسل كرد و اعمال خود را بار ديگر انجام داد تا آن كه روز دهم از عادت ماهانه او به عرفات رفت سپس در روز يازدهم بار ديگر خون ديد، آيا حج او افراد است يا حج تمتع؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض مذكور حج او تمتع است و به حج افراد منقلب نخواهد شد و چيزى بر او نيست، و اللَّه العالم.
(302)
زنى در روز هشتم از ماه ذى الحجّه خون ديد و گمان كرد كه حيض شده است، حج تمتع خود را به حج افراد عوض كرد، پس از آن كه به عرفات رفت فهميد خونى كه ديده است، خون استحاضه است و حيض
نيست، وظيفه او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: در مورد سؤال چنانچه وقت براى برگشتن به مكه وسعت داشته باشد به گونهاى كه مسمّاى وقوف اختيارى در عرفات را درك كند، بر او واجب است كه بازگردد و اعمال عمره تمتع خود را تمام كند سپس محرم به احرام حج شود و به عرفات برود و اگر وقت وسعت آن را نداشت اعمال خود را به نيّت اعم از حج افراد و عمره مفرده انجام داده و به پايان برساند و اگر بعد از آن، مستطيع شد بايد بار ديگر حج خود را اعاده نمايد، و اللَّه العالم.
(303)
زنى كه عادت ماهانه او شش روز است در حال عادت ماهانه براى عمره تمتع مُحرم شد و در روز هشتم از ماه ذى الحجّه كه مصادف با روز ششم از عادت ماهانه او بوده است، پاك شد و غسل كرد و اعمال عمره تمتع را بجا آورد و براى حج تمتع كه مُحرم گرديد ظهر روز نهم در عرفات قطره خونى را ديد اما نمىداند كه آيا خون تا بعد از روز دهم از آغاز عادت ماهانه او ادامه خواهد داشت تا نسبت به اين خون حكم استحاضه را جارى ساخته و اعمال گذشته او صحيح باشد، يا آنكه اين خون قبل از ده روز از آغاز عادت قطع مىشود تا حكم حيض را بر آن جارى سازد، وظيفه او چيست؟ همچنين اگر اين قطره خون را نيز در مشعر الحرام ديد، وظيفه او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: در مورد سؤال چنانچه خونى كه ديده است صفات حيض