[جواب]
باسمه تعالى: بر او واجب است كه طواف و همچنين سعى خود را نيز جبران نمايد بلكه تقصير خود را نيز اعاده نمايد، و اللَّه العالم.
(685)
امسال شلوغى و ازدحام جمعيت بسيار زياد بود در اين حالتها، آيا حد و مرزى براى طواف و نماز وجود دارد، با توجه به اين نكته كسانى كه عاجز و ناتوان از طواف كردن بودند، و سوار بر كالسكه يا ويلچر شده بودند، مسئولين حرم [براى طواف دادن] آنها را به طبقه بالا فرستاده بودند حكم طواف اين افراد چگونه است؟
[جواب]
باسمه تعالى: طواف كردن در طبقه بالا مجزى نمىباشد ولى در صورت ازدحام جمعيت طواف در طبقه همكف تا هر جا كه امكان دارد مجزى مىباشد همچنان كه نماز طواف را نيز بايد پشت مقام تا هر جا كه امكان داشت بخواند، و اللَّه العالم.
(686)
شك در تعداد شوطها باطلكننده طواف است، آيا گمان نيز باطلكننده طواف مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: گمان تا زمانى كه به مرحله اطمينان نرسيده است محكوم به حكم شك است، و اللَّه العالم.
(687)
اگر طوافكننده هنگام طواف كردن در عدد طواف خود شك كند و در عين حال به طواف خود ادامه داد شوط يا قسمتى از آن را انجام داد سپس براى او به عدد آنها علم حاصل شد و يقين كرد، آيا طواف او صحيح است؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط آن است كه بعد از نماز طواف، آن را اعاده نمايد،
و اللَّه العالم.
(688)
اگر در حال طواف كردن ميان شوطهاى طواف او شك بوجود آمد و در همان حال شك طواف خود را ادامه داد سپس شك او برطرف شد و طوافش را تمام كرد يا آن كه طواف خود را با همان حال شك ادامه داد و هفت شوط احتمالى را انجام داد و نمازش را نيز پشت مقام خواند و از دوستانش پرسوجو كرد، آنها نسبت به طواف او اطمينان دادند و تأكيد كردند، آيا به همين طواف خود اكتفا كند يا نه؟
[جواب]
باسمه تعالى: در هر دو صورت ذكر شده، احتياط آن است كه آنها را اعاده نمايد، و اللَّه العالم.
(689)
كسى كه به باطل بودن طواف خود- در صورتهاى ذيل- آگاه شد حكم او چيست؟
الف- پس از فارغ شدن از اعمال عمره تمتع با بودن وقت؟
ب- پس از فارغ شدن از اعمال عمره تمتع با تنگى وقت؟
ج- اگر پس از وقوف در عرفات فهميد؟
د- اگر در عمره مفرده بود؟
ه- اگر طواف خود را اعاده نمود، آيا واجب است كه اعمال پس از آن را نيز اعاده نمايد؟
و- اگر طواف او طواف حج بود و پس از تمام شدن اعمال حج فهميد حكم آن چيست؟
ز- اگر طواف او طواف عمره مفرده بود و پس از بازگشت به وطنش
فهميد در هر دو صورت كه امكان بازگشت به مكه را دارد يا ندارد، حكم آن چيست؟
ح- اگر طواف او طواف حج تمتع بود و پس از بازگشت به وطنش فهميد كه باطل شده است، حكمش چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: الف- طواف و نمازش را اعاده نمايد سپس سعى و تقصير را بنا بر احتياط اعاده نمايد، و اللَّه العالم.
ب و ج- عمرهاش باطل مىشود و بايد حج خود را در سال بعد اعاده نمايد و لكن احتياط آن است كه رجاءً به حج افراد عدول كرده و به قصد اعم از آن و عمره مفرده آن را تمام كند، و اللَّه العالم.
د- ظاهراً بر احرام خود باقى مانده است و در صورتى كه براى او امكان دارد بايد خودش اين كمبود و نقص را جبران نمايد و در صورتى كه خودش نمىتواند با نيابت آن را جبران نمايد، و اللَّه العالم.
ه- بلى بنا بر احتياط اعمال پس از طواف را نيز بايد اعاده كند، و اللَّه العالم.
و- چنانچه ماه ذى الحجّه باقى باشد بايد طواف خود را جبران نمايد و اگر ماه ذى الحجّه سپرى شده حج او باطل مىشود، و اللَّه العالم.
ز- در صورتى كه مىتواند خودش آن را جبران نمايد وگرنه با نيابت بايد جبران نمايد، و اللَّه العالم.
ح- چنانچه تا وقتى ماه ذى الحجّه سپرى نشده نتوان آن را جبران كند حج او محكوم به بطلان است، و اللَّه العالم.
(690)
اگر كسى طواف خود را فراموش و به وطن خود بازگشت و با همسرش نزديكى كرد بايد قربانى خود را به منى بفرستد، اين كار در صورتى است كه طواف فراموش شده است طواف حج تمتع باشد اما اگر طواف فراموش شده طواف عمره باشد بايد قربانى خود را به مكه بفرستد «همه اين حكمها در مسأله 323 از مناسك حج ذكر شده است» اين سؤال در اين رابطه مطرح مىشود: آيا فرستادن قربانى بايد از وطن خودش و مستقيماً صورت گيرد يا آن كه نائب گرفتن در اين كار نيز مجزى مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: نائب گرفتن كفايت مىكند، و اللَّه العالم.