جايز است كه هزينههاى دو سال را براى يك سال هزينه كنند؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر هزينههاى دو سال براى يك سال كافى باشد هزينه و مصرف شود وگرنه بيش از دو سال نيز هزينه شود تا هزينه حج را تأمين كند، و اللَّه العالم.
(139)
اگر شخصى فوت نموده و وصىّ دارد و وصىّ او به اجراى وصيّت او پرداخته و از جمله وصيتهاى او حج است، و كسى را به عنوان نائب انتخاب كرد [و نائب اعمال حج را بر اساس حكم قاضى عامه انجام داد و بدون آن كه خودش يقين داشته باشد] و بدون آن كه هلال [اوّل ماه ذى الحجّه] ثابت شود و احتمال ديد آن را هم داشته باشد، حج را به پايان رساند آيا اين حج او از ميت كفايت مىكند يا خير؟ و در صورتى كه اين حج كافى و مجزى نباشد، پولى كه وصى به نائب پرداخت كرده است و آنها را براى كرايه وسيله نقليه و قربانى هزينه كرده است، در اين صورت آيا نائب بايد پول را به وصى بازگرداند يا خير؟ در حالى كه نصف آن را براى زيارت ائمه بقيع و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله هزينه و مصرف كرده است. و اگر حتماً بايد همه پولها را يا آن كه باقيمانده آنها را بازگرداند در حالى است كه نائب نمىتواند آنها را در عرض يك سال يا بيشتر بازگرداند و از خود وصى درباره مجاز بودن يا بخشش آن نيز سؤال كرده است، نظر حضرتعالى در اين باره چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر هلال ماه [ذى الحجّه] ثابت نشده بود و احتمال ديدن
آن را هم نمىداد در اين صورت حج او فاسد مىباشد و نائب ضامن است.
و چنانچه قرارداد اجاره مقيد به همان سال بوده، بر نائب واجب است هر آنچه كه براى اجرت زيارت پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمه بقيع عليهم السلام هزينه كرده است از آن استثنا كند و بقيه را به وصى برگرداند و اين كار، در صورتى است كه قرارداد اجاره بصورت مرسوم و متعارف باشد. اما اگر فقط براى حج اجير شده بود، اجاره باطل مىشود و بر نائب واجب است كه تمام اجرت را برگرداند.
و اگر قرارداد اجاره به خود همان سال مقيد نشده بود بر نائب است كه در سال ديگرى حج را بجا آورد، و در صورتى كه وصى بخواهد او را از اين كار رها سازد بايد خودش متحمل آن گردد نه آن كه از مال ميّت آن را محاسبه كند [و از اموال او هزينه كند]. بلى، اگر نائب حج را بجا آورد و قصد قربت نيز از او به هنگام انجام دادن اعمال تحقق يافت مانند آن كه بعد از پايان يافتن حج متوجه شد و وصى و ورثه احتمال مىدهند كه حج او صحيح بوده زيرا احتمال مىدهند كه حكم قاضى عامه با واقع مصادف شده باشد در اين صورت تكليف از او ساقط مىشود، و بر آنها واجب نيست كه در سال ديگر نائب بگيرند و در اين صورت نائب مستحق تمام اجرت مىباشد، و اللَّه العالم.
مسائلى درباره نيابت حج:
(140)
كسى كه توانمند و غنى است اما نمىتواند به حج برود زيرا كه دولت از رفتن او جلوگيرى مىكند يا نمىتواند ويزاى مكه را تهيه كند، آيا واجب است كه نائب بگيرد؟ اگر راه بسته بود و شخص غنى و توانمند فوت كرد، آيا بر ورثه او واجب است كه نائب بگيرند؟
[جواب]
باسمه تعالى: بنا بر احتياط واجب است كه نائب بگيرد و اگر نائب نگرفت تا آن كه فوت كرد بنا بر احتياط، واجب است كه ورثه كبار او از سهم خود هر چند از ميقات باشد براى او حج بجا آورند اگر به اندازه حج كافى باشد، و اللَّه العالم.
