طوافش را شروع مىكند، و اللَّه العالم.
(655)
برگشتن سر يا گردن بطرف كعبه در حال طواف كردن با حفظ و نگهدارى شانه سمت چپ، آيا به طواف ضررى مىرساند؟
[جواب]
باسمه تعالى: ضررى به طواف نمىرساند، و اللَّه العالم.
(656)
اگر كسى از حال و وضعيت صحيح خود در حال طواف دور كعبه منحرف شد، اما جاى دقيق آن را نمىداند، آيا جايز است كه برگردد و قبل از جائى كه شك دارد كه از آنجا منحرف شده است، طواف خود را از همان نقطه شروع و ادامه دهد؟ و اين مقدار زيادى را از باب مقدّمه علمى جزء طواف قرار دهد، جايز است؟
[جواب]
باسمه تعالى: تدارك طواف با نيت مزبور مانعى ندارد، و اللَّه العالم.
(657)
به علّت شلوغى و ازدحام جمعيّت چه بسا ممكن است كه بدون اختيار شخص طوافكننده برگردد و كمى به سمت جلو حركت كند، حكم طواف يا شوط آن طواف چگونه خواهد بود؟
[جواب]
باسمه تعالى: راه رفتن به سوى جلو بدون اختيار مجزى مىباشد، اما اگر برگشت، بر او واجب است آن مقدارى كه در آن برگشته است اعاده نمايد، و اللَّه العالم.
(658)
اگر طوافكننده به علت ازدحام جمعيت و شلوغى هُل داده شد، يا آن كه همه طواف كنندهها همانند يك گروه و جمعيّت با همديگر طواف مىكنند و نيّت آنها نيز قطع نشده است، حكم طواف آنها چگونه است؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض مزبور طواف صحيح است و مجزى مىباشد،
و اللَّه العالم.
(659)
اگر طوافكننده در از دست دادن اختيار يا انحراف خود از خانه در حال طواف كردن شك كند، آيا اعاده كردن آن به او واجب مىشود يا نه؟
[جواب]
باسمه تعالى: اعاده كردن آن بر او واجب نيست، و اللَّه العالم.
(660)
آيا دست زدن به ديوار كعبه مشرفه در حال طواف كردن اشكال دارد؟
[جواب]
باسمه تعالى: بنا بر احتياط اولى ديوار كعبه را در حال راه رفتن در طواف دست نزند، و اللَّه العالم.
(661)
آيا اين مطلب صحيح است كه علت اين كه جايز نيست كه هنگام طواف كردن داخل حجر اسماعيل عليه السلام شده و يا آن كه جايز نيست ديوار آن را دست زد، آن است كه جزئى از كعبه مشرفه بوده است اما برخى از پادشاهان پس از خراب كردن آن، آن را از كعبه جدا كردهاند؟
[جواب]
باسمه تعالى: ظاهراً اين مطلب صحيح نيست بلكه ممنوعيّت و جايز نبودن اين عمل تعبدى مىباشد، و اللَّه العالم.
(662)
اگر شخص مكلّفى طواف عمره تمتع را انجام دهد و در يكى از دورها ديوار حجر اسماعيل عليه السلام را با دست خود لمس كرد و اعمال خود را دنبال كرد و تا مرحله تقصير به پايان رساند سپس فهميد كه دست زدن به حجر اسماعيل عليه السلام به طواف او ضرر مىرساند طواف و بقيه اعمال خود را تكرار كرد، آيا كفارهاى بر ذمّه اوست يا خير؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض مذكور در سؤال كفارهاى بر ذمّه او نيست و دست
گذاشتن بر ديوار حجر در حال طواف مانعى ندارد هر چند احتياط مستحبى ترك آن است، و اللَّه العالم.
(663)
كسى در يكى از سالها حج را بجا آورد، و هنگام طواف عمره تمتع صورت خودش را به سوى كعبه در حال راه رفتن برگرداند و نمىدانست كه چنين كارى جايز نيست مگر آن كه ايستاده باشد، حكم آن چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: چنانچه در وقت راه رفتن در حال طواف با تمام بدن رويش را به طرف كعبه قرار داد بنا بر احتياط طواف باطل است، اما اگر برگشتن او تنها با چهره و صورت باشد، اشكالى ندارد و طواف او صحيح است، و اللَّه العالم.