(141)
كسى كه بر تقليد خود از آية اللَّه العظمى خوئى قدس سرّه باقى مانده است و در حال حاضر مبتلا به بيمارى قند است و به هنگام راه رفتن مسافت طولانى احساس خستگى شديدى مىكند، از حضرتعالى چنين سؤالى را مطرح مىكند كه آيا مىتواند كسى را به نيابت از خود به حج بفرستد با توجه به اينكه تا كنون به حج نرفته است و در حال حاضر در قيد حيات هم هست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر مىتواند راه برود هر چند كه سواره هم باشد. همانگونه كه در حال سعى و طواف چنين كارى صورت مىگيرد مثل اينكه مىتواند سوار بر ويلچر و كالسكه آنها را انجام دهد در اين صورت بايد خودش حج را انجام دهد و نايب گرفتن مجزى نيست، و اللَّه العالم.
(142)
اگر ميّتى كه از جهت مالى قطعاً مستطيع بوده است اما در حال حياتش نمىدانسته است كه شرايط ديگر براى او فراهم بوده است يا نه، آيا واجب است كه از طرف او حج بجا آورند؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى، بنا بر احتياط، بر كبار ورثه او واجب است كه از سهم خود از ارث براى او نائب بگيرند، و اللَّه العالم.
(143)
براى كسى كه بخاطر پيرى و يا بيمارى و مانند آنها جايز است كه براى حجة الاسلام خود، نائب بگيرد، آيا ترجيح داده مىشود كه خودش حج را با تحمّل سختى و مشقّت بجا بياورد و در مواردى كه توان انجام آن را ندارد نائب بگيرد، يا ترجيح داده مىشود كه براى همه اعمال نائب بگيرد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر بر او نائب گرفتن واجب شده است، در صورتى كه بخواهد با سختى و مشقّت خودش حج را بجا آورد، بعيد نيست مجزى باشد، و اللَّه العالم.
(144)
اگر شخص مكلف به علت بدست آوردن مالى كه براى تحقق استطاعت كافى بوده است، مستطيع شود. اما به علت مانع شرعى مانند فراهم نشدن گذرنامه نتواند به حج برود، در صورتى كه فرض شود كه آن مال با همين مقدار، براى استطاعت در سالهاى ديگر كافى نباشد و ديگر چيزى ندارد كه استطاعت خود را كامل كند، در اين صورت، آيا حج، حتى اگر به سختى و زحمت هم باشد، بر او واجب مىگردد يا خير؟ و آيا
مىتواند نسبت به آن مال جمعآورى شده چندان پايبندى نداشته باشد و آن را براى نيازهاى خود هزينه كند؟
[جواب]
باسمه تعالى: احتياط استحبابى آن است كه كسى را بعنوان نائب در سال جارى انتخاب كند، و اللَّه العالم.
(145)
اگر بر مكلف عمل جراحى بر مثانه او انجام شده باشد و در حال حاضر نتواند بصورت نشسته ادرار كند و باد معده نيز از او خارج مىشود و بصورت ايستاده ادرار مىكند، اگر از نظر مادّى مستطيع شد، آيا بر او جايز است كه كسى را بعنوان نائب به حج بفرستد؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر براى او سفر كردن و بدست آوردن طهارت با كيفيت مطلوب در حقّ خودش براى بجا آوردن طواف و نماز آن، امكان دارد، بايد خودش به حج برود.
و اگر براى او سفر كردن امكان ندارد يعنى براى او سخت و دشوار است بايد كسى را براى نيابت، آماده سازد و او را براى انجام حج نيابتى از طرف خود بفرستد، و احتياط آن است كه نائب، صروره باشد [يعنى تا كنون به حج نرفته باشد]، و اللَّه العالم.
(146)
آيا نائب شدن از شخص زنده براى عمره مفرده مستحب جايز است؟ مواردى كه در آنها نيابت از زنده جائز است- غير از نماز و روزه- كدام است؟
[جواب]
باسمه تعالى: آرى، نائب شدن از طرف شخص زنده در عمره مفرده
مستحبى و طواف و زيارت ائمه اطهار عليهم السلام و معروفين و شناختهشدگان از صالحان كه به اهل بيت عليهم السلام منسوب هستند جايز است و همچنين حجة الاسلام در صورتى كه خود شخص مكلّف از انجام دادن آن عاجز و ناتوان باشد، و اللَّه العالم.