(664)
اگر كسى در حال طواف كردن از سمت شاذروان به ديوار كعبه دست زد، حضرتعالى در مناسك چنين فرمودهايد: «احتياط اين است كه هنگام طواف دست خود را از طرف شاذروان به ديوار كعبه يا اركان آن دراز ننمايد»، آيا اين احتياط وجوب است يا نه؟ و اگر احتياط وجوبى بود تكليف كسى كه چنين كارى كرده است و به وطن خويش بازگشته است، آيا بر ذمّه او چيزى هست كه آن را جبران كند يا نه؟
[جواب]
باسمه تعالى: بر او چيزى نيست و طواف او صحيح مىباشد و احتياط مزبور استحبابى است، و اللَّه العالم.
(665)
گاهى طوافكننده مجبور مىشود كه بدنش با ديوار حجر اسماعيل عليه السلام تماس داشته باشد، آيا به اعمال او ضررى مىرساند يا نه؟
[جواب]
باسمه تعالى: در مفروض سؤال، ضررى به طوافش نمىرساند، و اللَّه العالم.
(666)
كسى كه در حال طواف كردن بخاطر جهل و نادانى به حكم، وارد حجر اسماعيل عليه السلام شد و هنگامى كه به وطن خويش بازگشت حكم آن را فهميد، حكم او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: حج خود را در سال آينده اعاده نمايد، و اللَّه العالم.
(667)
آيا قطع كردن طواف يا سعى بصورت اختيارى سپس شروع كردن آن از اول جايز است؟
[جواب]
باسمه تعالى: جايز بودن آن بعيد نيست لكن احتياط اين است كه اين كار را نكند، و اللَّه العالم.
(668)
اگر طواف را بصورت اختيارى قطع كرد، آيا جايز است كه طواف ديگرى را بلافاصله شروع كند؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورتى كه به قصد اعم از تمام و اتمام باشد جايز است، و اللَّه العالم.
(669)
اگر پس از شوط چهارم در طوافش حدثى از او سر زد از مطاف خارج شده و پس از وضو گرفتن بخاطر جهل و نادانى بار ديگر براى طواف آمد و طواف كاملى بجا آورد، آيا طواف او صحيح مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: در مورد سؤال چنانچه شخص طواف دوم خود را به قصد اعم از تمام و اتمام بجا آورد اشكالى ندارد، و اگر بخواهد آن را به قصد شروع مجدد و آغاز بجا بياورد، احتياط آن است كه طواف اول را تمام
نموده سپس نماز آن را بخواند و طواف خود را اعاده نمايد، و اللَّه العالم.
(670)
در فرض قبلى، اگر مىخواست كه به تكليف خود به كامل كردن طواف خود بپردازد، آيا جايز است كه بيش از آن وقتى كه براى وضو گرفتن لازم است تأخير كند؟ به عبارت ديگر، آيا شرط موالات ميان شوطها، حتى در اين صورت فرض شده هم، باقى خواهد ماند؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر تأخير او براى اتمام طواف بيش از مدّت و مقتضاى وضو گرفتن باشد در اين صورت، احتياط آن است كه شوطهاى باقيمانده طواف را بجا بياورد سپس طواف كاملى را به نيّت رجاءً بجا بياورد و يا آن كه طواف كاملى را به قصد اعم از تمام و اتمام بجا بياورد، و اللَّه العالم.
(671)
اگر برگزارى نماز جماعت طواف را در نيمه شوط سوم يا پس از آن، قطع كند و طوافكننده از جائى كه طوافش قطع شده است جابجا گرديد و به مكان ديگر رفت تا نماز خود را بخواند، يا براى وضو گرفتن مجدد، رفته باشد، در اين صورت حكم طواف او چگونه خواهد شد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر قطع شدن آن بخاطر برگزار نمودن نماز باشد در صورتى كه از مطاف خارج نشده باشد و بلافاصله پس از نماز خواندن از همان جائى كه قطع كرده است، به طواف خود مشغول شود، ضررى به طوافش ندارد و طوافش صحيح است و اگر عذرهاى ديگرى [باعث قطع شدن طواف او شده باشد] حكم قطع كردن و دست برداشتن از طواف، در مناسك حج ذكر شده است، به آنجا مراجعه شود، و اللَّه العالم.
(672)
كسى كه نماز جماعت طوافش را قبل از گذشتن از نصف و يا بعد
از گذشتن از نصف قطع كرده است- با علم به اين موضوع كه از جائى كه طوافش قطع شده است تكان نخورده و جابجا نشده است- حكم آن چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: در مفروض سؤال، بعد از تمام شدن نماز جماعت، از همان جائى كه قطع شده است ادامه دهد و آن را تمام كند، و اللَّه العالم.
(673)
اگر نماز جماعت هنگام طواف كردن برگزار شد همانگونه كه در خانه خدا مرسوم است، و هنگام نماز شوط اول را انجام داده بود يا آن كه شوط دوم يا سوم يا چهارم خود را تمام كرده بود، حكم او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: طواف خود را از همان جائى كه بخاطر برگزارى نماز جماعت قطع كرده است، ادامه داده و آن را تمام كند، و اللَّه العالم.
(674)
كسى كه يك شوط يا بيشتر از طواف را انجام داد اما از نصف آن تجاوز نكرد كه ناگهان نماز جماعت برگزار شد براى استراحت از مطاف خارج شد يا آن كه بخاطر ازدحام جمعيّت از مطاف خارج شد. سپس بازگشت حكم او چگونه خواهد بود؟ آيا لازم است كه شوطهاى خود را بار ديگر اعاده كند يا آن را از همان جائى كه قطع كرده است ادامه دهد و تمام كند؟ و بر فرض كه بر خلاف آن عمل كرد «يعنى آن را تمام كرده سپس اعاده نمايد» وظيفه او چيست؟ و حكم او چگونه خواهد بود؟
[جواب]
باسمه تعالى: در فرض سؤال بنا بر احتياط طواف را از همان جائى كه قطع كرده است تمام كند سپس طواف را اعاده نمايد. و اگر در مورد سؤال شخص طواف را تمام كرد و آن را به قصد و نيّت وظيفه فعلى خود تكرار
نمود، مجزى خواهد بود، و اللَّه العالم.
(675)
كسى كه چهار شوط يا بيشتر را انجام داده است سپس بخاطر حاجت و نيازى مانند تجديد وضو يا استراحت و يا چيزهائى همانند آنها طواف خود را قطع كرد و از مطاف به مقدار يك ساعت يا بيشتر خارج شد و بار ديگر براى طواف بازگشت و طواف خود را دوباره از سر گرفت و به نيّت و گمان خويش طواف قبلى را باطل كرده است، آيا چنين كارى صحيح مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر معتقد بود كه وظيفه او شروع كردن آن از نو بوده است، اشكالى ندارد، و اللَّه العالم.
(676)
آيا براى شخص مختار كه عذرى ندارد جايز است كه طواف واجب خود را پشت مقام ابراهيم عليه السلام بجا آورد بگونهاى كه مقام ابراهيم عليه السلام ميان طوافكننده و كعبه قرار گيرد؟
[جواب]
باسمه تعالى: در صورتى كه هنگام طواف كردن ازدحام و شلوغى نباشد، احتياط واجب آن است كه طواف خود را پيش از مقام بجا آورد، ولى در مواردى كه ازدحام و شلوغى جمعيّت باشد، جايز است كه پشت مقام طواف كند، و اللَّه العالم.
(677)
با وجود ازدحام و شلوغى كه معرّف حضور حضرتعالى است، آيا جايز است كه طواف پشت مقام ابراهيم عليه السلام صورت گيرد؟ گرچه بسيار هم فاصله داشته باشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: در مفروض سؤال، طواف كردن پشت مقام ابراهيم عليه السلام جايز
است، و اللَّه العالم.
(678)
آيا فاصله افتادن نماز جماعت در مسجد الحرام در طواف باطلكننده آن است؟ با توجه به اين نكته كه گاهى تقريباً نيم ساعت از وقت را فرا مىگيرد، و آيا تفاوتى ميان آن كه پيش از شوط چهارم يا بعد از شوط چهارم، قطع شود؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر پس از تمام شدن نماز جماعت، به طواف خود مشغول شود، اشكالى ندارد و در اين حكم بين اينكه قطع طواف قبل از شوط چهارم باشد يا بعد از آن فرقى نيست، و اللَّه العالم.
(679)
اگر نماز جماعت طواف كسى را قطع كرد و معتقد شد كه طوافش باطل شده است و بخاطر جهل و نادانى بار ديگر از اول طواف خود را بجا آورد، آيا اين طواف مجزى مىباشد؟ يا آن كه حتماً بايد طواف قطع شده خود را تمام نمايد؟ و همچنين در سعى اگر چنين شده، آيا تفاوتى دارند يا نه؟
[جواب]
باسمه تعالى: وظيفه او اين بوده است كه از همان جائى كه قطع شده است آن را ادامه داده و تمام مىكرد. و ليكن با فرض اعتقادش كه بايد آن را از سر مىگرفت، آنچه كه انجام داده است، صحيح مىباشد و همين حكم در مورد سعى نيز جارى است، و اللَّه العالم.
(680)
براى شخص طوافكننده جايز است كه براى زيارت يك بيمار يا گرهگشائى از كار خود يا يكى از برادرانش از مطاف خارج شود، سؤال اين است: آيا جايز است كه كسى از مطاف بصورت اختيارى- غير از مواردى