(147)
برخى از خدمه كاروانها به نيابت از ديگران حج بجا مىآورند، اما بر اثر حجم بسيار كارها و آشفتگى خاطر ممكن است كه از نيابت غافل شوند و از طرف خودشان مُحرم شوند. آيا احرام آنها باطل مىشود و بر آنها واجب است كه احرام خود را تجديد كنند؟
[جواب]
باسمه تعالى: نيّت اجمالى- براى نيابت- كافى مىباشد بطورى كه اگر از او سؤال شود كه از طرف چه كسى مُحرم مىشود، پاسخ دهد كه از طرف فلانى مُحرم مىشوم. اما اگر بطور كلى فراموش كند به گونهاى كه اگر از او سؤال شود، اشتباهى پاسخ مىدهد كه از طرف خودم مُحرم مىشوم در اين صورت احرام او از شخص ديگرى [منوب عنه] واقع نمىشود، و اللَّه العالم.
(148)
شخصى براى اداى اعمال حج از طرف ديگرى نائب شد و از شهر و ديار خود به همين نيّت حركت كرد وقتى كه به ميقات رسيد و براى عمره تمتع محرم شد بطور كلى فراموش كرد، به طورى كه اگر از او سؤال مىشد كه چه مىكنى پاسخ مىداد كه براى خودم مُحرم مىشوم و متوجه خطا و اشتباه خود نبود تا آنكه وارد مكه گرديد، در حال حاضر تكليف او
چيست؟ و آيا جايز است كه از احرام خودش دست بردارد و آن را بار ديگر از طرف منوب عنه بجا آورد يا آن كه بر او لازم است كه حج را به نيّت خودش بجا آورد؟
[جواب]
باسمه تعالى: جواب آن از مسأله قبلى مشخص شد و بر او واجب است كه حج را به نيت خودش به پايان برساند، و اللَّه العالم.
(149)
اگر كسى خود را به نيابت از ديگرى اجير كرد يا آن كه قصد داشت كه بصورت تبرّعى از شخص ديگرى نائب شود و براى عمره يا حج مُحرم شد ولى در حال حاضر شك دارد كه به هنگام احرام بستن، قصد و نيّت كرده است يا نه، تكليف او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: دو صورت دارد:
اگر بصورت تبرعى و هديهاى مُحرم شده است، حج را به نيّت واقعى آن كسى كه مُحرم شده است به پايان برساند و همچنين اگر براى انجام دادن اعمال حج نه در خصوص اين سال اجير شده بود به همان شكل اعمال را به پايان برساند و اين حج، از آن شخص ديگر مجزى نخواهد بود. اما اگر مخصوص همان سال اجير شده باشد بعيد نيست كه از طرف كسى كه اجير شده است احرام او واقع شود. پس از طرف او حج را به پايان مىرساند و از طرف آن شخص هم مجزى خواهد بود، و اللَّه العالم.
(150)
كسى كه در حج نائب شده است، اگر به هنگام رسيدن به ميقات نيابت را فراموش كرد و براى خودش مُحرم شد، آيا اين احرام، از طرف
خودش منعقد مىشود يا خير؟ و آيا عدول كردن او به عمره مفرده يا به عمره تمتع براى كسى كه از طرف او اجير شده است، مجزى مىباشد؟
[جواب]
باسمه تعالى: جواب اين مسأله نيز از مسأله قبلى آشكار شد و در هر حال جايز نيست به عمره مفرده و يا به عمره تمتع براى كسى كه او را اجير كرده است عدول كند، و اللَّه العالم.
(151)
اگر كسى از طرف شخصى- مثلًا زيد- نائب شد و نيّت كرد ولى بخاطر غفلت از طرف كس ديگرى- مثلًا عمرو مُحرم شد، تكليف او چيست؟
[جواب]
باسمه تعالى: اگر نيّت او اين بوده كه از طرف كسى كه اجير شده است يا بصورت تبرّعى و هديهاى است، مُحرم شود. و از روى اشتباه و خطا بجاى نام او نام شخص ديگرى را برده است، اين احرام او، از طرف اجيركننده و يا كسى كه بصورت تبرّعى و هديهاى مُحرم شده است واقع مىشود، و اللَّه العالم.
(152)
كسى كه در اعمال حج، از طرف شخص ديگرى نائب شده است، اگر احرام عمره تمتع را از طرف خودش انجام داد و اعمال عمره يا برخى از اعمال آن را نيز از روى جهل و يا فراموشى انجام داد حكم و وظيفه او چيست؟ با توجه به اينكه اين شخص از طرف منوب عنه براى همين سال براى حج اجير شده است، آيا براى باقيمانده اعمال خود نيّت خود را به همان شخص برگرداند؟ و اگر چنين كارى مجاز است اعمال گذشته او كه